Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Protest OFSW - konsultacje społeczne w sprawie ACTA

2012-01-30T08:47:00.000-08:00

Do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pana Bogdana Zdrojewskiego

Szanowny Panie Ministrze,

My, artyści oraz pozostali członkowie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, stanowczo sprzeciwiamy się sposobowi przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących porozumienia ACTA.

W dniu 26 stycznia br., mimo licznych głosów sprzeciwu i aktywnych protestów ze strony społeczeństwa i organizacji pozarządowych, rząd zdecydował się na podpisanie porozumienia ACTA. Jednocześnie Pan Minister poinformował w specjalnym oświadczeniu, że procedury zawierania umowy ACTA, w tym obowiązek konsultacji społecznych, zostały wypełnione. Na stronie mkidn.gov.pl ministerstwo informuje, że „niezwłocznie po ujawnieniu ACTA MKiDN 11 maja 2010 skierowało treść umowy do konsultacji społecznych. Uzgodnienia skierowano do 27 podmiotów, w tym organizacji zbiorowego zarządzania, spółek telewizyjnych jak również izb gospodarczych zrzeszających przedsiębiorców działających na rynku usług elektronicznych, tj. Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji oraz Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej”. Na liście organizacji zaproszonych do udziału w tych tzw. konsultacjach społecznych znajduje się też Związek Polskich Artystów Plastyków.

Jako Obywatelskie Forum Sztuk Wizualnych, reprezentujące artystów wizualnych oraz przedstawicieli środowiska sztuk wizualnych, realnie tworzących obraz polskiej sztuki współczesnej, stanowczo protestujemy przeciwko manipulacji opinią publiczną – opisana forma konsultacji nie spełnia standardów tzw. konsultacji społecznych, takich jak: wcześniejsze upublicznienie dokumentów, poważna debata z nieograniczoną liczbą podmiotów zainteresowanych tematem, uwzględnienie zebranych i przeanalizowanych opinii w procesie przygotowania umowy do podpisu.

Jednocześnie chcemy podkreślić, że skupieni w Obywatelskim Forum Sztuki Współczesnej artyści nie są reprezentowani przez zaproszony do konsultacji Związek Polskich Artystów Plastyków. Związek od lat wielu ma niewiele wspólnego z rzeczywistym środowiskiem sztuk wizualnych i działa na jego marginesie.

Jesteśmy przeciwni podpisaniu przez rząd Polski międzynarodowej umowy dot. własności intelektualnej, w tym szczególnie ważnego dla środowiska internetowego prawa autorskiego, bez poważnej dyskusji na ten temat i uwzględnienia opinii twórców kultury, szczególnie w sytuacji zgłoszenia wątpliwości przez autorytety w dziedzinie zarządzania prawami własności intelektualnej. Swoje poważne zastrzeżenia zgłosili również europejski i polski inspektor ochrony danych osobowych. W naszym przekonaniu ignorowanie opinii publicznej, w tym głosu twórców wizualnych należących do Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, jest szkodliwe zarówno dla twórców, jak i dla użytkowników internetu.

Jako obywatele RP oraz twórcy kultury stanowczo domagamy się uwzględniania naszych opinii przy ustanawianiu praw dotyczących artystów.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Spotkanie grupy Instytucje

2012-01-30T08:45:00.001-08:00

13 stycznia 2012 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi odbyło się zebranie Grupy OFSW Instytucje, w którym uczestniczyli także członkowie Sekretariatu Forum. Tematem spotkania była sytuacja artystów i postulaty zgłaszane przez Grupę Artyści. W spotkaniu uczestniczyli: Fabio Cavallucci, Sebastian Cichocki, Katarzyna Górna, Jarosław Suchan, Łukasz Gorczyca, Joanna Mytkowska, Karol Sienkiewicz Joanna Szwajcowska, Hanna Wróblewska, Monika Zielińska,.

Przedyskutowano kwestie podnoszone i omawiane ostatnio na spotkaniach grupy Artyści, w szczególności:
• sprzeciw wobec zmian podatkowych prowadzących do likwidacji 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu w przypadku umów o dzieło (cel krótkoterminowy);
• zmiany w systemie prawnym prowadzące do uwzględnienia specyfiki zawodu artysty wizualnego (cel długoterminowy); Proponowane zmiany w prawie podatkowym wywołały szeroką dyskusję na temat kondycji życiowej artysty. Już pobieżna analiza sytuacji rysuje artystów jako grupę zawodową, która działa na marginesach systemu prawnego. W prawie brakuje rozwiązań, które uwzględniałyby specyfikę zawodu artysty;
• fakt istnienia Związku Polskich Artystów Plastyków, niereprezentowania przez Związek większości artystów decydujących o obrazie sztuki współczesnej i niepodejmowania działań mających na celu poprawę pozycji artysty.

Po raz kolejny stanęliśmy wobec problemu nieznajomości prawa: powszechna jest w środowisku sztuk wizualnych nieznajomość prawa i zawiłości systemu, w którym funkcjonują artyści. Okazuje się, że ani artyści, ani przedstawiciele innych powiązanych zawodów, jak kuratorzy, galerzyści, krytycy, dyrektorzy instytucji (zazwyczaj pracujący na etat), nie orientują się w sytuacji prawnej. By móc poczynić dalsze kroki, potrzebujemy rzetelnej analizy aktualnej sytuacji. Grupa Instytucje zaoferowała pomoc w przeprowadzeniu takich ekspertyz, które posłużą nam za punkt wyjścia:

1. Przebadania systemu prawnego w Polsce pod kątem sytuacji artysty, w szczególności systemu podatkowego, systemu ubezpieczeń społecznych i systemu ubezpieczeń zdrowotnych; Zależy nam w szczególności na odpowiedź na pytania: Które z obecnych możliwości rozliczeń podatkowych, ubezpieczeń zdrowotnych i emerytalnych są dla artystów najkorzystniejsze? Jak artyści mogą płacić podatki? Jak mogą się ubezpieczać? Czy w obecnym systemie są uprzywilejowani, czy przeciwnie – są obywatelami gorszej kategorii? Czy system prawny uwzględnia specyfikę zawodu artysty wizualnego?
2. Analiza porównawcza sytuacji artystów w Polsce i rozwiązań wykorzystywanych w innych, wybranych krajach (np. Niemcy, Francja, Wielka Brytania);
3. Związek Polskich Artystów Plastyków – jak działa, kogo reprezentuje, o czyje dba interesy.

Chcemy, aby ekspertyzy pozwoliły wypracować rozwiązania na przyszłość, zaproponować takie zmiany prawne, które poprawią pozycję socjalną artystów.

Po ostatnich spotkaniach grup Artyści oraz Instytucje, Sekretariat podjął decyzję o uczynieniu problemów, przed którymi stoją artyści, priorytetowym zadaniem Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Tym samym Forum staje się platformą służącą rozwiązywaniu problemów artystów i reprezentującą ich interesy. Wydaliśmy też oświadczenie – stanowisko Forum w sprawie proponowanych przez rząd zmian podatkowych.

Oświadczenie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

2012-01-19T05:16:00.000-08:00

Środowisko artystów i przedstawicieli wolnych zawodów pracujących w kulturze z niepokojem obserwuje propozycje zmian prawa podatkowego, które zawarte zostały w rządowym expose, wygłoszonym przez premiera RP Donalda Tuska. Zmiany te w pierwszej kolejności uderzą w artystów. Artysta z zasady nie jest przedsiębiorcą. Nie pracuje na etacie (po za szkolnictwem artystycznym). Zdecydowana większość artystów podpisuje umowy o dzieło.

Zakładany w dotychczas obowiązującym prawie 50-procentowy koszt uzyskania przychodu nie jest przywilejem ani ulgą – artysta ponosi rzeczywiste koszty związane z wytwarzaniem dzieła sztuki. Rozwiązanie to nie jest idealne, ale w obecnym systemie nie ma żadnych innych możliwości rozliczeń, uwzględniających specyfikę zawodu artysty.

W ostatnich latach, a w szczególności w ostatnim półroczu – podczas prezydencji Polski w Unii Europejskiej, obserwowaliśmy, jak chętnie rząd wykorzystuje dokonania polskich artystów dla budowania wizerunku nowoczesnego państwa. Jest też druga strona medalu – całkowicie pominięcie artystów w obowiązującym systemie prawnym. Zanim rząd zdecyduje się na czynienie oszczędności kosztem twórców, powinien zaproponować inne rozwiązania, w których artyści nie byliby dyskryminowani.

Sprzeciwiamy się oszczędzaniu kosztem twórców!

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Forum Artystów

2012-01-19T05:11:00.000-08:00

13 stycznia 2012 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi odbyło się zebranie Grupy OFSW Instytucje, w którym uczestniczyli także członkowie Sekretariatu Forum. Tematem spotkania była sytuacja artystów i postulaty zgłaszane przez Grupę Artyści. W spotkaniu uczestniczyli: Joanna Mytkowska, Sebastian Cichocki, Jarosław Suchan, Łukasz Gorczyca, Hanna Wróblewska, Joanna Szwajcowska, Fabio Cavallucci, Monika Zielińska, Katarzyna Górna, Karol Sienkiewicz.

Przedyskutowaliśmy kwestie podnoszone ostatnio na spotkaniach grupy Artyści, w szczególności:
• sprzeciw wobec zmian podatkowych prowadzących do likwidacji 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu w przypadku umów o dzieło (cel krótkoterminowy);
• zmiany w systemie prawnym prowadzące do uwzględnienia specyfiki zawodu artysty wizualnego (cel długoterminowy); Proponowane zmiany w prawie podatkowym wywołały szeroką dyskusję na temat kondycji życiowej artysty. Już pobieżna analiza sytuacji, dokonana m.in. przez Dorotę Jarecką w „Gazecie Wyborczej” (artykuł „Artysta pyta, jak żyć”), rysuje artystów jako grupę zawodową, która działa na marginesach systemu prawnego. W prawie brakuje rozwiązań, które uwzględniałyby specyfikę zawodu artysty;
• fakt istnienia Związku Polskich Artystów Plastyków, niereprezentowania przez Związek większości artystów decydujących o obrazie sztuki współczesnej i niepodejmowania działań mających na celu poprawę pozycji artysty.

Po raz kolejny stanęliśmy wobec problemu nieznajomości prawa: powszechna jest w środowisku sztuk wizualnych nieznajomość prawa i zawiłości systemu, w którym funkcjonują artyści. Okazuje się, że ani artyści, ani przedstawiciele innych powiązanych zawodów, jak kuratorzy, galerzyści, krytycy, dyrektorzy instytucji (zazwyczaj pracujący na etat), nie orientują się w sytuacji prawnej. By móc poczynić dalsze kroki, potrzebujemy rzetelnej analizy aktualnej sytuacji. Grupa Instytucje zaoferowała pomoc w przeprowadzeniu takich ekspertyz, które posłużą nam za punkt wyjścia:

1. Przebadania systemu prawnego w Polsce pod kątem sytuacji artysty, w szczególności systemu podatkowego, systemu ubezpieczeń społecznych i systemu ubezpieczeń zdrowotnych; Zależy nam w szczególności na odpowiedź na pytania: Które z obecnych możliwości rozliczeń podatkowych, ubezpieczeń zdrowotnych i emerytalnych są dla artystów najkorzystniejsze? Jak artyści mogą płacić podatki? Jak mogą się ubezpieczać? Czy w obecnym systemie są uprzywilejowani, czy przeciwnie – są obywatelami gorszej kategorii? Czy system prawny uwzględnia specyfikę zawodu artysty wizualnego?
2. Analiza porównawcza sytuacji artystów w Polsce i rozwiązań wykorzystywanych w innych, wybranych krajach (np. Niemcy, Francja, Wielka Brytania);
3. Związek Polskich Artystów Plastyków – jak działa, kogo reprezentuje, o czyje dba interesy.

Chcemy, aby ekspertyzy pozwoliły wypracować rozwiązania na przyszłość, zaproponować takie zmiany prawne, które poprawią pozycję socjalną artystów.

Po ostatnich spotkaniach grup Artyści oraz Instytucje, Sekretariat podjął decyzję o uczynieniu problemów, przed którymi stoją artyści, priorytetowym zadaniem Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Tym samym Forum staje się platformą służącą rozwiązywaniu problemów artystów i reprezentującą ich interesy. Wydaliśmy też oświadczenie – stanowisko Forum w sprawie proponowanych przez rząd zmian podatkowych.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Artysta pyta, jak żyć

2011-12-24T16:19:00.000-08:00

Polecamy lekturę tekstu Doroty Jareckiej:
http://wyborcza.pl/1,75248,10869334,Artysta_pyta__jak_zyc.html?as=1&startsz=x

Artystko! Artysto! Spotkanie w Krakowie, 13 grudnia!

2011-12-09T03:28:00.001-08:00

Artystko, Artysto!

Czy masz ubezpieczenie zdrowotne? Czy odprowadzasz składki emerytalne? Czy twoja praca jest opłacana? Czy masz z czego żyć? Czy spotykasz się z ironicznym uśmiechem, gdy zabierasz głos?

Wszyscy jesteśmy częścią art-proletariatu. Tworzymy sztukę, kreujemy wartości, nie dostając nic w zamian. Obserwujemy, jak sztuka staje się kapitałem symbolicznym w rękach instytucji i polityków. Funkcjonujemy w systemie, który nie bierze pod uwagę naszych potrzeb. Zawalczmy o system, w którym istnieje artysta!

Spotkajmy się w gronie artystów i sympatyków, 13 grudnia 2011, o godz. 17.00 w MOCAKU w Krakowie. Podzielmy się swoimi problemami! Zawalczmy o swoje postulaty! Stwórzmy własną reprezentację! Nie dajmy się wykorzystywać!

Grupa Artystów Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Wnioski po spotkaniu grupy artystów (i nie tylko) 25 listopada 2011

2011-12-09T02:55:00.000-08:00

Potrzeba integracji artystów z różnych środowisk, reprezentujących takie dziedziny jak muzyka, teatr, literatura. Stoją przed nami wspólne wyzwania.
Postulat stworzenie systemu prawnego, uwzględniającego specyfikę zawodu artysty, umożliwiającego artystom pełne uczestnictwo w systemie ubezpieczeń społecznych i emerytalnych, oraz osobnego sposobu naliczania podatku dochodowego dla przedstawicieli wolnych zawodów.
Postulat zmiany organizacji Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej tak, by reprezentowała wyłącznie interesy artystów oraz przedstawicieli wolnych zawodów (zadania Forum w zakresie interesów instytucji przejęli tzw. Obywatele Kultury).
Postulat powołania do życia Państwowego Instytutu Sztuk Wizualnych (na wzór Państwowego Instytutu Sztuki Filmowej), zajmującego się pozyskiwaniem i dystrybuowaniem środków finansowych na cele twórcze.
Zachęcenie Obywateli Kultury do zapoznania się z sytuacją socjalną twórców i warunkami pracy twórczej oraz lobbowania na rzecz ich poprawy.
Sprzeciw wobec proponowanych zmian w prawie podatkowym dotyczącym umów o dzieło, w szczególności likwidacji 50-procentowego kosztu uzyskania przychodu.

Artystko! Artysto!

2011-11-01T07:33:00.000-07:00

Artystko, Artysto!

Czy masz ubezpieczenie zdrowotne? Czy odprowadzasz składki emerytalne? Czy twoja praca jest opłacana? Czy masz z czego żyć? Czy spotykasz się z ironicznym uśmiechem, gdy zabierasz głos?

Wszyscy jesteśmy częścią art-proletariatu. Tworzymy sztukę, kreujemy wartości, nie dostając nic w zamian. Obserwujemy, jak sztuka staje się kapitałem symbolicznym w rękach instytucji i polityków. Funkcjonujemy w systemie, który nie bierze pod uwagę naszych potrzeb. Zawalczmy o system, w którym istnieje artysta!

Spotkajmy się w gronie artystów i sympatyków, 25 listopada 2011, o godz. 20.30 w siedzibie Krytyki Politycznej (sala na piętrze). Podzielmy się swoimi problemami! Zawalczmy o swoje postulaty! Stwórzmy własną reprezentację! Nie dajmy się wykorzystywać!

Grupa Artystów Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Zuzanna Janin "o trybie zwolnienia Milady"

2011-09-14T02:19:00.000-07:00

O trybie zwolnienia Milady

Szanowne OFSW,
Dopiero dziś pierwsza wolna chwila po powrocie do Warszawy, po maratonie wystaw i projektów, pozwala mi dołączyć do głosów w sprawie trybu zwolnienia Milady Ślizińskiej, który to problem bardzo głęboko mnie poruszył. Cóż, najchętniej, egoistycznie nie podejmowałabym w ogóle tej sprawy, bo jest to głównie problem wewnętrzny instytucji i dla artystów chcących wystawiać w CSW jest to dość... powiedzmy... w tym kontekście „niebezpieczne” – robię to z wielkim oporem, przykrością, ale wydaje mi się, że muszę zająć stanowisko, jako artystka - członkini OFSW, osoba, która w CSW wiele razy pracowała, realizowała i wystawiała prace i pracowała z Miladą, co bardzo dobrze wspominam. Pozwolę sobie nie odnosić do osobistych czy merytorycznych powodów Fabia Cavallucciego. Chodzi nam tu chyba o coś innego – o samą postawę Milady jako reprezentującej instytucję – przywodzi się bowiem jej wyjątkowe, liczne zasługi i długoletni staż na jednym stanowisku, w jednej instytucji, w jednym gabinecie..., a jednak do usunięcia jej z tej instytucji, z tego gabinetu doszło w wyniku, jak nas poinformowano, obustronnego złamania (choć każda strona innych...) standardów.
Jestem zdecydowaną przeciwniczką piętnowania silnych kobiet za to jakimi są, za ich specyficzne podejście do pracy, za nieprzeciętną osobowość, która może być trudna. Nie godzę się na powielanie krzywdzących opinii o nich, na eliminację dla wygody. Dlatego występuję tu z pozycji osoby przeciwnej aktom przemocy w pracy wobec wybitnych osób z powodu ich trudnego charakteru, przejawiającym się wyrzucaniem / nie przyjmowaniem / eliminacją z pracy, ale również z projektów i wystaw. Oczywiście także Milady Ślizińskiej... Liczy się to, co robią te osoby, a nie jakie są. Liczy się efekt, to co najważniejsze: profesjonalnie wykonane zadanie. Faktem jest, że od początku pracy w CSW Milada była ostro krytykowana (stale i jedynie za to samo zresztą); w dyskusjach i krytykach stawałam w jej obronie właśnie z powyższych racji i teraz robię to samo. Jednak nie da się pominąć faktu, że profesjonalizm w naszej dziedzinie to przecież także praca z człowiekiem, ze współpracownikiem, z żyjącym artystą – ideałem byłaby postawa łącząca siłę i profesjonalizm z elegancją i serdecznością, cóż, kiedy nie zawsze się to udaje… a Milada dawała, przy swej sile i niewątpliwej profesjonalności, wzór tak odstraszającego odnoszenia się do innych na terenie instytucji, w tym skierowanego do osób, które z (często niejasnych) powodów jej „podpadły”, że aż - przykro mówić - trudno się dziwić, że opinie o tym są tak podzielone właśnie z tej racji, jak sądzę. Przywołanie tych faktów prowadzi w obliczu i przy okazji prac nad Kodeksem Dobrych Zachowań OFSW, do wyrażenia wątpliwości w tej zaistniałej sytuacji, obrazującej się w dwóch uwagach dodatkowych. Z jednej strony boję się, czy obrona takiej postawy w ramach OFSW nie będzie rozumiana opacznie; wolałabym widzieć refleksję krytyczną, a nie legitymizację postaw ludzi, przez których nie są respektowane takie elementy współpracy, jak szacunek dla drugiego człowieka czy świadomość swojej pozycji (obowiązków i praw) wobec innych. Z drugiej zaś, chciałabym zobaczyć - jeśli mogę się tak wypowiedzieć, wobec grona znacznie bardziej doświadczonych i szacownych osób w naszym środowisku – czy i jak wywołana dyskusja nad tą sytuacją może mieć pozytywne konsekwencje w realiach pracy (również pracy z artystami nie posiadających na ogół możliwości obronnej wobec tych aktów przemocy), instytucji, których pracownicy powyższe elementy naruszają.
Z poważaniem,
Zuzanna Janin
artystka, liderka grupy Artyści OFSW w latach 2009-2010
członkini grupy Standardy i Procedury OFSW

Nowy głos Grzegorza Kowalskiego

2011-09-13T01:53:00.001-07:00

14 września ma zostać zamknięta lista podpisów pod apelem sekretariatu OFSW o przywrócenie Milady Ślizińskiej do pracy w CSW. Sekretariat nie zdradził co zrobi z kompletną listą, możliwe że na wniosek jednej ze stron przedłoży ją w Sądzie.
Zapewne dojdzie do rozprawy.
I wyrok, jaki by nie zapadł, nic nie zmieni w patowej sytuacji. Mało kto wierzy, że pod dachem Zamku dojdzie do współpracy Kuratorki i Dyrektora. Kuratorka ma przemyślaną i opracowaną, całościową wizję CSW, którą przedstawiła w konkursie na stanowisko dyrektorskie. Inną, przemyślaną, całościową wizję ma Dyrektor, przedstawił ją w tym samym konkursie. Dyrektor konkurs wygrał i chce realizować to, co zapowiedział. Z przebiegu konfliktu wynika, że Kuratorka nie będzie współrealizowała koncepcji innej niż własna, a także nigdy nie zaakceptuje Cavallucciego jako szefa.
Konflikt będzie trwał aż do rezygnacji jednej ze stron. Przegra instytucja zagrożona chaosem programowym i kompetencyjnym. Razem z instytucją przegrają pracownicy, którzy nastawili się na przeczekanie i bierność.
Sekretariat OFSW nie zachował obiektywizmu gdy zaczął zbierać podpisy. W swoim apelu zajął stanowisko po stronie Kuratorki, przedkładając cechy trudnego charakteru wybitnej osobowości nad korporacyjną regulaminowość. Na retoryczne pytanie: kto ma być twarzą instytucji, czy współtworzące ją indywidualności, czy bezosobowi pracownicy, odpowiadamy chórem: to indywidualności mają być twarzą instytucji! Cieszymy się z naszej jednomyślności, choć każdy co innego ma na myśli. Większość zabierających głos w obronie Kuratorki pomija miejsce i rolę twarzy dyrektora. Przepraszam, mam inne zdanie.
O miejscu i znaczeniu instytucji, zwłaszcza takiej jak CSW, świadczy przede wszystkim twarz dyrektora, a następnie twarze współpracowników. W głosach zatroskanych o zachowanie cywilizowanych standardów nie wspomina się o realnej odpowiedzialności dyrekcji za misję i sposób funkcjonowania instytucji. Nieliczni zauważają, że CSW jest instytucją utrzymywaną z pieniędzy podatników, a rzadko kto, że to nie wybitne indywidualności, lecz dyrektor jest rozliczany z ich wydawania.
Szkoda, że słuszne wezwanie do dyskusji o modelu funkcjonowania instytucji oraz osobowości w nich zatrudnionych pojawiło się razem z wezwaniem do zbiórki podpisów. Postuluje się coś w rodzaju demokracji pracowniczej, zaś promuje sobiepaństwo i obstrukcję zmierzające do ubezwłasnowolnienia kierownictwa. Gdy mówi się o trudnym charakterze wybitnej indywidualności, to nie precyzuje się, że chodzi o agresję słowną i przekroczenie granic konstruktywnej krytyki. Na Forum odbywają się gry wojenne, których uczestnicy występują w maskach. Protesty przeciw zwolnieniu zasłużonej, wybitnej kuratorki zawierają szereg prawd oczywistych, ale nikt nie mówi wprost, że przy okazji warto by było wysadzić dyrektora z fotela. Przyjmuję, że część uczestników debaty nie była tego świadoma, ale w konkretnym konflikcie w CSW żądanie przywrócenia Kuratorki jest równoznaczne z żądaniem rezygnacji Dyrektora.
Fabio Cavallucci postulował przeprowadzenie publicznej dyskusji nad specyfiką trzech dużych instytucji sztuki współczesnej działających w Warszawie, aby ich profile i programy się dopełniały, a nie dublowały. Do takiej dyskusji nie doszło, zamiast niej na Forum odbywa się bitwa o partykularne interesy. Trochę się zdziwiłem, że w obronie standardów, ale po stronie Kuratorki, zaangażowała się dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej, czyli jednej z wymienionych wyżej partnerskich (?), konkurencyjnych (?), wyalienowanych z rzeczywistości(?) instytucji.

Nowe głosy w sprawie zwolnienia Milady Ślizińskiej

2011-09-04T07:55:00.000-07:00

Grzegorz Kowalski

Dyskusja wywołana listem Andy Rottenberg i Mirosława Bałki jest ukierunkowana na obronę zwolnionej z CSW kuratorki pani Milady Ślizińskiej. O konflikcie między instytucją, reprezentowaną przez Dyrekcję i pracowniczką wypowiadają się obserwatorzy zewnętrzni. Dyrektor ograniczył się do komunikatu o prawnych podstawach decyzji o zwolnieniu rezerwując prawo obrony swego stanowiska przed Sądem Pracy. Traktuję tę powściągliwość jako znaczącą.W konkretnej sytuacji konfliktu z panią Miladą Ślizińską nie dziwi mnie decyzja Dyrekcji CSW o zachowaniu swoich racji do dyskrecji sądu. Zamieszczone na Forum głosy w obronie zwolnionej podnoszą Jej zasługi dla instytucji. Dotyczy to przeszłości i nikt tych zasług nie neguje. W cytowanym piśmie Dyrekcji o wypowiedzeniu jest mowa o obecnej sytuacji gdy współpraca stała się niemożliwa. Statut gwiazdy przypisywany pani Miladzie Ślizińskiej może być przyczyną konfliktu gdy funkcjonowanie instytucji oparte jest na pracy zespołowej. Taki przypadek zaistniał w konflikcie aktorki, gwiazdy Teatru Narodowego, z dyrektorem i skończył się zwolnieniem aktorki ponieważ to dyrektor odpowiada za kondycję instytucji. Głosy domagające się przywrócenia do pracy pani Ślizińskiej zupełnie pomijają racje dyrektora i dlatego uważam je za jednostronne. W mojej opinii obserwujemy konflikt o głębszym podłożu. Za czasów dyrektora Wojciecha Krukowskiego CSW funkcjonowało jako instytucja wystawiennicza oparta na autorskich wyborach kuratorów. W wywiadach prasowych Fabio Cavallucci przedstawił nową formułę CSW jako instytucji "wymiany" opartej na integracji sztuk wizualnych i performatywnych, co kładzie nacisk na pracę całego zespołu. Jest tajemnicą poliszynela, że pani Milada Ślizińska będąc pracownicą CSW nie zaakceptowała kierunku, jaki nadał mu dyrektor.
Obywatelskie Forum służy do wyrażania opinii, nawet skrajnych, ale nie powinno organizować plebiscytów. Rozstrzyganie o programie i funkcjonowaniu instytucji należy do odpowiedzialnych za nie dyrektorów, zaś rozstrzyganie o konfliktach z pracownikami należy do niezawisłego sądu.

Kamil Julian

Oświadczenie w sprawie sytuacji w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

Głos Grzegorza Kowalskiego, wzywającego do trzeźwej oceny sytuacji, daleki jest jednak od znajomości podłoża konfliktu. Praca zespołowa jest jak najbardziej pożądanym kierunkiem, pod warunkiem jednak, że nie sprowadza się ona do roli wykonawców pomysłów jednostki. Jeśli mówimy o „statusie gwiazdy”, to zwróćmy uwagę, że taki sam status ma Fabio Cavallucci (nie miejsce tu na wymienianie jego licznych zasług). Ranga debaty merytorycznej w Zamku Ujazdowskim z każdym miesiącem słabnie, a Kolegium Kuratorów nie jest zwoływane. Nie rozmawiamy tu o tym, czy Milada Ślizińska jest gwiazdą czy nie, ani o jej charakterze. Rozmawiamy tu o demokratycznie (w założeniach) zarządzanej instytucji. O instytucji
publicznej, budżetowej, która nie jest niczym prywatnym zamkiem. Rozmawiamy o instytucji wystawienniczno-edykacyjnej z ponad dwudziestoletnią tradycją, która swoją – jedyną w Warszawie wystawioną dla publiczności, przy wciąż odsuwającej się dacie otwarcia Muzeum Sztuki Nowoczesnej – kolekcję sztuki współczesnej postrzega jako „problemem”, i usuwa ją ze swoich galerii. Rozmawiamy o instytucji, w której padł magazyn Obieg, z której właśnie odeszli autor programu prestiżowego programu edukacyjnego Audytorium oraz główna inwentaryzatorka Zamku Ujazdowskiego; w której celowo osłabia się działania programu Artist-in-Residence, i w której więcej uwagi niż kalendarzowi wystaw w galeriach oraz solidności programu poświęca się bajeranckim rozwiązaniom technologicznym, chybionym działaniom promocyjnym oraz wciąż nowym pomysłom oscylującym wokół kawiarni, restauracji i innego piknikowania. Biblioteka zaprzestała prenumeraty magazynów i zakupu publikacji. Metodą zarządzania nowej dyrekcji stały się szantaż, blokada rozpowszechniania informacji oraz przemoc słowna. Są mi one znane z doświadczenia pracy z Zamku Ujazdowskim.
Dopiero w tym kontekście, uwzględniającym odchodzenie i zwalnianie pracowników merytorycznych, a zatrudnianie kolejnych koordynatorów i powiększanie bodaj siedmioosobowego działu promocji o dodatkowe osoby, rozpatrujmy zwolnienie Milady Ślizińskiej.

ZBIERAMY PODPISY POD LISTEM W SPRAWIE ZWOLNIENIA MILADY ŚLIZIŃŚKIEJ

2011-09-02T04:27:00.000-07:00

Podpisy zbieramy pod adresem mailowym: forumsztukiwspolczesnej@gmail.com do 14 września 2011.

LIST

Szerokim echem w środowisku sztuki współczesnej odbiło się zwolnienie z pracy pani Milady Ślizińskiej, kuratorki Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. Decyzja ta, zwłaszcza jej forma, budzi kontrowersje. Wypowiedziały się w jej obronie autorytety z Polski i zagranicy: Anda Rottenberg, Mirosław Bałka, prof. Piotr Piotrowski, Griselda Pollock, Pipilotti Rist, Mary Kelly, Joanna Mytkowska, prof. Andrzej Turowski i wielu innych. Głosy te na bieżąco umieszczamy na blogu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej.
Decyzja o zwolnieniu z pracy w Centrum pani Milady Ślizińskiej budzi również nasze zaniepokojenie. Nie podważając prawa dyrekcji do takich, a nie innych decyzji personalnych, chcemy jednak zwrócić uwagę, że podane powody rozwiązania umowy o pracę nie dotyczą kwestii merytorycznych, lecz – najogólniej mówiąc – charakterologicznych (po stronie MiladyŚlizińskiej) i wizerunkowych (po stronie Centrum). Decyzja, która nie budziłaby zapewne kontrowersji w stosunku do szeregowego pracownika korporacji, w oczywisty sposób wywołuje dyskusję, gdy jej ofiarą pada osoba, która przez 20 lat współtworzyła z wyjątkowym zaangażowaniem renomę jednej z najważniejszych instytucji sztuki w Polsce.
Decydujemy się na podjęcie takiej dyskusji, ponieważ w naszym odczuciu przypadek Milady Ślizińskiej wykracza poza ramy sprawy czysto personalnej. Decyzja dyrekcji Centrum prowokuje pytanie o kryteria oceny pracy kuratora publicznej instytucji – czy ma nim być tylko korporacyjna regulaminowość, czy może też inne cechy, choćby nawet trudnego charakteru, które decydują o sukcesach w praktyce kuratorskiej? To zarazem głębsze pytanie o wizerunek instytucji kultury – czy winna ona mieć twarz współtworzących ją indywidualności, czy raczej milczące, bezosobowe oblicze, unikające dyskusji i krytycznej autorefleksji? Niezależnie od odpowiedzi na powyższe pytania, które mamy nadzieję są też przedmiotem refleksji w Centrum, uważamy, że osoba o takim dorobku i zasługach jak pani Milada Ślizińska nie zasługuje na tak obcesowe traktowanie. Zwracamy się do dyrekcji CSW z apelem o spokojną i rozważną analizę podjętej decyzji i jej ewentualną weryfikację – dla dobra instytucji i całego środowiska.

Z wyrazami szacunku,

1. Karol Sienkiewicz, przedstawiciel Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej
2. Łukasz Gorczyca, członek Sekretariatu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej
3. Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
4. prof. Piotr Piotrowski
5. dr Paweł Leszkowicz, Marie Curie Fellow, University of Sussex
6. dr Tomasz Kitliński, Wydział Filozofii i Socjologii, UMCS
7. Anka Ptaszkowska
8. Łukasz Ronduda, kurator, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
9. Adam Adach, artysta
10. Piotr Rypson
11. Jacek Malinowski, artysta
12. Alicja Bielawska, artystka
13. Teresa Starzec, artystka
14. Andrzej Bielawski, artysta
15. Christian Tomaszewski, artysta
16. dr Ewa Stawecka, historyk sztuki
17. Justyna Wesołowska
18. Michał Jachuła, kurator, Galeria Arsenał, Białystok
19. Kamil Julian, kurator, Galeria Le Guern
20. Jagna Ciuchta
21. Ola Berłożecka
22. Karolina Lewandowska, Fundacja Archeologia Fotografii
23. Jerzy Porębski, dziekan Wydziału Wzornictwa ASP w Warszawie
24. Czeslawa Frejlich, redaktor naczelna kwartalnika projektowego 2+3D
25. Stanisław Ruksza, kurator, dyrektor CSW Kronika w Bytomiu
26. Tomasz Fudala, kurator, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
27. Maciej Monkiewicz, Muzeum Narodowe w Warszawie
28. Katarzyna Weintraub, dziennikarka, Berlin
29. Joanna Zielińska
30. Katarzyna Krysiak, kurator programowy, Galeria Foksal w Warszawie
31. Magdalena Abakanowicz, artystka
32. Krzysztof Wodiczko, Professor of Art Design and the Public Domain, Harvard University
33. Romuald Demidenko
34. Kinga Duda
35. Maria Kobzdej
36. Tadeusz Komicz
37. Agnieszka Sural, kuratorka, Witryna
38. Christian Boltanski, artysta
39. prof. Andrzej Turowski
40. Bartek Remisko
41. Paulina Gradkowska
42. Michał Kaczyński, Galeria Raster
43. Monika Lewandowska, prezes Fundacji Sektor
44. Leszek Lewandowski, kurator Galerii Sektor I
45. Roman Lewandowski, krytyk, kurator BGSW Słupsk
46. Zuzanna Janin, artystka
47. Michał Stefanowski, projektant, wiceprezes SPFP
48. Magda Kochanowska, 2+3D

Międzynarodowe głosy w sprawie zwolnienia Milady Ślizińskiej

2011-08-31T06:12:00.000-07:00

White Cube

Cornelia Lauf

The "Officials" who dismissed Milada Ślizińska are right. She is a difficult person. I worked with her twenty some years ago on an exhibition which was the first for many artists to later have major international careers. I remember Milada well. Yelling at Director; yelling for assistants; rummaging through flea markets; wearing that crazy leather hat with the flaps, forgetting about her family; living in the Castle like it was her own.
For some reason, Milada didn't much like me after the show and subsequent lecture I gave in Warsaw. I think she thought I was difficult. I think she is difficult. I am difficult. So is she.
But if she was EASY, and if I was EASY, and if artists were EASY, and LIFE was easy, then there would be NO serious work done, since there would be no battles to wage, no fights to win, no loyalties to conquer, NOTHING to discuss. We might as well be back in Poland in the early 1980s.
Milada Ślizińska and Anda Rottenberg ARE the face of Polish art after the fall of the wall. If they hadn't been THE talent scouts for that country, there WOULD be no institutions in Warsaw worth talking about.
Shame on whoever picks the easy way out. Diamonds don't come from digging in the sand or putting one's head there to look.
Cornelia Lauf

Griselda Pollock

I am also appalled at such injustice. I lend my support to Milada Ślizińska who is an outstanding, highly respected and valuable curator, well-known throughout Europe for her innnovative and thoughtful work. I have known her for several years and been involved with two projects with her. I wish to add my voice of protest to this unjust dismissal. Griselda Pollock

Pippilotti Rist

I worked with Milada Ślizińska and I want to say that she is highly professional, reliable, discreet, creative and inventive. My experience of the collaboration in Warsaw was just the finest! I wish her only the best! When I hear that she lost her job, I am sure this must be a misunderstanding or an injustice. ππlotti Rist

Mary Kelly

To whom it may concern:
I am utterly shocked and dismayed to hear that Milada Ślizińska has been dismissed form her position as Senior Curator! Over the past 20 years, Milada has put Warsaw on the international cultural map with her amazing programs at CCA, Ujazdowski Castle. Artists in Poland and from all over the world have wanted to exhibit there because she created a context where meaningful and important dialogue could take place around the work.
As an artist who has worked with her on an extensive exhibition in 2008, I can say without hesitation that she was the best curator I have ever worked with, not because she was easy, but because she was professional–knowledgeable, efficient and at the same time very respectful of the artist's ideas. As well as her remarkable organizational acumen, she has an incredibly good eye. At the end of my stay in Warsaw, I walked through the show one more time, and was amazed by the transformation she was able to engineer in those difficult spaces.
But the most important and absolutely irreplaceable quality Milada brings to this position is that she knows exactly who and what to bring together at any given moment. This is what makes her programs outstanding. It would be more than a great loss for CCA, if Milada leaves the institution. It would be a national, cultural calamity. Therefore, I highly recommend that she be reinstated immediately.
Mary Kelly

Ursula von Rydingsvard

I am shocked at the dismissal of Milada Ślizińska from the Center of Contemporary Art – Ujazdowski Castle. During her long tenure there, she has curated exhibitions of some of the strongest artists in the world. She is not only extremely dedicated and hard working, but also brilliant in choosing very talented artists, often early on in their careers. Her feelers for talent in artists went also to those who are under recognized, but deserve more recognition. She has always had her ear close to the ground and is led by artists ideas. Her range of styles is very broad- her choices dependent on the quality of the work to be exhibited.
I have had the pleasure of working with her on an exhibition in 1993 during which time she worked extremely hard to make the exhibition happen. It was a period in Polish history during which funding was extremely scarce. Milada was always not only extremely generous, but understood artists in a way that enabled a very productive relationship.
I am greatly saddened at the injustice of her dismissal.
Ursula von Rydingsvard

Mark Nash

This is very bad news. Milada was a major curatorial force at the castle.

Jon Hendricks

I was shocked to receive the news that Milada Ślizińska has been dismissed from her position as Senior Curator leading the International Program in the Center of Contemporary Art – Ujazdowski Castle, Warsaw. I have known of her work for many years, and have the highest regard for her and what she's been able to accomplish with modest means but great effort. The reputation of Ujazdowski Castle as a venue of important international art is to a very large extent the result of her work. I hope very much that the officials will reconsider and will re-instate her to her previous position. Jon Hendricks

Nedko Solakov

This is an absurd situation - one of the best curators in Europe to get fired from the art institution which was mostly put on the international map by the same curator. During the years I have worked with many curators and I have to say that my experience with Milada - when preparing my Stories 1 solo show at the castle some ten years ago - was one of the most creative and exciting ones. It is a shame that there is an artworldwide growing the-art-institutions-clerks-strike-back wave and the resent dismissal of one of the most intelligent and ready to take risks curators is part of that wave. Hopefully a real-art-people-driven tsunami will smash it down soon. Nedko Solakov

List Fabia Cavallucciego w związku ze zwolnieniem Milady Ślizińskiej

2011-08-26T02:26:00.000-07:00

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej
Warszawa, 26 sierpnia 2011

In reference to the letter of Anda Rottenberg and Mirosław Bałka I would like to state the following.
The reasons and circumstances related to the dismissal of Mrs Milada Ślizińska are a matter regarding exclusively the relative institution. The work relationship between an employee and an employer is regulated by law. All disagreements or misunderstandings can be dealt with by a relative court.
Professional competence of an employee cannot justify behavior contradicting the spirit and the logic of work relationship, and in particular do not justify disloyal conduct.
Being aware of the contribution of Mrs Ślizińska to the reinforcing of the international reputation of the CCA I would like to draw your attention to the fact that the reputation of the CCA has been constructed and is being constructed thanks to the effort and contribution of many people working in the Castle.

Fabio Cavallucci

W nawiązaniu do listy Andy Rottenberg i Mirosława Bałki chciałbym stwierdzić, co następuje.
Przyczyny i okoliczności związane ze zwolnieniem pani Milady Ślizińskiej są wyłącznie sprawą właściwej instytucji. Stosunek pracy między pracownikiem a pracodawcą regulowany jest przez prawo. Wszystkie spory i nieporozumienia mogą być rozstrzygane przez właściwy sąd.
Kompetencje zawodowe pracownika nie usprawiedliwiają zachowań sprzecznych z duchem i logiką stosunku pracy, a szczególnie postępowania nielojalnego.
Zdając sobie sprawę z wkładu pani Ślizińskiej w utrwalenie międzynarodowej renomy CSW Zamek Ujazdowski, chciałbym zwrócić Państwa uwagę na fakt, że ta renoma była i jest budowana wspólnie przez wiele innych osób, pracujących w Zamku.

Fabio Cavallucci

Głosy w sprawie zwolnienia Milady Ślizińskiej

2011-08-23T12:51:00.000-07:00

Piotr Piotrowski

Mila Ślidzińska w znacznym stopniu przyczyniła się do tego, że warszawskie CSW stało się rozpoznawalną i cenioną w świecie instytucją, przez długie lata uchodzącą za najlepszą w tej części Europy, przynajmniej w aspekcie programu międzynarodowego. W konsekwencji to między innymi jej zasługa, że Warszawa tak szybko stała się znaczącym punktem na wystawienniczej mapie świata. Nie jest rzecz jasna zadaniem Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej wchodzenie w spór między pracownikiem i pracodawcą (od tego są sądy pracy), ale rolą naszej formacji jest zajmowanie stanowiska w sprawach merytorycznych. Jak rozumiem, dokładnie do tego namawiają nas pp. Bałka i Rottenberg. Uważam, że słusznie. Pozdrawiam, Piotr Piotrowski

Joanna Mytkowska

W pełni zgadzam się z opinią Piotra Piotrowskiego. Niepokoi mnie, że szanowani kuratorzy opuszczają instytucje, które współtworzyli, w tak złej atmosferze. Zadaniem organizacji środowiskowej jest dbanie o szacunek dla zasłużonych przedstawicieli naszej profesji. Prawnie może się tym zająć sąd pracy, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej powinno jednak przyczyniać się do zachowania dobrych relacji między pracownikiem a pracodawcą.

Andrzej Turowski

Zwolnienie Milady Ślizińskiej jest decyzją oburzającą. Jest ona jednym z najbardziej zasłużonych kuratorów w Polsce. To ona doprowadziła do pokazania w Warszawie największych współczesnych artystów z całego świata, to ona jest autorką najważniejszych wystaw tematycznych w Warszawie. To ona nawiązała najistotniejsze kontakty światowe. Decyzja dyrekcji świadczy o pogłębiającym się prowincjonalizmie Centrum, mimo ambitnych kiedyś zapowiedzi. Moje słowa są nie tylko pełnym poparciem dla debaty dotyczącej tej decyzji, lecz przede wszystkim wyrazem oburzenia i protestu, że do zwolnienia mogło dojść. Andrzej Turowski

Michał Jachuła

O Pani Miladzie Ślizińskiej krążą legendy nie tylko zamkowe, ponieważ jest ona wybitną kuratorką z ogromnym dorobkiem wystaw w międzynarodowym obiegu sztuki. Fakt zwolnienia jej z Centrum Sztuki Współczesnej oraz powody zerwania współpracy są nie do przyjęcia. Owszem, Milada Ślizińska krytykowała obecny stan rzeczy w Centrum, ale robiła to w sposób konstruktywny. Aktualnego programu Centrum, a w szerszej perspektywie również zasad zatrudnienia w Centrum, nie da się nie krytykować. Milada Ślizińska jest zwolenniczką najwyższych standardów pracy ze sztuką, posiada umiejętność pracy z artystami i wyczucie, co należy w danym momencie pokazać i dlaczego. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski zawdzięcza Miladzie Ślizińskiej nie tylko otwarcie na świat i kontakt z najlepszą sztuką międzynarodową tworzoną dzisiaj, ale również poczucie, że polski kontekst sztuki jest ciekawy (zarówno dla Polaków jak i ludzi z zewnątrz) i że Polska nie jest kulturalną pustynią. Dzięki wystawom Milady Ślizińskiej, będąc w CSW w Warszawie, można poczuć się jak w Stedelijk Museum w Amsterdamie, Hamburger Bahnhof w Berlinie czy Whitney Museum of American Art w Nowym Jorku. Wieloletnia praktyka kuratorki i jej umiejętności menedżerskie dowodzą, że można tworzyć kulturę w warunkach niedofinansowania i ciągłego negocjowania ze wszystkimi partnerami na wszystkich etapach pracy urzędnika sztuki. Milada Ślizińska przez ponad 20 lat współpracowała z artystami, zespołem Zamku Ujazdowskiego oraz z instytucjami sztuki i innymi partnerami na szczeblu lokalnym, państwowym i międzynarodowym. Pracę nad licznymi projektami podjęło z nią wielu wybitnych międzynarodowych artystów, takich jak David Hammons, Barbara Kruger, Joseph Kossuth, Ilya Kabakov, Leon Tarasewicz, Lawrence Weiner, Isaac Julien, Maria Eichhorn, Christian Boltanski, Marysia Lewandowska, Gerhard Richter, Nedko Solakov, Wojciech Fangor, Grupa IRWIN, Marc Camille Chaimowicz, czy Zoe Leonard. Poprzez swoją aktywność w Centrum Sztuki Współczesnej Milada Ślizińska zawsze stara się udowodnić, zarówno przed publicznością Centrum, jak również podczas licznych spotkań z międzynarodowymi artystami i profesjonalistami świata sztuki, że pracuje w ważnej, poważnej i prestiżowej instytucji sztuki, której program współtworzy. Dział Wystaw Międzynarodowych Centrum Sztuki Współczesnej prowadzony przez Miladę Ślizińską jest najlepszą szkołą kuratorską, jaką sobie można wyobrazić.

Michał Jachuła
Asystent kuratora Milady Ślizińskiej w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie (2005-2007). Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim (2005) i studia kuratorskie w Center for Curatorial Studies, Bard College w Annandale-on-Hudson, Nowy Jork (2010). Od 2011 kurator w Galerii Arsenał w Białymstoku.

Paweł Leszkowicz

Niedawny wybór na stanowisko dyrektora warszawskiego CSW spełnił nasze polskie zakompleksione marzenia, aby zdobyć zagranicznego dyrektora z tzw. wielkiego zachodniego świata sztuki, który nas oświeci i wprowadzi na międzynarodowe salony. Jakież może być teraz rozczarowanie, gdy zachodni boss podjął jakże przaśną i „polską” decyzję zwolnienia wyróżniającej się i niepokornej kobiety, odmiennej i wybitnej kuratorki – takiej, dzięki której polski świat sztuki już od dawna był częścią międzynarodowego systemu wystawienniczego. Kuratorzy tej klasy to silne i często trudne osobowości, które właśnie dzięki swemu buntowniczemu, krytycznemu i upartemu charakterowi są w stanie przełamywać kulturowe i ekonomiczne ograniczenia i stwarzać nowe obszary dla sztuki, jej ekspozycji i społecznego znaczenia. Nie oskarża się ich o nielojalność, ale tworzy dla nich przestrzeń wolności, tak aby mogli dzięki swej efektownej pracy promować i wyróżniać instytucję, w której tworzą. Na zachodzie takich kuratorów się poszukuje, a nie zwalnia. To oni budują wizerunek miejsca.
Milada Ślizińska od lat sprowadzając do Polski gwiazdy sztuki, kreowała szacunek dla sztuki współczesnej, jej popularność i wysokie standardy. Była również mistrzynią w jakże trudnym obszarze zdobywania funduszy na spektakularne wystawy. Nowy dyrektor nie musi o tym wiedzieć i pamiętać, my musimy. Jej zwolnienie stawia ponownie ważny i szerszy problem wolności kuratorów, a więc i wolności sztuki, wobec zmiennej administracji publicznych instytucji artystycznych. Pojawia się podstawowe pytanie, czy są to instytucje demokratyczne, w demokratycznym państwie, gdy opierają się na regułach podporządkowania. Jeśli ktoś o takim dorobku i statusie jak Milada Ślizińska może zostać zwolniony, nikt z nas nie jest bezpieczny i nie ma szacunku dla kuratorskiej pracy i wolności wypowiedzi. Dlatego jest to nasza wspólna sprawa, o większym symbolicznym, ludzkim i artystycznym wymiarze.
Paweł Leszkowicz

Tomasz Kitliński

Zwolnienie tak wybitnej kuratorki jak Milada Ślizińska to skandal; protestuję przeciw temu gorąco, mając w pamięci jej ważne wystawy „Corridor of Two Banalities" (Kabakov/Kosuth), Nan Goldin, Sam Taylor-Wood, Tony Ousler i wiele innych. Ekspozycje Milady Ślizińskiej otworzyły nam oczy na współczesną sztukę światową, a jej sposób wystawiania poszerzył horyzonty, gdyż jej interpretacje były zawsze oryginalne, autorskie i na najwyższym poziomie. Z poważaniem, Tomek Kitliński
(dr Tomasz Kitliński, UMCS w Lublinie)

Elżbieta Kościelak

Co do „znajomości” i „rozpoznawalności” w tzw. świecie (?) nazwisk polskich kuratorów, to zdarzają się też opcje odwrotne, np. moje nazwisko i działalność w tzw. świecie są znane i doceniane, a realizowane przeze mnie projekty kuratorskie wytyczyły pewne nowe relacje geo-kulturowe w obszarze polskiej sztuki na przełomie lat 90. i 2000, a w ocenie gremiów konkursowych w moim kraju ciągle mam „małe doświadczenie kuratorskie, galeryjne itd. i nigdy nie pracowałam w krajowych instytucjach państwowych”, by móc zajmować stanowiska kierownicze w instytucjach wystawienniczych w Polsce (ponieważ połowę życia zawodowego spędziłam za granicą, ciekawe gdybym była zatrudniona w sektorze państwowym obcego państwa, czy byłaby to wada, czy zaleta?), aby wygrywać konkursy na stanowiska dyrektorskie w kraju, w tym na stanowisko dyrektora CSW, w którym z w/w powodów nie doszłam do ostatniej fazy konkursu – indywidualnych prezentacji programu kuratorskiego dla CSW.
Tak więc nie wiem, jak to jest z tą OBIEKTYWNĄ oceną doświadczenia i możliwości zawodowych kuratorów, a szczególnie ich „rozpoznawalności” w świecie. Przykro mi, że p. Milada Ślizińska, faktycznie zasłużona dla CSW, doznała takiego afrontu, ale myślę, że wyjdzie z całego zdarzenia „z twarzą” i być może znajdzie lepsze dla siebie stanowisko pracy, bardziej samodzielne i niezależne, czego jej serdecznie życzę. Łączę pozdrowienia, Elżbieta Kościelak

Ewa Stawecka

Jestem głęboko poruszona i zniesmaczona wiadomością o wyrzuceniu kuratorki Milady Ślizińskiej z CSW. Dla mnie, widza, (nie chcę obrazić wielu dobrych warszawskich kuratorów) były dwie WIELKIE kuratorki w Warszawie: pani Anda Rottenberg w Zachęcie i pani Milada Ślizińska w CSW. Organizowane przez nie wystawy były zawsze świeże, prowokujące, odważne, światowe i inteligentne. Prezentowana na nich sztuka była poza sztampą, zmuszała do myślenia lub zadumy, a zapraszani artyści przyciągali swoimi osobowościami, innym spojrzeniem na wiele aspektów sztuki i życia.
Dyrekcji CSW, która nie umie komunikować się z tak znakomitą profesjonalistką, nic dobrego nie wróżę. Porozumienie powinno być ponad językami, a zasług człowieka nie można tak łatwo dyskwalifikować. Cóż, wielcy ludzie miewają trudne charaktery, ale może dla wielkości ich wizji i wyczucia tematu trzeba ich tolerować. W sztuce potrzeba nam ludzi, którzy oprócz prawa i dobrych manier widzą coś jeszcze, coś, co sprawia, że sztuka nas nie nudzi, że pobudza do życia, wytrąca z codziennej rutyny, wymagając dużej odwagi i innego spojrzenia. Kuratorzy nie powinni być urzędnikami posłusznymi swoim przełożonym. Kuratorzy nie tylko powinni wiedzieć DUŻO o sztuce, ale tez mieć tzw. nosa, aby umieć wyeksponować dzieła sztuki, w które wierzą i to nie zawsze artystów znanych.
Dziękuję pani Miladzie za wspaniałe wystawy, których nie sposób wyliczyć, za momenty poczucia, że są ludzie, którzy myślą inaczej i są ponad i że, jak R. M. Rilke pisał w "Listach o Cezannie", warto walczyć o życie w ekstazie i samotności sztuki.
dr Ewa Stawecka, historyk sztuki, Warszawa

List Andy Rottenberg i Mirosława Bałki w sprawie Milady Ślizińskiej

2011-08-22T02:21:00.000-07:00

Do Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Przed kilkoma dniami (10 sierpnia) Milada Ślizińska otrzymala z rąk wicedyrektorki Centrum Sztuki Współczesnej pani Joanny Szwajcowskiej zwolnienie z pracy, motywowane "rozpowszechnianiem negatywnych opinii o Pracodawcy" oraz "wyniosłym i nieuprzejmym traktowaniem współpracowników". Kopia pisma w załączeniu.

Milada Ślizińska pracuje z CSW od roku 1990, od poczatku prowadząc tam międzynarodowy program wystaw. Dzięki jej staraniom i kompetencjom zaistniały tam wystawy najwybitniejszych twórców ze świata - od Kabakowa i Kossutha po Anri Sala i Mary Kelly. To jej pracy warszawska placówka zawdzięcza światową renomę i to z jej nazwiskiem kojarzy się w świecie Zamek Ujazdowski. O wszystkich tych faktach mogła nie wiedzieć nowa dyrekcja CSW. Nie zmienia to faktu, iż Milada Ślizińska należy do wąskiego grona rozpoznawalnych w świecie polskich kuratorów i pozbywanie się jej pod trywialnymi zarzutami jest gestem niedobrze świadczącym o stosunkach panujących w ważnej, publicznej instytucji kultury. Skądinąd wiadomo, iż także Rada Pracownicza Zamku ma wiele zarzutów do pracy swojej Dyrekcji.

Postulujemy, aby Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej rozpoczęło publiczną debatę prowadzącą do zajęcia stanowiska na ten temat.

Anda Rottenberg
Mirosław Bałka

Kongres Obywateli Kultury - już za tydzień

2011-05-08T12:02:00.000-07:00

www.obywatelekultury.pl

13 i 14 maja w Warszawie odbędzie się Kongres Obywateli Kultury. W kilkunastu panelach, warsztatach i sesjach plenarnych udział zapowiedziało wielu znakomitych animatorów kultury, artystów, edukatorów, naukowców, dziennikarzy, polityków i przedsiębiorców. Kongres nadawany będzie na żywo na naszych stronach internetowych i Facebooku. Zgłoszenia przyjmujemy na stronach kongresowych od poniedziałku 2 maja. Zapraszamy do udziału.

My, Obywatele Kultury, uważamy, że kultura powinna być przedmiotem szczególnej troski obywatelskiej i stawiamy tę kwestię w centrum debaty publicznej. Nie chodzi nam o interesy jednego resortu czy wybranych grup zawodowych. Chodzi nam o kwestię zasadniczą: uznanie, że kultura jest dobrem wspólnym, tworzy jakość naszego życia i działa na rzecz jakości życia publicznego.

Ruch Obywateli Kultury domaga się, by jego postulaty stały się przedmiotem umowy społecznej, której wyrazem będzie Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy przedstawicielami władzy publicznej a społeczeństwem. Jesteśmy ruchem egzekucyjnym i chcemy dla wszystkich pełnej realizacji praw i wolności gwarantowych przez Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej i Powszechną Deklarację Praw Człowieka - prawa do powszechnego i równego dostępu do dóbr kultury oraz wolności artystycznej.

Zapraszamy do udziału w Kongresie Obywateli Kultury, który odbędzie się 13 i 14 maja w Warszawie i będzie nadawany na żywo na naszych stronach i Facebooku. W kilkunastu panelach, warsztatach i sesjach plenarnych udział weźmie wielu znakomitych animatorów kultury, artystów, edukatorów, naukowców, dziennikarzy, polityków i przedsiębiorców.

Niech Kongres Obywateli Kultury i Noc Muzeów będą naszym ruchomym świętem. Bądźcie z nami w Warszawie. Zbierajcie podpisy pod Paktem dla Kultury. Zgłoszenia przyjmujemy na stronach kongresowych od poniedziałku 2 maja.

Wszyscy jesteśmy Obywatelami Kultury.

Więcej informacji i tekst społecznej wersji Paktu dla Kultury oraz deklaracje poparcia dla Paktu na stronie www.obywatelekultury.pl

Program kongresu:
http://obywatelekultury.pl/2011/04/program-kongresu-obywateli-kultury-aktualizacja/

Zapisy na wydarzenia KOK:
http://obywatelekultury.pl/zapisz-sie-na-kongres/

KOK na Facebooku:
http://www.facebook.com/home.php#!/event.php?eid=206742906013539

Zaproszenie na afterparty po KOK:http://www.facebook.com/home.php#!/event.php?eid=223297467685090

Nowe muzea, nowe wizje. Dyskusja o programach muzeów

2011-05-05T03:33:00.000-07:00

16 marca 2011
Nowe muzea, nowe wizje. Rozmowa o programach muzeów sztuki
ZAPIS WIDEO Z DYSKUSJI NA VIMEO

Dorota Monkiewicz, Muzeum Współczesne Wrocław
Joanna Mytkowska, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Maria Anna Potocka, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Jarosław Suchan, Muzeum Sztuki w Łodzi

Dyskusję prowadzi Dorota Jarecka ("Gazeta Wyborcza").

Dyskusja o perspektywach rozwoju muzeów sztuki i ich znaczeniu dla miast

2011-05-05T03:29:00.000-07:00

Zapis wideo dyskusji z 13 marca 2011:

dyskusja
pytania do panelistów

List otwarty do Piotra Bernatowicza

2011-04-08T06:54:00.000-07:00

Do Piotra Bernatowicza, w odpowiedzi na tekst „Konkursy! Konkursy? Demokracja a procedury” opublikowanym w „Arteonie” (marzec 2011)

Piotrze,

Tak, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej jest w dużej mierze koleżeńskie. Nie jest tajemnicą, że środowisko osób aktywnie związanych ze sztuką współczesną jest stosunkowo niewielkie. Prawie wszyscy się znamy. To pozwala nam działać przy minimalnym stopniu formalizacji, ale też jasno wyrażać poglądy i opinie, może nawet bez zbędnej politycznej poprawności. I to przede wszystkim udało się Forum do tej pory osiągnąć – stworzona została platforma dyskusji, formułowania postulatów, zderzania postaw. Chociaż Forum jest koleżeńskie, nie jest jednak – jak napisałeś – Koleżeńskim Forum Sztuki Współczesnej, nigdy nie realizowało i nie realizuje bowiem interesów grupy znajomych. Forum nie jest też sądem koleżeńskim. I byłoby raczej złym kierunkiem, gdybyśmy wdawali się w personalne utarczki czy potępiali kogokolwiek za prywatnie podjęte decyzje. Stoją przed nami większe wyzwania.

Sytuacja, która wynikła przy okazji zmiany na stanowisku dyrektora warszawskiej Zachęty była dla Forum niezręczna. Dlatego Sekretariat OFSW nie wyrażał opinii w tej sprawie samodzielnie, lecz zaprosił wszystkich członków na otwartą dyskusję. Po burzliwych obradach udało nam się wypracować kompromis – być może schizofreniczny czy niekonsekwentny, ale kompromis. Treść pisma do ministra została przyjęta niemal jednogłośnie. Osobista decyzja Hanny Wróblewskiej o przyjęciu skierowanej do niej propozycji ministra, nie była decyzją Forum. Nie Forum więc powinno być adresatem ewentualnych zarzutów. Aczkolwiek sytuacja stworzyła niesprzyjającą naszemu stowarzyszeniu atmosferę. Dlatego sekretariat w pierwotnym składzie postanowił, że dla dobra sprawy lepiej będzie na nowo wybrać jego skład, co nastąpiło na walnym zebraniu 16 marca 2011 roku.

Piotrze, zostałeś członkiem Forum i nigdy nie wyraziłeś chęci wystąpienia. Mamy nadzieję, że Twoja krytyka przełoży się na konstruktywne propozycje, jak działać lepiej, sprawniej, bardziej efektywnie, jak formułować nasze postulaty, które odpowiadałyby rzeczywistym potrzebom i interesom naszego środowiska. Zapraszamy Cię do kontynuowania tej dyskusji, także od środka, w ramach Forum, nie tylko na łamach branżowych pism.

Z koleżeńskim pozdrowieniem,

Sekretariat Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Wnioski Pana Andrzeja Biernackiego

2011-04-08T06:49:00.000-07:00

1. Komentując niską frekwencję członków na zebraniu, a w tej frekwencji jeszcze mniejszy udział artystów, ostudziłem optymizm sekretariatu wyrażony w podsumowaniu dotychczasowej skuteczności OFSW. Na przykład nadal funkcjonują nominacje dyrektorskie bez konkursów do najbardziej wpływowych instytucji sztuki w kraju. OFSW nie podjęło żadnych działań BEZPOŚREDNIO dotyczących twórców i twórczości (chociażby ubezpieczeń), skupiając się – jak na razie – i w stopniu ograniczonym, zabezpieczaniu interesów środowisk twórczość upowszechniających, w tym instytucji już dotowanych.

2. Zwróciłem uwagę na przypadki nieprzejrzystych postaw dziennikarzy (członków OFSW – Doroty Jareckiej i Małgorzaty Ludwisiak). Po sprawdzeniu, podtrzymuję tezę, że Małgorzata Ludwisiak otrzymała nominację na wicedyrektora Muzeum Sztuki w Łodzi po tym, jak osobiście jako dziennikarka „Gazety Wyborczej” lobbowała na rzecz późniejszego szefa. Przypadki te (zwłaszcza po wyborze Ludwisiak do Sekretariatu), podważają wiarygodność OFSW.

3. Postulowałem, by Forum podjęło kroki w celu wyeliminowania, w obliczu niekonstytucyjnej nierówności podmiotów, samorządowych instytucji kultury z grona potencjalnych beneficjentów państwowych grantów (ze środków MKiDN, NCK, IAM), oraz wprowadzenia zasady nieograniczania dostępu do programów (w fazie składania wniosków) podmiotów prywatnych(przedsiębiorstwo kultury), a także osób indywidualnych.

4. Wskazywałem na podstawowy i jedyny, DECYDUJĄCY mankament obecnej sytuacji w polskiej kulturze, że NA TYM SAMYM RYNKU PODMIOTY PRYWATNE REALIZUJĄ PRYWATNE POMYSŁY PRYWATNYMI ŚRODKAMI, PODMIOTY DOTOWANE ZAŚ, TAKIEŻ PRYWATNE POMYSŁY REALIZUJĄ ŚRODKAMI PUBLICZNYMI.

Powyższe stawia pod znakiem zapytania funkcjonowanie i mnożenie instytucji budżetowych, zwanych Centrami Sztuki czy – kuriozalniej – Muzeami Sztuki, a BĘDĄCYMI DE FACTO AUTORSKIMI GALERIAMI W CZYSTEJ POSTACI, z jednoosobowymi, prywatnymi ośrodkami decyzyjnymi. Obecne Muzea i Centra finansowane z budżetu, nie czekając na niezbędny dystans czasowy prowadzą szeroko zakrojoną BIEŻĄCĄ DZIAŁALNOŚĆ PROMOCYJNĄ, nie zważając na cyniczne wykorzystywanie własnej, uprzywilejowanej środkami budżetowymi pozycji w normalnej konkurencji na RYNKU IDEI.

Służy temu sytuacja nieprzejrzystej i praktycznie niekontrolowalnej polityki finansowej instytucji dotowanych (zwracał na to uwagę Jan Michalski z Galerii Zderzak, nie będący w stanie – mimo wysiłków- sprawdzić budżetu interesującej go wystawy w subsydiowanej z państwowej kasy Narodowej Galerii Sztuki).

Zapis dyskusji z walnego zebrania OFSW

2011-04-04T05:17:00.000-07:00

16 marca 2011
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

OTWARCIE OBRAD

Obrady prowadziła wybrana na przewodniczącą Monika Zielińska. Karol Sienkiewicz przedstawił raport z dotychczasowej działalności stowarzyszenia, przesłany wcześniej członkom OFSW. Następnie odbyła się dyskusja na temat osiągnięć i porażek Forum oraz stojących przed nim wyzwań i problemów.

DYSKUSJA

Andrzej Biernacki: Nie podzielam tego zadowolenia, że Forum tak dużo udało się zrobić. Bo widzimy ilość osób, około 20, na dzisiejszym spotkaniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. To niewiele, chociażby w stosunku do ilości osób w Muzeum 1 grudnia 2009 roku. Tam było ponad 200 osób. Z tego wynika, że zainteresowanie maleje – oczywiście mogą być różne powody, ludzie nie mogą dotrzeć, bo to też nie jest proste, zwłaszcza, że apelowaliście państwo, by dotarli ludzie spoza Warszawy. Ale jak widać, nie udało się. Moim zdaniem wiele rzeczy się nie udało. Ta płaszczyzna do wypracowania i te sukcesy, jeśli chodzi nawet o kwestię samych konkursów, to jest totalne fiasko. Dyskusje oczywiście były. Nie byłem na spotkaniu w grudniu [2010], ale czytałem protokół – wypowiedzi pana Mazura, pana Kowalskiego i innych osób. Na szczęście Mirek Bałka zauważył, że dyskutuje się bardzo mocno o kandydaturze Hanny Wróblewskiej na stanowisko dyrektora Zachęty, natomiast kwestia nowego stanowiska pani Agnieszki Morawińskiej nie została podjęta. Sprawy konkursów są rozgrzebane w Polsce totalnie. Przecież i MOCAK ma dyrektora bez konkursu, a właściwie nawet sprawa CSW [w Toruniu] dosyć, powiem szczerze, jest moralnie dwuznaczna. Mnóstwo spraw pozostawia wiele do życzenia – na przykład wcześniejsze wybory na dyrektorów. Myśmy w ogóle tego nie omawiali. Widziałem na pierwszym spotkaniu, że pani Małgorzata Ludwisiak zgłaszała się do różnych ciał w ramach Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Sygnalizowałem, że przecież nie może być tak, że dziennikarze gazet, którzy robią jakąś robotę przy wyborze nowego dyrektora [Muzeum Sztuki w Łodzi], tak zwaną sprawozdawczą, potem są przez niego zatrudniani. Chodziło o to, że pani Małgorzata Ludwisiak publikowała w prasie, w „Gazecie Łódzkiej”, regionalnym dodatku do „Wyborczej”, zdecydowanie negatywne artykuły [o poprzednim dyrektorze], a następnie co najmniej panegiryki o obecnym tutaj panu Jarosławie Suchanie. I potem została wicedyrektorem Muzeum Sztuki. Ta sytuacja – przyznacie państwo – jest w wysokim stopniu bez sensu. Podobnie jak udział pani Doroty Jareckiej w różnych gremiach, niejednokrotnie w jury konkursów, w Bielsku-Białej na przykład, ale nie tylko. Angażuje się nie tylko jako dziennikarz, a potem wypowiada pewne sądy w prasie. W Forum te problemy pozostały moim zdaniem nieruszone. Sprawa konkursu na dyrektora CSW w Warszawie moim zdaniem pozostawia też wiele do życzenia. Podsumowując to, co powiedział pan Karol [Sienkiewicz] – nie jest tak fajnie, jak byśmy myśleli. Ludzie się wykruszyli z Forum, a nie dobili. Poza tym wyczuwam w naszym gremium dyktat kuratorski nad artystycznym, zdecydowanie, oczywiście artyści popierają ten dyktat – niektórzy artyści, ci, którzy akurat mieszczą się w pewnym paradygmacie. Ale jest cała grupa, w tym moja skromna osoba, która nie jest zadowolona z tego dyktatu. Poza tym kwestia galerii prywatnych jako instytucji kultury. Nie nazwę galerią prywatną instytucji, która bazuje na programie, który jest powieleniem programu instytucji publicznych lub też bez przerwy pozostaje na dotacjach ministerstwa, także biorąc udział w imprezach stricte komercyjnych, jakimi są targi. Więc, powiem szczerze, te tematy zostały zupełnie nieruszone. Oczywiście, może jeszcze ruszycie to, zobaczymy. Nie mówię już nawet o sprawach dalszych. W każdym razie jest tu dużo różnego rodzaju problemów do przedyskutowania. Ta formuła zresztą: prezydium i publiczność – ludzie się krępują, żeby zabrać głos w tej formule... Może też pomyślcie nad tym, żeby to zmienić. Natomiast nie za bardzo jestem zadowolony z działań Forum, a liczyłem na to, że to jest obywatelskie forum, a nie forum publicznych instytucji sztuki. Że większy będzie udział i zdanie obywateli.

Dorota Jarecka: Andrzej Biernacki zarzucił mi, że robię jakieś niejasne interesy. Przyszedłeś tutaj, możesz brać udział w komisji, która się zajmuje etyką naszego życia artystycznego. Uważam, że zarzut Andrzeja jest kompletnie absurdalny. Taka jest specyfika naszego życia artystycznego i naszej pracy, że nasze uczestniczenie w życiu artystycznym przybiera różne formy. Oczywiście ten problem jest wart omówienia. Wydaje mi się też, że w innej kwestii Andrzej ma rację – coś siadło, trzeba albo zamknąć jakiś etap i zacząć nowy, albo wymyślić, czym od dzisiaj mamy się zajmować. I w którą stronę powinniśmy pójść – czy mamy być partnerem dla siebie, czy mamy być partnerem dla rządzących, czy mamy formułować jakieś polityczne stanowiska. I po prostu poszukać problemów, bo są. To nieprawda, co powiedział Andrzej Biernacki, że ponieśliśmy klęskę, że nic nam się nie udało. Bo bardzo dużo nam się udało, dzięki naszym działaniom Forum zostało partnerem dla Ministra Kultury. Dzięki interwencji Forum odbył się konkurs na dyrektora CSW. Nie można tego nie zauważać. Natomiast trzeba teraz pomyśleć, co jest do zrobienia, zastanowić się wspólnie. Wydaje mi się to nawet ważniejsze niż kodeks etyki, nie mam co do tego wątpliwości. Nie dlatego, że chcę uczestniczyć we wszystkich możliwych jury, a jednocześnie pisać o tym do „Gazety”, jak mi tutaj insynuuje Andrzej Biernacki. Wydaje mi się, że mogę podrzucić pewien problem. Dzisiaj popołudniu będziemy rozmawiać o muzeach, ale przeczytałam tekst Donalda Tuska, opublikowany w „Gazecie”, a także na jego stronach internetowych –bilans tego etapu rządów PO. I rzeczywiście nie ma tam wymienionej z nazwy takiej instytucji jak Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie czy Muzeum Współczesne we Wrocławiu. Po prostu to nie jest w planach rządu. Natomiast jest wymieniona jako bardzo ważny sukces tego rządu realizacja polityki historycznej. To jest miejsce i moment na to, by się wypowiedzieć, stać się partnerem dla rządu jako równy głos, który trzeba odpowiednio potraktować, zebrać te różne opinie.

Dorota Monkiewicz: Pan Biernacki poruszył wiele kwestii. Jedną z nich wyłowiłam. Nie będę bronić Doroty Jareckiej jako członka jury, bo nie ma sensu dyskutować o personaliach, tym bardziej, że Dorota jest bardzo niezależną osobą i nie bardzo rozumiem, jaki jest problem z Dorotą Jarecką jako członkiem jakiegoś jury. Co jest w tym niewłaściwego? Natomiast generalnie mamy problem z wyłanianiem ekspertów do jury w konkursach, dużo o tym rozmawialiśmy na różnych forach, na przykład w swoim czasie jako Zespół Pokongresowy, gdy składaliśmy rekomendacje dla ministerstwa w tej sprawie. I ciągle, ciągle ten problem się przy każdym konkursie pojawiał – w jaki sposób wyłaniać, delegować ekspertów do jury, żeby te procedury były transparentne i nieskażone żadną stronniczością. Jeśli pan ma jakiś konstruktywny pomysł, to bardzo chętnie go wysłuchamy. Nasze środowisko nie jest zbyt liczne. Częścią organizowania konkursów jest wskazywanie ekspertów i wiadomo, że grono tych osób, które można zaprosić jako ekspertów do konkursu, nie jest takie duże. I każdy w jakiś sposób jest w relacji z różnymi wydarzeniami artystycznymi, instytucjami, osobami. To tylko jeden kłopot, bo tych kłopotów jest dużo więcej. Każda konstruktywna propozycja, jak to robić, jest na wagę złota. Jak robić to w ten sposób, by nie być oskarżanym o stronniczość. To tylko taka jedna uwaga do tego, co pan powiedział. Może pan mi odpowie, może pan ma pomysł.

Andrzej Biernacki: Nie chciałem, by ta kwestia zdominowała naszą dyskusję. Podałem ją jako przykład. Zauważcie państwo, że gdy mówię o personaliach, to trochę ryzykuję – nazwijmy to – śmierć publiczną, jeśli tak głęboko wnikam w te kwestie. Pozwoliłem sobie tutaj powiedzieć o pani Małgorzacie Ludwisiak dlatego, że ta sprawa mnie uderzyła przed laty, kiedy obserwowałem sytuację z Muzeum Sztuki. Nie jestem przeciwko nowemu dyrektorowi, uważam, że zmiana była korzystna. Chodzi mi o samą zasadę. Jeżeli dziennikarz bierze udział – nawet nie w formie dyskusji, ale ewidentną wypowiedzią prasową i to cyklem artykułów, w których wypowiada się w sposób wyraźnie negatywny o jednym dyrektorze przed konkursem, a potem wypowiada się w sposób pozytywny o następnym, po czym zostaje jego prawą ręką, to przyznacie państwo, że znamy takie chwyty, ale z poprzedniego – myśleliśmy, że słusznie minionego – systemu. To jest pierwsza rzecz. Druga – jeśli chodzi o panią Dorotę Jarecką. Oczywiście, że widzę w tym pewien konflikt interesów, jeżeli Dorota jest w jury. To jest też pytanie, czy zasiadanie w tych jury jest płatne, czy nie. Bo jeżeli wiadomo, że bierzemy udział w różnych gremiach jako pracownicy opłacani, to jest zupełnie co innego, niż gdy nie jesteśmy opłacani. Ta sytuacja opłacania / nieopłacania pracowników kultury to jest sytuacja tego podziału na instytucje publiczne i prywatne. Nie powiedziałem tego, by państwa zanudzać, by skarżyć, ale w wyniku frustracji. W pewnym momencie zająłem się dość gruntownym remontem poważnego zabytku, w którym jest galeria, jestem dozorcą własnych mrzonek, w tym małym, trudnym ośrodku (sam się na to zdecydowałem, nie musiałem, wielokrotnie powtarzałem, że to był mój wybór pewien, ja jestem osadzony w Warszawie). Tam miałem okazję zaobserwować, jak naprzeciwko galerii prywatnej, która właśnie wypełniła pewne oczekiwania po 1989 roku, działa dom kultury, gdzie – to trzeba zbadać, jaki procent – z 2 milionów przeznaczonych na prowincję, 200 tys. jest przeznaczonych na działalność kulturalną, na przykład kupowany jest… Mogę rozwijać dalsze tematy…

Dorota Monkiewicz: Ja pana zapytałam o konstruktywną propozycję.

Andrzej Biernacki: Konstruktywna propozycja jest taka, że po pierwsze absolutnie moim zdaniem – nie wiem, czy się państwo ze mną zgodzą, bo to moje zdanie – dziennikarze nie powinni być zapraszani do płatnych gremiów konkursów plastycznych.

Dorota Monkiewicz: To jest negatywna propozycja. A konstruktywna?

Andrzej Biernacki: Konstruktywna, że nie powinni być zapraszani. To jest konstruktywne.

Dorota Monkiewicz: A kto powinien być zapraszany?

Andrzej Biernacki: Nie dziennikarze, którzy biorą udział w czymś, a później oceniają.

Dorota Monkiewicz: Zamknijmy na razie ten temat, może jeszcze do niego wrócimy.

Jarosław Suchan: Jeśli można. Zostałem dwukrotnie wywołany, więc krótko odpowiem. O ile pamiętam, „Gazeta Wyborcza” i pani Małgorzata Ludwisiak przed konkursem nie wspierały mnie, tylko zwracały uwagę na to, że konkurs odbywa się niezgodnie z procedurami. Doprowadziły do tego, że osoba, która spośród członków jury konkursowego wskazywała na jednego kandydata, z tego jury się wycofała. Później rzeczywiście „Gazeta Wyborcza” pisała pozytywne recenzje na temat tego, co się działo w Muzeum Sztuki, ale podobnie pisały też inne gazety. Pani Małgorzata Ludwisiak została wybrana na wicedyrektora do spraw promocji w otwartym konkursie. Został ogłoszony nabór, poszukiwania trwały półtora roku i w końcu zdecydowaliśmy się zatrudnić panią Małgorzatę. Możecie państwo to różnie oceniać, ja tylko wyjaśniam, jak wyglądał konkurs. Kwestia: instytucje publiczne a prywatne to bardzo ważny temat, ale może nie na teraz. I jeszcze jedno, rzeczywiście ilość artystów w naszym gronie maleje. Nie wiem, kto jest temu winien, bo formuła OFSW jest otwarta. Zaproszenia zostały wysłane do wszystkich, każdy mógł się przyłączyć, każdy miał prawo głosu, każdy mógł wyłonić członków sekretariatu. Może niektórym mniej na tym zależy, by działać w takiej organizacji.

Andrzej Biernacki: Pytanie – dlaczego nie zależy. Jest to jakiś problem.

Jarosław Suchan: Czyje – nas czy również dla artystów?

Adam Adach: Nie chciałbym, aby ktoś odniósł wrażenie, że artyści są niezainteresowani. Ja pracowałem w grupie do spraw artystów i widziałem, jak w ciągu tego roku ludzie się zniechęcili. Nie chcę wchodzić w układy personalne, ale struktura była nieprzyjazna artystom, nieprzyjazna debatom.

Małgorzata Ludwisiak: Nazywam się Małgorzata Ludwisiak i ponieważ też zostałam wywołana do tablicy, to chciałabym uściślić pewne fakty. Robiłam w życiu różne rzeczy związane ze sztuką współczesną. Zajmowałam się krytyką sztuki, w pewnym momencie pracowałam w „Gazecie Wyborczej” i rzeczywiście dosyć negatywnie wypowiadałam się o dyrekturze Borusewicza, bo od wielu, wielu lat wierzę, że instytucja Muzeum Sztuki[ w Łodzi] ma pewną misję do spełnienia i prezentuje pewien międzynarodowy poziom. To dobro przez wiele lat – w moim przekonaniu i chyba w przekonaniu nas wszystkich – było traktowane źle. Natomiast tuż przed rozstrzygnięciem konkursu na nowego dyrektora Muzeum zwolniłam się z „Gazety Wyborczej” i zajęłam się przez chwilę Łódź Biennale, więc nie zdążyłam niestety napisać nic pozytywnego o dyrektorze Suchanie. Podtrzymuję też to zdanie, które padło wcześniej – jesteśmy środowiskiem bardzo małym i mamy do dyspozycji w naszym życiu zawodowym w różnych momentach różne narzędzia, różne tuby, dzięki którym możemy coś powiedzieć – na temat kultury, sztuki, tego, w jaki sposób można je rozwijać czy ich bronić. Nie sądzę, żeby udział w jury były płatne – mi się nigdy nie zdarzyło w takim brać udziału. Wydaje mi się, że jest nas mało i w każdych sytuacjach, jak tylko możemy, wypowiadajmy się na rzecz sztuki i kultury.

Dorota Monkiewicz: Ja akurat brałam udział w różnych jury i one są płatne. Dla rzetelności tej informacji. Natomiast myślę, że powinniśmy wrócić do tego, co powiedziała Dorota Jarecka. Jesteśmy ruchem społecznym, który powstał spontanicznie. Na początku jest bardzo duża energia w takich ruchach, która wynikała z rozgoryczenia, z chęci zmiany. Ten ruch został zarejestrowany, stał się stowarzyszeniem. On się w jakimś sensie, niewielkim – dzięki Bogu, zinstytucjonalizował. I teraz chodzi o to, by tę energię zachować. Ponieważ jednak ze sprawozdania, które przedstawił Karol, wynika, że jednak bardzo wiele rzeczy udało nam się osiągnąć i pewne zmiany w mentalności urzędniczej jednak nastąpiły. Nie są one wielkie, ale jednak zauważalne. Ale też mieliśmy bardzo specyficzny okres – był to okres wymiany dyrektorów w wielu instytucjach, w związku z czym wydawało się, że Forum głównie zajmowało się personaliami, to znaczy zarządzaniem tymi instytucjami. Ja generalnie – to jest moje osobiste zdanie – uważam, że zajmowanie się personaliami jest ubocznym zagadnieniem dla nas. Bo dla nas ważne są procedury. Teraz nie spodziewam się – być może jestem źle poinformowana – jakiś dużych zmian w instytucjach kultury i wyborów nowych osób zarządzających. Więc powinniśmy się skupić na innych tematach. Proszę mnie oprotestować, jeśli moja intuicja jest nieprawidłowa. Dlatego wydaje mi się, że na dzisiejszym spotkaniu powinniśmy na nowo stworzyć katalog spraw, którymi Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej powinno się w najbliższym czasie zajmować. Proponuję skierowanie dyskusji w tym kierunku – o składanie propozycji, co Forum może „załatwić”, czym się powinno zajmować, co jest takim ważnym problemem dla naszego środowiska.

Karolina Lewandowska: Ja chciałam właśnie coś zgłosić. Bardzo bym chciała, by został wzmocniony filar organizacji pozarządowych. Przyznaję, że się nie zaangażowałam do tej pory w bezpośrednie działania Forum, ale chciałabym zgłosić listę problemów, które widzę z perspektywy organizacji pozarządowych, zarówno w relacjach z władzami samorządowymi, jak i w relacjach z ministerstwem. Potrzebna jest dyskusja na temat tego, co można zmienić. Czy procedury konkursowe na finansowanie, na lokale można usprawnić? Czy można sprawić, by się odbywały częściej, z odpowiednim wyprzedzeniem? Jest cały wachlarz problemów, które organizacje nie mające stałego budżetu napotykają.

Łukasz Gorczyca: Był rodzaj rozłamu czy problemów w łonie grupy NGO. Tym niemniej ta grupa istniała i była dosyć silna, tylko miała tożsamościowy ze sobą problem. Jeżeli zgłaszasz swój akces do pracy, to jest to bardzo cenne. Nie wiem, ile jest tu osób, które są przedstawicielami grupy NGO, jest Agnieszka [Czarnecka]. Bardzo dobrze byłoby, gdybyśmy podtrzymali to, co miało być zasadę przy zeszłorocznym zgłaszaniu kandydatów do pracy w Sekretariacie, żeby każda ta grupa zawodowa, która jest zrzeszona w Forum, miała też swojego przedstawiciela w Sekretariacie. To dobrze wpływa na sposób funkcjonowania Sekretariatu, który zarządza bieżącą pracą Forum.

Dorota Monkiewicz: Może przypomnimy, jakie w ogóle mamy zespoły robocze.

Łukasz Gorczyca: W ciągu tego roku doszliśmy do tego, że mamy w tej chwili pięć zespołów roboczych w ramach naszego Forum. Pierwszy to jest zespół Standardy i Procedury, który jest takim trochę ogólnym zespołem, który miał się w sposób ogólny zajmować przemyśliwaniem sprawy procedur i przemyśliwania takich standardów, które chcielibyśmy widzieć w organizacji życia publicznego w zakresie sztuki. Reszta zespołów są bardziej związane z zawodową funkcją: Artyści, Instytucje – osoby pracujące w instytucjach publicznych i problemy instytucji, Organizacje Pozarządowe, Galerie Prywatne. Ta ostatnia grupa nie bardzo jeszcze aktywnie przystąpiła do działań, ale mam nadzieję, że to się szybko zmieni, bo mamy też konkretne pomysły, co powinniśmy w sumie robić. Jest jeszcze grupa kuratorów, ale nie wiem, co się z tym działo. Na ten temat też były wątpliwości, gdzie ci kuratorzy powinni się znaleźć.

Jacek Sosnowski: Chciałem dołączyć się do postulatów, by zająć się nie tylko konkursami w kwestiach personalnych, ale też procedurami konkursowymi zarówno miejskimi, jak i ministerialnymi. […] Nawet wysyłałem taki postulat do Sekretariatu, aby zawiązała się oddzielna grupa do ewaluacji konkursów ministerialnych, ponieważ one dotyczą wszystkich grup – nie tylko NGO-sów, ale też instytucji publicznych, pewnie też niezależnych kuratorów oraz przedstawicieli galerii komercyjnych. Pozwoliłem przyjrzeć się priorytetowi „sztuki wizualne”, na które została przyznana „porażająca” kwota 5 milionów. Też jestem beneficjentem tego programu, więc teoretycznie nie mam powodu do narzekań. Ale jak zacząłem liczyć, co by się stało z tymi pieniędzmi, nawet gdybyśmy zwiększyli dofinansowanie o 100 procent, czyli z 5 milionów do 10 milionów, […] to zrobiło mi się naprawdę przykro. Nie będę wnikał w to, jak te wyliczenia wyglądały. Nie chciałbym wyjść na pazernego, że chciałbym więcej pieniędzy. Ale już uczestnicząc w tych konkursach, doświadczyłem wielu absurdów – to, że ja muszę się spowiadać ze wszystkich lat mojej działalności, a wszystko po stronie ministerialnej… Chciałbym zaznaczyć, że to nie jest mój zarzut wobec instytucji zarządzającej. Wiem, że w tym roku złamanie procedury wynikało z opóźnienia ministerialnego. Minister łamie regulamin – nic się nie dzieje, ale gdy ja zapomnę podpisu, nie wyspowiadam się z trzech lat działalności finansowej, aby dostać jeszcze więcej punktów, nie dołączę wyciągu z konta, odpadam z konkursu. Kto był w komisji? Nie wiadomo. Na co przypadła moja punktacja? Proszę spróbować się tego dowiedzieć. Przy innym priorytecie otrzymałem piękny list polecony w super tajnej drogiej kopercie. Pozwolę sobie policzyć, w przypadku priorytetu „Czesław Miłosz” odesłanie wniosków, które zostały rozpatrzone negatywnie, kosztowało z pracą ludzką pewnie sto kilkadziesiąt tysięcy złotych. Czyli jedną dotację.

Dorota Monkiewicz: Myślę, że nie jest bez znaczenia kierowanie takich wniosków do instytucji zarządzających. Tutaj na sali jest Hanna Wróblewska, dyrektorka Zachęty, instytucji zarządzającej priorytetem „sztuki wizualne”. Rzeczywiście z tym priorytetem jest ogromny problem ze względu na szerokość kryteriów, kto może aplikować do tego priorytetu. Jeżeli, Haniu, chciałabyś to skomentować. Bo wydaje mi się, że powinniśmy mieć inicjatywę do składnia wniosków o przeredagowanie zasad konkursu.

Jacek Sosnowski: Te problemy proceduralne dotyczą wszystkich priorytetów ministerialnych. Występujemy do kilku priorytetów.

Adam Mazur: Dorota zaproponowała, by mówić o tym, co ma być dalej, o przyszłości. Natomiast dla mnie niejasna jest sytuacja dotycząca obecnego Sekretariatu Forum. Rozumiem, że musimy zagłosować i udzielić absolutorium obecnemu Sekretariatowi. Rozumiem, że dyskusja o raporcie przedstawionym przez Karola jest w jakiejś mierze zamknięta, a teraz słuchamy dość luźnych i chaotycznych wniosków na przyszłość. Moje pytanie do Przewodniczącej dotyczy tego, w którym momencie będziemy głosować i dyskutować o tym, co dalej z Sekretariatem OFSW?

Dorota Monkiewicz: Czekamy, aż przyjadą wszystkie osoby, które mają się tutaj pojawić…

Adam Mazur: Czyli to dyskusja przygotowawcza, tak?

Dorota Monkiewicz: Adam, nie oglądasz się do tyłu, ale cały czas zwiększa się ilość osób na sali.

Łukasz Gorczyca: Będzie też chyba logiczne, jeżeli najpierw przedyskutujemy, jakie są różne pomysły i zadania. Łatwiej będzie wybrać odpowiednie osoby do Sekretariatu.

Adam Mazur: Pytałem o procedury, bo nasze spotkanie jest protokołowane i jako stowarzyszenie musimy się trzymać określonych reguł postępowania. Zapytam zatem jeszcze raz: jak nasze spotkanie będzie wyglądało? Jaki jest program obrad – dyskusje, głosowania, co dalej? Czy będziemy głosować nad poparciem każdego z członków Sekretariatu osobno, czy też będzie jedno głosowanie dotyczące absolutorium całości Sekretariatu?

Łukasz Gorczyca: Ale poczekaj, bo mamy tutaj ciekawą dyskusję merytoryczną, a ciebie interesują głosowania.

Hanna Wróblewska: Jako dyrektor Zachęty, instytucji zarządzającej priorytetem „sztuki wizualne” w Programie MKiDN, w jakiś sposób odpowiem na pytanie, które padło. Działamy (my – instytucje będące operatorami programów) według pewnych struktur i regulaminów narzucanych nam odgórnie przez Ministerstwo. Popieram postulat, by Forum też zaproponowało i sformułowało pewne zasady, nawet dotyczące regulaminów, i negocjowało je z Ministerstwem. Jest dużo różnych rzeczy, które można by usprawnić – poczynając od takich spraw jak bardzo nieprzyjazny, zmieniający się co roku regulamin wymagajmy dużej liczby załączników - moim zdaniem – mówię teraz prywatnie – bez sensu. Mówię to też jako grantobiorca, który nieraz na tym poległ, bo na przykład złożył bilans jednoroczny a nie trzyletni, bo właśnie ten punkt w regulaminie się zmienił. Osoby rozpatrujące wnioski muszą je odrzucać z przyczyn formalnych bo np. statuty, które nie są poświadczone na każdej stronie itd... To są absurdy, utrudniające życie obu stronom. To, po pierwsze, nie są regulaminy przyjazne. Co więcej, wydaje mi się, że bardzo dużo naszej pracy, ale też pracy osób w Ministerstwie, idzie na sprawdzanie formalne tych wszystkich projektów, brak zaś jest jakiejkolwiek ewaluacji merytorycznej po wykonaniu. Jako instytucja zarządzająca chętnie się przyłączę, pozbieram wnioski, zaniosę petycję czy wystąpię po to, by w następnych regulaminach te zasady były prostsze i przyjaźniejsze. To jest oczywiście trudne, bo w grę wchodzi demon kontroli zarządczej. Jak w „Zezowatym szczęściu” u obywatela Piszczyka – nie każde sprawozdanie musi mieć jeszcze swoje sprawozdanie. Więc tym bardziej trzeba zainterweniować bo po drodze gubi się sens. Jeśli chodzi o priorytet „sztuki wizualne”, proszę zobaczyć, że istnieje tutaj tak wielość podmiotów. Do tych 5 milionów, które są naprawdę sumą niewielką, jeśli państwo pomyślą o 50 milionach, które poszły na Rok Szopenowski, 20 milionach, które idą na program rezydencji itd., startują wszystkie podmioty, zarówno instytucje samorządowe, fundacje, zrzeszenia itd. Nie mogą startować instytucje narodowe, chyba że przez jakąś fundację. Eksperci, oceniający wnioski powoływani są na końcu, we współpracy z ministerstwem. To są fachowcy. Fachowcy, których część jest tez też w Forum. Punktacje są jawne, jawne i jasne są kryteria przyznawania kwot:, np. od 70 punktów - 70 procent wnioskowanej sumy, to dostaje tyle, jeśli 70 punktów - 70 procent, itp. Zaniepokojenie wzbudza fakt, że przy tych 5 milionach większość dotacji zabierają imprezy cykliczne typu festiwale. To jest sprawa do zastanowienia się. Kryteria są tak sformułowane, że znacznie łatwiej jest pozytywnie ocenić festiwal (a właściwie jego projekt) odbywający się co roku niż pojedynczą wystawę. A wielkim przegranym są książki publikacje. Okazuje się, że bardzo dużo pieniędzy idzie na przedsięwzięcia o charakterze eventowym. Co więcej, eksperci zmieniają się co roku. Oni oceniają projekt, nie oceniają już samego wydarzenia. Witamy w Unii Europejskiej: doskonale napisany projekt obroni sam siebie; jako projekt a nie jako realizowane wydarzenie. Czasem jak pytam prywatnie o dotowany kolejny raz festiwal to słyszę w odpowiedzi od mieszkańców, krytyków, artystów, ekspertów: „nie, to jest tylko promocja, nic ciekawego pod względem artystycznym”. Ale jako projekt w doskonale wypełnionym wniosku ciągle brzmi interesująco. Więc po raz kolejny również otrzyma wysoka punktację. Bo ocenia się wniosek w oderwaniu od realiów. To są kwestie dla naszego środowiska do przeanalizowania. Poza tym, że możemy narzekać, to jestem za tym, by coś w jakiejś grupie zrobić.

Jarosław Suchan: To jest ewentualnie zadanie dla Forum. Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego – dlatego ten ruch został stworzony – że potrzebne są zmiany, ponieważ w kulturze dzieje się źle. Tylko że te zmiany nie są do przeprowadzenia przez nas, a jeżeli są, to tylko w niewielkim stopniu. Narzędzia do przeprowadzenia tych zmian są z jednej stronie w rządzie, w ministerstwie kultury, z drugiej strony w samorządach, z trzeciej strony – w sejmie, tam gdzie istnieje możliwość podejmowania inicjatywy ustawodawczej i zmiany prawa. Wszystkie problemy, z którymi się spotykamy, są pochodną źle działającego w Polsce prawa. Jeżeli chcemy mieć wpływ na jego zmianę, musimy zaproponować ministerstwu, samorządom, Komisji Kultury w sejmie lepsze rozwiązania od tych, które są. Bez większej nadziei na to, że wszystkie zostaną wprowadzone – państwo generalnie zmierza pod tym względem w złym kierunku – ale z szansą na wprowadzenie przynajmniej części. Tylko że to wymaga od nas ciężkiej pracy. Czy nas na to stać?

Łukasz Gorczyca: Trochę nas czas goni, ale wydaje mi się, że te dwie rzeczy, które zostały zgłoszone, są bardzo rozsądnymi propozycjami do pracy. Pierwsza to kwestia ulepszenia czy monitorowania konkursów ministerialnych. Z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że w kontaktach z ministerstwem nasze Forum do tej pory odnosiło największe sukcesy. Ministerstwo rzeczywiście zaczęło nas respektować, odpowiadać na nasze pisma, zapraszać do różnych gremiów, więc być może kontakt, który nawiązaliśmy, rokuje pewne nadzieje na to, że będziemy mogli wyrazić tutaj opinię i przedstawić propozycję ulepszenia systemu przyznawania pieniędzy z programów ministerialnych. Dobrym przykładem rozwiązywania tego typu problemów w Warszawie na poziomie samorządu są komisje dialogu społecznego. Takie komisje istnieją przy mieście stołecznym Warszawa, zrzeszają głównie przedstawicieli NGO, którzy sami doprowadzili do tego, że przedstawiciele tych komisji zasiadają w gronach eksperckich. Dzięki ich pracy wiele zostało ulepszone w procedurach konkursowych. Czyli dla Forum bardziej naturalnym partnerem będzie ministerstwo, bo na płaszczyźnie samorządowej to musi się dziać bardziej demokratycznie, samorządowymi kanałami. Trudno, aby Forum wchodziło w negocjacje z samorządem miasta Łodzi. Będzie to bardzo skomplikowane. A ministerstwo dało nam tu jakiś znak, że się nami interesuje. A druga rzecz, być może, która byłaby praktyczną pomocą, to stworzenie takiej listy eksperckiej. To jest problem, który istnieje od dłuższego czasu. Gdyby istniał bank ekspertów, którzy są właściwymi osobami do konkretnych zadań, to taki bank mógłby być udostępniany instytucjom lub ministerstwu, które potrzebują takich ludzi. A Forum mogłoby wygenerować takie listy.

Dorota Monkiewicz: No właśnie, bo myśmy przygotowali w ramach wniosków pokongresowych, ministerstwo zna naszą koncepcję wyłaniania ekspertów, ale zupełnie… W tym zespole byłam ja, była jeszcze Hanka Wróblewska, Jarosław Suchan. I jakoś żadnej reakcji po prostu na tej wniosek nie było.

Bartek Remisko: Może tylko przypomnę, że przedstawicielka grupy Standardy i Procedury Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, pani Milada Ślizińska jest w ministerialnej komisji stypendialnej.

Kamil Malinowski: Chciałbym wrócić do propozycji, czym jeszcze Forum mogłoby się zajmować. Chodzi mi o pozycję freelancerów i o jakąś formę rozpoznania pozycji freelancerów-kuratorów, ale również artystów, jako jednostek, które mają jakąś formę podmiotowości – w tym sensie, że mogą też występować o środki z instytucji publicznych. To oczywiście bardzo skomplikowana kwestia prawna. Wydaje mi się, że jest tutaj duży potencjał do zrobienia czegoś w tym kierunku. Druga kwestia, trochę mówiła o tym Dorota Jarecka, to zbudowanie jakiejś siły przeciwstawnej wobec oficjalnego dyskursu kulturalnego, jeśli chodzi o politykę historyczną. To, co już mówiła o tym Hanna Wróblewska, zahacza o ten temat: w Polsce ministerstwo kultury jest jednym z głównych grantodawców dla projektów artystycznych, w związku z czym jest tam też duże…

Hanna Wróblewska: Ja pokazywałam, że problem jest gdzie indziej. Ministerstwo finansuje przede wszystkim festiwale. Także dlatego, że my, eksperci, ludzie powoływani też z naszego środowiska, kuratorzy, artyści, tak je punktujemy, że bardziej przekonują nas festiwale. I to jest dyskusja dla nas – czy wierzymy w projekty festiwalowe, czy też książki o sztuce, wystawy i katalogi liczą się dla nas mniej? Czy wystawy już nie są naszym medium? Jaka według nas powinna być polityka grantów? Gorzej oceniony festiwal, jeżeli tylko doszedł do tych 70 czy 80 punktów i otrzyma 70 czy 80 procent wnioskowanej sumy, zużytkowuje większą część pieniędzy z programu, bo ma bardzo duży budżet. Znacznie mniej zostaje na rzeczy trwałe – na kolekcje, na wydawnictwa czy też na same wystawy. Mówię o priorytecie „sztuki wizualne”. Druga rzecz, o której możemy państwa poinformować to priorytet dotyczący kolekcji. On ruszył w formie pilotażowej. Na kongresie kultury jesienią ubiegłego roku padł taki wniosek, że cały czas tracimy to coś, co można nazwać naszym dziedzictwem. Powstają nowe muzea sztuki współczesnej, ale nie ma specjalnego dofinansowania kolekcji międzynarodowych. Istnieją zachęty - stowarzyszenia, jest możliwość ich dofinansowania. Ale to są zupełnie inne finanse, pod względem wysokości sum i kolekcje o trochę innym niż muzealny charakterze. Od tego roku został sformułowany priorytet dla kolekcji muzealnych, dla muzeów specjalizujących się w sztuce współczesnej. Pierwszy nabór i rozdanie już się odbyło. To też jest sprawa dla naszego środowiska – do przyjrzenia się jak ten program funkcjonuje, i ewentualnego zgłoszenia uwag, bo program jest wciąż pilotażowy i nie wiadomo, czy przetrwa i w jakiej formie. Może ten program powinien być jednym wielkim programem dotyczącym wszystkich kolekcji sztuki współczesnej – i muzealnych i zachętowskich, to znaczy jakiś procent powinien być przeznaczony na muzea sztuki współczesnej, a jakiś procent na zachęty. Tak, żebyśmy zaczęli kolekcjonować, żeby powstawały dobre międzynarodowe kolekcje sztuki współczesnej, ale też tak, by nie zatracić energii zachęt, które – nie ukrywajmy – wywołały pewien pozytywny ruch w galeriach sztuki i wśród artystów. Myślę, że to jest bardzo ważne, by państwo przyjrzeli się też temu programowi i wypowiedzieli się też na ten temat.

Łukasz Gorczyca: Chciałbym tylko dodać w kwestii formalnej i tego postulatu o freelancerach – miałem wrażenie, że grupa kuratorów to właśnie coś takiego, chodziło o tych kuratorów, którzy nie są na stałe związani z instytucjami publicznymi, czyli są de facto freelancerami.

Andrzej Biernacki: Chciałem się jeszcze odnieść do tego, co powiedziała pani Hanna Wróblewska w poprzedniej kwestii, mianowicie beneficjentów grantów ministerialnych. To jest moim zdaniem ogromna działka właśnie dla nas. Proponowałbym, aby w ogóle z grona beneficjentów wykluczyć, bo inaczej nigdy nie uporamy się ze sprawą festiwali, które są grantochłonne, samorządy. Zwracam uwagę, że im bogatszy jest samorząd, dysponujący nie swoimi środkami, tylko publicznymi, tym o wyższe granty może występować. Jeśli ktoś indywidualnie wystąpi o grant – jest instytucja wkładu własnego, dosyć istotna w przydzielaniu grantów – jest na starcie bez szans. Wygląda to tak, że instytucja samorządowa dostaje pierwsze pieniądze jako samorząd na wkład własny, drugie pieniądze dostaje z Międzynarodowego Centrum Kultury czy z ministerstwa, a trzecia część to pieniądze w formie pensji, którą dostaje sam wnioskujący, czyli dyrektor ośrodka czy instytucji. Oni są na starcie uprzywilejowani. Powinniśmy dążyć do tego, aby wyłączyć jednostki samorządu terytorialnego z grona beneficjentów grantów ministerialnych.

Dorota Jarecka: Chciałam skierować tę dyskusję na trochę inne tory, bo spotkaliśmy się nie po to, by dyskutować, czy w tym etapie konkursu ministerstwo dobrze czy źle wydało 5 milionów. Nie ma to sensu. To jest dyskusja, która powinna toczyć się grupie, która wyłoni się na przykład dzisiaj i będzie na bieżąco towarzyszyć osobom, które są w tych różnych gremiach, o których mówiliście. Nawet nie zdawałam sobie sprawy, że w tylu ciałach, jury i innych „podejrzanych” grupach uczestniczymy (czy oni biorą za to pieniądze?). Mnie też zdumiało, że o tym nie wiem, że tam jesteście. Może powinniśmy zrezygnować z tych grup – kuratorzy, artyści, NGO-sy itd., które jakoś tam sobie pracują, ale nie mają ze sobą kontaktu za bardzo, bo ta lista mailowa, gdzie wszyscy do siebie piszą, nie wyszła, to prowadzi do jakiegoś chaosu. Mam propozycję, żeby stworzyć dwie grupy. Jedna grupa składałaby się z przedstawicieli różnych zawodów czy instytucji, by w takiej grupie był i kurator, i artysta, i właściciel galerii, by byli różni ludzie, którzy by na bieżąco towarzyszyli osobom, które są w różnych gremiach jako głos doradczy, kontrolujący, towarzyszący, dyskutujący. Czyli być partnerem osób, które już – że tak powiem – rządzą. I niech one rządzą z naszą pomocą. […] Natomiast druga grupa powinna martwić się o politykę i relacje na zewnątrz. Może to byłoby bardziej sensowne niż ta biurokracja, która tutaj powstała i prace w podkomisjach – to przypomina parlament złożony z setek osób, które nie wiedzą, co inni posłowie robią.

Łukasz Gorczyca: Twoja obserwacja jest trafna. Szereg grup w zasadzie nic nie robi. To jest też może powód tej dzisiejszej dyskusji i problemu, co dalej. Twoja sugestia jest słuszna, ale można by ją uprościć. Te dwie aktywności, które wskazałaś – załatwianie spraw proceduralnych – tym z definicji miała się zajmować grupa Standardy i Procedury, która zrzesza przedstawicieli różnych branż, musi dostać konkretne zadania do pracy, a funkcję polityczną spełniał do tej pory Sekretariat. Sekretariat redagował pisma, które były adresowane do przedstawicieli władz lub odpowiadały na polityczne zapotrzebowania. Sekretariat jest odpowiedzialny za to, jak było w przypadku Zachęty, by zwołać specjalne zebranie, by każdy mógł się wypowiedzieć w tej konkretnej sprawie. Taka struktura w zasadzie jest, tylko musimy się bardziej zmobilizować do działania. Pozostałe grupy zawodowe – było takie zapotrzebowanie na to. To też działa w jakiś sposób na rzecz konsolidacji naszego środowiska. Kasować może nie ma potrzeby, a raczej mobilizować w ramach struktur, które są, do bardziej intensywnej pracy.

[…]

Adam Mazur: Rozmawiamy mgliście o przyszłości. Tymczasem wydaje mi się, że zasadniczą sprawą jest to, co dalej z Forum i z Sekretariatem. Dlaczego właściwie podajecie się do dymisji?

Dorota Monkiewicz: Pierwszy powód jest taki, że zrezygnowała Hanka. Ja mam powody indywidualne. Splot przypadków spowodował, że w końcu zdecydowaliśmy, że cały sekretariat kończy swoje funkcjonowanie. Tak się składa, że dwie osoby muszą zrezygnować z powodów osobistych – ze względu na nawał prac, to o to głównie chodzi, albo o wyjazd i niemożność uczestniczenia w dalszych pracach. Ponieważ ta liczba osób zrobiła się dosyć duża, doszliśmy do wniosku, że poddamy cały sekretariat i wybierzemy go jeszcze raz. Czy to dobrze wytłumaczyłam?

Łukasz Gorczyca: Nie. Jest to też decyzja polityczna. Sytuacja, która miała swoje przesilenie w grudniu, dyskusji wokół Zachęty i spotkaniu, które było pełne emocji i zakończyło się swego rodzaju kompromisem, pozostawiła w naszym odczuciu jakiś znak zapytania wobec tego, czy Forum spełniło swoją misję, czy nie. I doszliśmy do wniosku, że dobrze będzie, gdy my jako Sekretariat, który odpowiada za nasze bieżące prace, podda się weryfikacji – rozwiążmy ten Sekretariat, skoro i tak kilka osób musi zrezygnować, i spróbujmy na nowo skonstruować ten zarząd, by sytuacja była w jakiś sposób odświeżona.

Adam Mazur: Czym innym jest weryfikacja polegająca na głosowaniu nad poparciem działań obecnego Sekretariatu i ewentualne uzupełnienie składu, a czym innym jest, gdy Sekretariat podaje się w całości do dymisji i Forum stoi przed koniecznością wyboru Sekretariatu od nowa.

Karol Sienkiewicz: Adam, nie skupiajmy się tak mocno na kwestiach formalnych. Bez przesady. Nie jest tak, że stwierdziliśmy, że nasza praca nie miała sensu czy że doprowadziła w ślepy zaułek. Doszliśmy do wniosku, że sytuacja będzie jaśniejsza, bardziej klarowna, jeśli wybierzemy Sekretariat jeszcze raz. By nikt nie miał wątpliwości. I tyle.

Dorota Monkiewicz: Mamy tutaj różne stanowiska. Moja decyzja nie jest polityczna. Bo jeśli jestem w Sekretariacie, to powinnam się na 100% angażować w jego prace. I w tej chwili mam taką sytuację zawodową, że nie jestem się w 100% angażować. Mój powód nie jest polityczny, jest jak najbardziej ludzki.

Łukasz Gorczyca: Będzie prościej, jak wybierzemy Sekretariat jeszcze raz.

Karol Sienkiewicz: Wydawało nam się, że będzie lepiej dla Forum, stowarzyszenia, środowiska, dla celów, jakie sobie stawiamy, jeżeli wybierzemy sekretariat jeszcze raz.

Zuzanna Janin: Ale jeżeli Sekretariat się rozwiąże, to czy istnieje ktokolwiek, kto z przyczyn czasowych czy politycznych, czy jakichkolwiek innych będzie się chciał podjąć tej roboty? Bo wzięliście na siebie pewną odpowiedzialność. I jak to kontynuować, nie mając następcy?

Monika Zielińska: Są kandydaci ze starego składu, którzy mogliby kontynuować pracę w nowym składzie. Zgodzili się kandydować Łukasz Gorczyca i Karol Sienkiewicz. Mamy też innych kandydatów i prosimy o zgłaszanie się nowych osób.

GŁOSOWANIE O PRZYJĘCIE REZYGNACJI HANNY WRÓBLEWSKIEJ Z FUNKCJI PRZEDSTAWICIELA STOWARZYSZENIA I USTĘPIENIE SEKRETARIATU
WYBORY DO SEKRETARIATU.
KANDYDACI: Ola Berłożecka, Andrzej Biernacki, Iwona Bigos, Łukasz Gorczyca, Katarzyna Górna, Dominik Kuryłek, Małgorzata Ludwisiak, Karol Sienkiewicz, Joanna Stembalska, Marek Świca.

DYSKUSJA W CZASIE LICZENIA GŁOSÓW:

Zuzanna Janin: Mam pewną propozycję – propozycję nagrody OFSW, która stworzyłaby dla Forum fajną sytuację prestiżową, wyłoniłaby ważne postacie ze środowiska. To powinny być nagrody dla artystów, kuratorów, osób piszących… Może stworzylibyśmy grupę, która opracowałaby system działania, sposób przyznawania tej nagrody, nazwę, imię jakiegoś wielkiego polskiego mistrza czy mistrzyni. Chciałabym zapytać, co o tym sądzicie, bo ten pomysł w kuluarach ma duże poparcie. Mogłaby być także jedna kategoria – dla osoby lub instytucji, która pozytywnie wpływa na sytuację sztuki współczesnej w Polsce.

Iwona Bigos: Chyba więcej przyniosłoby przyznawanie nagrody osobom spoza środowiska, które mają wpływy polityczne. Nie udzielajmy sobie nagród, ale komuś, kto może nam pomóc.

Zuzanna Janin: Pomysł tej nagrody miałby przypominać Oscary, które przyznają członkowie Akademii Filmowej, poniekąd... członkom Akademii Filmowej za dokonania artystyczne w danym roku w wielu kategoriach. […] Nie mamy czegoś takiego w Polsce – nagrody przyznawanej przez środowisko sztuki ludziom sztuki. Trzeba by opracować system takiej nagrody, rotacyjność kapituły / komisji itp. Poparcie dla tego pomysłu jest generalnie bardzo duże wśród członków Forum, wg mojego rozeznania. Pozostaje pytanie, czy Forum oficjalnie go poprze, ponieważ właśnie tego rodzaju sytuacje w końcowym efekcie wzmocnią siłę naszego stowarzyszenia na zewnątrz, m in. w mediach, wśród polityków... oraz pozwolą na większe oddziaływanie osób-laureatów tego ważnego wyróżnienia nadawanego przez profesjonalne gremium.

Monika Weychert-Waluszko: Bardzo mi się nie podoba ten pomysł. Jeśli mamy być środowiskiem lobbującym za zmianami, powinniśmy zachować pewną czystość intencji. Sankcjonowanie, nagradzanie wewnątrz środowiska może zaszkodzić głównemu celowi, czyli tworzeniu gremium, które ma doprowadzić do zmian systemowych. Nie możemy się rozmieniać na drobne, nasza rola powinna być inna niż przyznawanie sobie nagród.

Jacek Sosnowski: Osobiście uważam, że nagrody są bardzo potrzebne. W naszym kraju funkcjonuje wiele nagród, które funkcjonują słabo. Jednak ja chciałem się zapytać, ilu z państwa było na przyznaniu nagrody, która zyskała pewien prestiż, czyli Samsung Art Master. Nas nie było tam zbyt wielu. […] Nas tam nie było.

OGŁOSZENIE WYNIKÓW

Ola Berłożecka - 8 głosów
Andrzej Biernacki - 13 głosów
Iwona Bigos - 13 głosów
Łukasz Gorczyca - 41 głosów
Katarzyna Górna - 37 głosów
Dominik Kuryłek - 41 głosów
Małgorzata Ludwisiak - 29 głosów
Karol Sienkiewicz - 42 głosy
Joanna Stembalska - 18 głosów
Marek Świca - 17 głosów

W głosowaniu brało udział 51 członków OFSW. Do sekretariatu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej wybrani zostali: Łukasz Gorczyca, Katarzyna Górna, Dominik Kuryłek, Małgorzata Ludwisiak, Karol Sienkiewicz, Joanna Stembalska i Marek Świca.

Nowym przedstawicielem stowarzyszenia został Karol Sienkiewicz, który uzyskał najwięcej głosów.

ZAMKNIĘCIE OBRAD

Walne zebranie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej - krótka relacja

2011-03-16T07:31:00.001-07:00

Na walnym zebraniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, które odbyło się w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie 16 marca 2011 roku, wybrany został nowy sekretariat stowarzyszenia. Zgodnie ze statutem stowarzyszenia, w sekretariacie zasiada od 3 do 7 osób. Głosowano tajnie (zgromadzeni członkowie stowarzyszenia mogli oddawać głosy na 10 zgłoszonych kandydatów, typując od jednej do siedmiu osób). W głosowaniu brało udział 51 osób.
Wyniki głosowania:

Ola Berłożecka - 8 głosów
Andrzej Biernacki - 13 głosów
Iwona Bigos - 13 głosów
Łukasz Gorczyca - 41 głosów
Katarzyna Górna - 37 głosów
Dominik Kuryłek - 41 głosów
Małgorzata Ludwisiak - 29 głosów
Karol Sienkiewicz - 42 głosy
Joanna Stembalska - 18 głosów
Marek Świca - 17 głosów

Do sekretariatu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej wybrani zostali: Łukasz Gorczyca, Katarzyna Górna, Dominik Kuryłek, Małgorzata Ludwisiak, Karol Sienkiewicz, Joanna Stembalska i Marek Świca.

Nowym przedstawicielem stowarzyszenia został Karol Sienkiewicz, który uzyskał najwięcej głosów.

Niedługo przedstawimy Państwu szczegółowe sprawozdanie z przebiegu zebrania i dyskusji nad stojącymi przed Forum wyzwaniami.

Program spotkania 16 marca 2011 roku, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, godz. 11.00

2011-03-14T13:08:00.000-07:00

Przypominamy o walnym zebraniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej oraz debacie „Nowe muzea sztuki w Polsce” – już w najbliższą środę 16 marca 2011, od godz. 11.00.

godz. 11.00 Walne zebranie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Podsumowanie ostatniego roku działalności OFSW, dyskusja o przyszłości stowarzyszenia, wybór nowego sekretariatu oraz przedstawiciela OFSW;

W przerwie w kawiarni Muzeum serwowany będzie lunch w cenie 13 złotych.

godz. 15.00 Nowe muzea, nowe wizje. Rozmowa o programach muzeów sztuki.

Dorota Monkiewicz, Muzeum Współczesne Wrocław
Joanna Mytkowska, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Maria Anna Potocka, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Jarosław Suchan, Muzeum Sztuki w Łodzi

prowadzenie: Dorota Jarecka

godz. 17.00 Dyskusja o perspektywach rozwoju muzeów sztuki i ich znaczeniu dla miast.

Prof. Jerzy Hausner, Uniwersytet Ekonomiczny Kraków
Jarosław Obremski, wiceprezydent Wrocławia
Magdalena Sroka, wiceprezydent Krakowa
Hanna Zdanowska, prezydent Łodzi
Piotr Żuchowski, wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
oraz przedstawiciel Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy

prowadzenie: Edwin Bendyk

godz. 19.00 drink

Będziemy wdzięczni za przesyłanie nam drogą mailową (forumsztukiwspolczesnej@gmail.com) wszelkich opinii, pytań, propozycji tematów i problemów do podjęcia zarówno w czasie dyskusji dotyczącej OFSW, jak też debat dotyczących muzeów.

Raport z dotychczasowej działalności OFSW

2011-03-10T07:38:00.002-08:00

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej
Raport z działalności stowarzyszenia
marzec 2010 – marzec 2011

1 grudnia 2009 roku z inicjatywy grupy wybitnych artystów, historyków sztuki, dyrektorów instytucji w Muzeum Narodowym w Warszawie odbyło się spotkanie szeroko rozumianego środowiska sztuki współczesnej – kuratorów, krytyków, twórców, galerzystów itd. Wspólnie postanowiliśmy o potrzebie powołania organizacji reprezentującej interesy naszego środowiska i lobbującej w ważnych dla nas sprawach. Wtedy też powołaliśmy pierwsze zespoły robocze (Standardy i procedury, Sprawy artystów, Organizacje pozarządowe, Instytucje) i ustanowiliśmy tymczasowy sekretariat, kierujący pracami do momentu powołania stowarzyszenia (w składzie: Joanna Mytkowska, Karol Sienkiewicz, Monika Szewczyk, Hanna Wróblewska). Zapis dyskusji z tego spotkania znajduje się pod adresem: http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2010/01/spotkanie-zaozycielskie-obywatelskiego.html.

W marcu 2011 roku w Zachęcie w Warszawie odbyło się walne zebranie, które powołało do życia Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej (OFSW) jako stowarzyszenie zwykłe (zarejestrowane w Warszawie, pod adresem Zachęty Narodowej Galerii Sztuki). Walne zebranie poprzedziło spotkanie zespołów roboczych. Przedstawicielką OFSW została wybrana Hanna Wróblewska, w drodze głosowania wyłonieni również zostali na dwuletnią kadencję pozostali członkowie sekretariatu OFSW (Łukasz Gorczyca, Joanna Kiliszek, Dorota Monkiewicz, Bartek Remisko, Karol Sienkiewicz, Monika Zielińska). Powołane też zostały nowe grupy robocze (Galerie prywatne, Kuratorzy).

W ciągu ostatniego roku zabieraliśmy głos między innymi w następujących sprawach:
• Konkursu na stanowisko dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie. O konieczności ogłoszenia międzynarodowego konkursu wypowiadała się jeszcze grupa inicjatywna OFSW. W tej sprawie spotykaliśmy się z Dyrektorem Departamentu Narodowych Instytucji Kultury w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Zenonem Butkiewiczem oraz prowadziliśmy korespondencję z ministerstwem. Między innymi w wyniku naszych nacisków minister ogłosił konkurs, a w obradach jury brał udział reprezentant OFSW, wybrany przez Sekretariat – Piotr Rypson. (Przed udziałem w obradach odbyło się otwarte spotkanie z Piotrem Rypsonem). Konkurs na stanowisko dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie wygrał Fabio Cavallucci.
• Konkursu na stanowisko dyrektora Bunkra Sztuki w Krakowie. Miały miejsce dwa konkursy, drugi zakończył się wyłonieniem zwycięzcy Piotr Cypryański. W jury drugiego konkursowego na zaproszenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasiadała Hanna Wróblewska.
• Konkursu na dyrektora CSW w Toruniu. We wszystkich sprawach dotyczących stanowisk dyrektorskich podkreślaliśmy wagę odpowiednich procedur konkursowych oraz składu jury (konieczność komisji eksperckich).
• Decyzji Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie odrzucającą koncepcję rozwoju muzeum przedstawioną przez prof. Piotra Piotrowskiego, co de facto zmusiło go do rezygnacji ze stanowiska. Rada Powiernicza Muzeum nigdy nie uzasadniła swojej decyzji, jak też nie odpowiedziała na pismo OFSW.
• Zniszczenia dzieła Leona Tarasewicza oraz zasłonięciem banerem reklamowych pracy Stanisława Dróżdża w Katowicach.
• OFSW uczestniczyło w pracach Obywateli Kultury lobbujących na rzecz przeznaczenia 1% budżetu na kulturę oraz podpisania Paktu dla Kultury.

W związku z licznymi postulatami artystów, by zająć się kwestią wynagrodzeń twórców oraz relacjami między twórcami a instytucjami, OFSW przeprowadziło ankietę wśród najważniejszych publicznych instytucji w Polsce, zadając kilka podstawowych pytań. Wyniki ankiety są zamieszczone na blogu OFSW: http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2010/03/ankieta-artysci-instytucje.html. Ankieta wprawdzie nie odpowiada na postulaty, może jednak stanowić punkt wyjścia w indywidualnych rozmowach między artystami i instytucjami (ma charakter deklaratywny).

OFSW wyszło też z inicjatywą opracowania Kodeksu Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej. Konsultantką pro-bono prac nad nim jest etyk prof. Magdalena Środa, z którą spotkaliśmy się w Zachęcie 7 czerwca 2010. Obecnie nad swoimi postulatami do Kodeksu pracują zespoły robocze. Wkrótce zostanie wyłoniona grupa, która napisze wstępny projekt Kodeksu, następnie poddany szerokiej środowiskowej dyskusji.
O działaniach i planach OFSW informowaliśmy na bieżąco na blogu OFSW oraz za pośrednictwem Facebooka i mailingu.

W związku ze zmianą na stanowisku dyrektora warszawskiej Zachęty (jej dotychczasowa dyrektor Agnieszka Morawińska została dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie) oraz propozycją ministra, by powołać na to stanowisko Hannę Wróblewską, dotychczasową wicedyrektor Zachęty i Przedstawicielkę OFSW, powstała problematyczna sytuacja. By wypracować wspólne stanowisko, 8 listopada 2010 w Zachęcie odbyło się walne zebranie. Zapis dyskusji znajduje się na blogu OFSW: http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2010/11/zapis-dyskusji-podczas-walnego-zebrania.html. Zebrani niemal jednogłośnie przyjęli wypracowane wówczas stanowisko OFSW i treść pisma wystosowanego do ministra. Jednocześnie jednak decyzja Hanny Wróblewskiej, by przyjąć ministerialną nominację na stanowisko dyrektor Zachęty (we wszystkich sytuacjach OFSW opowiadało się za przeprowadzaniem konkursów na stanowiska dyrektorskie) oraz zrezygnować ze sprawowania funkcji Przewodniczącej OFSW, wywołała kontrowersje. W tej sytuacji uznaliśmy, że z uwagi na przyszłość OFSW i wyzwania stojące przed stowarzyszeniem, potrzebę konsolidowania naszego środowiska, a nie mnożenia niepotrzebnych konfliktów, na spotkaniu w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie 16 marca 2011 roku wybrany zostanie na nowo pełen skład Sekretariatu oraz wyłoniony nowy Przedstawiciel OFSW.

W ciągu roku udało nam się stworzyć reprezentacją środowiska sztuki współczesnej, nasz głos był brany pod uwagę przez polityków i samorządowców, w niejednym wypadku byliśmy w stanie wpływać na ich decyzje. Udało nam się stworzyć bezprecedensową platformę dyskusji, na której możemy definiować problemy i starać się je rozwiązywać, określać stojące przed nami wyzwania i opracowywać strategie ich realizacji.

Sekretariat Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Łukasz Gorczyca
Joanna Kiliszek
Dorota Monkiewicz
Bartek Remisko
Karol Sienkiewicz
Hanna Wróblewska
Monika Zielińska

Zaproszenie na walne zebranie OFSW i debaty o nowych muzeach

2011-02-24T06:32:00.000-08:00

Szanowni Państwo,

W marcu zakończy się kadencja sekretariatu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej w jego obecnym kształcie. Nadszedł czas na podsumowanie działalności Forum oraz otwartą, pogłębioną dyskusję na temat przyszłości naszego stowarzyszenia oraz stojących przed nim wyzwań. Zapraszamy wszystkich na walne zebranie do Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (ul. Pańska 3) w środę 16 marca 2011, połączone z sesją o nowych muzeach sztuki współczesnej.

Program:

11.00 – WALNE ZEBRANIE OFSW. Podsumowanie ostatniego roku działalności OFSW, dyskusja o przyszłości stowarzyszenia, wybór nowego sekretariatu na kolejną roczną oraz przedstawiciela OFSW;
13.00 – przerwa na lunch;
15.00 – DEBATA O MUZEACH – panel z udziałem dyrektorów: Doroty Monkiewicz (Muzeum Współczesne, Wrocław), Joanny Mytkowskiej (Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), Marii Anny Potockiej (MOCAK, Kraków), Jarosława Suchana (Muzeum Sztuki w Łodzi);
17.00 – DEBATA O MUZEACH – panel z udziałem prof. Jerzego Hausnera, wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Żuchowskiego oraz przedstawicieli władz samorządowych Krakowa, Łodzi, Warszawy i Wrocławia;
20.00 – drink.

Będziemy wdzięczni za przesyłanie nam drogą mailową (forumsztukiwspolczesnej@gmail.com) wszelkich opinii, pytań, propozycji tematów i problemów do podjęcia zarówno w czasie dyskusji dotyczącej OFSW, jak też debat dotyczących muzeów.

Serdecznie prosimy o potwierdzenie przybycia na spotkanie oraz zgłoszenia osób chętnych do pracy w sekretariacie w jego drugiej rocznej kadencji. Szczególnie zależy nam na obecności naszych członków spoza Warszawy. Przybywajcie!
Wkrótce poinformujemy o szczegółach spotkania.

Pozdrawiamy,

Sekretariat OFSW

Oświadczenie Hanny Wróblewskiej

2010-12-03T05:42:00.000-08:00

Warszawa, 3 grudnia 2010

Koledzy i koleżanki, drodzy przyjaciele,

1 grudnia przyjęłam nominację na stanowisko dyrektora Zachęty Narodowej Galerii Sztuki. W związku z tym rezygnuję z pełnienia funkcji sekretarza Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Zachęta jako miejsce wciąż jest siedzibą stowarzyszenia – tak jak jest to zarejestrowane w dokumentach – i mam nadzieję, że nią pozostanie.

Dziękuję za możliwość pracy z Wami w ostatnim roku i za dyskusję, która odbyła się przed dwoma tygodniami, a która była dla mnie ważnym materiałem do przemyśleń. Liczę, że nie wycofując się z walki o standardy i procedury, podejmiemy jako Forum temat publicznych instytucji kultury w Polsce. Bez realnie finansowanych, sprawnie zarządzanych i funkcjonujących w przyjaznym otoczeniu prawnym instytucji publicznych nie rozwiążemy w Polsce ani problemów edukacji, dostępu do kultury, ani problemów artystów czy nawet normalnego funkcjonowania rynku sztuki. Czas już, by Forum jako stowarzyszenie – nie przestając działać w podgrupach w ważnych dla środowiska tematach – wypowiedziało się w kwestii misji, strategii i systemu prawnego instytucji publicznych.

Mam nadzieje, że zmiany obecnie zachodzące w różnych instytucjach publicznych staną się podstawą do takiej głębokiej i rzeczowej debaty również między nami. Póki jako środowisko nie zaczniemy o tym dyskutować, nie będziemy w tej kwestii partnerem dla naszych władz i organizatorów.

Liczę na Was i życzcie mi proszę powodzenia.
Hanna Wróblewska

Konferencja PAKT DLA KULTURY

2010-12-03T05:40:00.000-08:00

Spotykamy się w sobotę 11 grudnia 2010 o godz. 12.00 w kinie „Kultura”.

Przekonani, że kultura i poziom uczestnictwa w niej są kluczowymi czynnikami, od których zależy jakość demokracji, jakość życia indywidualnego i społecznego oraz dynamika rozwoju kraju, spotykamy się, by przedstawić do publicznej debaty PAKT DLA KULTURY. Ma on na celu określenie działań zmierzających do poprawy państwa i społecznego uczestnictwa w kulturze. PAKT będzie uchwalony podczas Kongresu Obywateli Kultury wiosną 2011 roku.

Spotkanie odbędzie w godzinach 12.00-17.00.

W programie:

1. 12.00 Wprowadzenie: Michał Zadara
2. 12.15 - 13.15 Panel dyskusyjny: „Czy demokracja jest możliwa bez kultury?”, prowadzenie Edwin Bendyk i Dariusz Gawin
3. 13.15 - 13.30 Idea paktów społecznych, prof. Jerzy Hausner
4. 13.30 - 13.50 Wykluczenie z kultury na przykładzie kryzysu czytelnictwa w Polsce, Beata Stasińska
5. 14.15 - 16.00 PAKT DLA KULTURY prezentują m.in. Henryka Bochniarz, Jacek Bromski, Beata Chmiel, Jarosław Lipszyc, Joanna Mytkowska, Maciej Strzembosz, Hanna Wróblewska
6. Propozycja sposobu wyłaniania reprezentacji ruchu Obywatele Kultury oraz założenia Kongresu Obywateli Kultury w marcu 2011
7. Dyskusja

Serdecznie zapraszamy i prosimy o potwierdzenie uczestnictwa: kontakt@obywatelekultury.pl.
Liczba miejsc ograniczona.

Jednocześnie informujemy, że przebieg konferencji będzie transmitowany w internecie, w witrynie www.obywatelekultury.pl i na stronach Obywateli Kultury na Facebooku.

OGŁOSZENIE PAKTU DLA KULTURY

W sobotę 11 grudnia o godz. 12.00 w kinie „Kultura” odbędzie się otwarte spotkanie ok. 250 liderów świata polityki, kultury i biznesu, podczas którego zostanie ogłoszony projekt PAKTU DLA KULTURY. Wydarzenie organizuje ruch społeczny Obywatele Kultury, który zainicjował w Polsce dyskusję nad kondycją polskiej kultury i zebrał już 80 000 podpisów pod petycją „1 procent na kulturę!”.

Prace nad PAKTEM DLA KULTURY rozpoczęły się od listu premiera Donalda Tuska skierowanego do Obywateli Kultury 17 czerwca 2010 roku. Prezes Rady Ministrów podkreślił konieczność przeznaczenia na kulturę co najmniej 1% z budżetu państwa i proponował, by zgłoszony przez Obywateli Kultury postulat mógł się doczekać realizacji na mocy kontraktu zawartego pomiędzy państwem a obywatelami. Pakt zostanie zawarty pomiędzy rządem RP i Sejmem RP a Obywatelami Kultury.

PAKT DLA KULTURY będzie ogłoszony do publicznej debaty 11 grudnia 2010 roku. Ma być dla kultury i społeczeństwa tym, czym dla gospodarki był projekt Eugeniusza Kwiatkowskiego w okresie międzywojennym. Powszechny uczestnictwo w kulturze jest jednym z najważniejszych czynników rozwoju społecznego i ekonomicznego. Zawarte w Pakcie dla Kultury propozycje zmian prawnych i systemowych mają na celu umożliwienie równego dostępu do kultury dla wszystkich obywateli.

Prezentacji paktu dokonają Obywatele Kultury – m.in. Henryka Bochniarz, Jacek Bromski, Beata Chmiel, Beata Stasińska, Jerzy Hausner, Jarosław Lipszyc, Joanna Mytkowska, Maciej Strzembosz, Hanna Wróblewska. Do wzięcia udziału w dyskusji zostali zaproszeni minister Michał Boni, minister Bogdan Zdrojewski, doradca Prezydenta RP Henryk Wujec, oraz byli ministrowie kultury. W spotkaniu udział wezmą m.in. Magdalena Cielecka, Krystian Legierski, L.U.C., Katarzyna Nosowska, Maciej Nowak, Jan Ołdakowski.

Dyskusję nad PAKTEM DLA KULTURY zwieńczy Kongres Obywateli Kultury, który zostanie zorganizowany w marcu 2011 roku.

Obywatele Kultury to nieformalny i woluntarystyczny ruch obywatelski na rzecz zwiększenia nakładów na kulturę do co najmniej 1% budżetu państwa oraz zmiany zasad zarządzania i finansowania kultury, któremu początek dały niezależne inicjatywy powstałe na Kongresie Kultury w 2009 roku. Obywatele Kultury nie bronią interesów jednego resortu czy wybranych grup zawodowych, tylko przeświadczenia, że to kultura stwarza wszystkim równe możliwości rozwojowe.

Pod wystosowanym 25 lutego 2010 apelem do Prezesa Rady Ministrów podpisało się kilkuset najwybitniejszych polskich twórców oraz instytucje kultury, stowarzyszenia i powstałe po Kongresie Kultury fora obywatelskie. Działania ruchu wspierają m.in.: minister Bogdan Zdrojewski, Agnieszka Holland, prof. Maria Janion, Krzysztof Krauze, Krzysztof Penderecki, Jerzy Pilch, Marek Raczkowski, Wisława Szymborska, Olga Tokarczuk, Jacek Żakowski oraz wielu innych wybitnych przedstawicieli polskiej kultury. 7 maja 2010 rozpoczęła się publiczna zbiórka podpisów, do której przyłączyły się instytucje i ośrodki kultury z całej Polski. Podpisy złożyło już ponad 80 tysięcy Polaków. W trakcie prezydenckiej kampanii wyborczej petycję w sprawie zwiększenia nakładów na kulturę podpisali wszyscy znaczący kandydaci z prezydentem Bronisławem Komorowskim, a kwestia kultury stała się istotnym elementem debaty w trakcie wyborów samorządowych.

Obywatele Kultury nie są ruchem politycznym ani beneficjentem budżetu państwa.

Apel Obywateli Kultury, pełna lista sygnatariuszy i więcej informacji: www.obywatelekultury.pl

Zapis dyskusji podczas walnego zebrania OFSW 8 listopada 2010

2010-11-14T10:53:00.000-08:00

Walne zebranie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, 8 listopada 2010
zapis dyskusji

Hanna Wróblewska: Dzień dobry. Serdecznie witam Państwa i dziękuję za tak liczne przybycie na walne zebranie. Chciałabym Państwa przywitać jako Sekretarz Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, wybrany przez Państwa w demokratycznych wyborach. Ale ponieważ sprawa mnie dotyczy, przekazuję prowadzenie spotkania Monice Zielińskiej, która jest przedstawicielką artystów w Sekretariacie Forum oraz prawnikiem.

Monika Zielińska: Dzień dobry. Temat, dla którego się dziś spotkaliśmy, dotyczy zmian w kierownictwie Zachęty. 3 listopada minister Zdrojewski zwrócił się do Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej o zaopiniowanie kandydatury Hanny Wróblewskiej na stanowisko dyrektora Zachęty. I z jednej strony jest to fakt, który właściwie jako Forum powinno nas cieszyć. Na początku, kiedy się organizowaliśmy, mieliśmy wątpliwości, czy w ogóle będziemy partnerem dla ministra, by w trybie art. 15 ust. 1 Ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej zwracał się do Forum o opinie dotyczące właśnie powoływania i odwoływania dyrektorów instytucji kultury. A z drugiej strony jednym z postulatów i celów stowarzyszenia, który zapisaliśmy w punkcie 11 naszego regulaminu, jest „propagowanie demokratycznych zasad zarządzania działalnością kulturalną”, przez co rozumiemy dopingowanie i wywieranie nacisku na ministra i samorządowych organizatorów kultury, żeby na czołowe stanowiska w instytucjach kultury organizowane były konkursy. Teraz stoimy jako Sekretariat i jako wszyscy członkowie przed dylematem, że z jednej strony prawdopodobnie uważamy – co byłoby ewentualnie do przegłosowania – że ta kandydatura jest słuszna i należy ją poprzeć, a z drugiej strony powinniśmy zgodnie z celami, dla których Forum się powołało, wywierać nacisk, by te wybory, których dokonuje minister, jednak dokonywane były w trybie konkursowym. Otwieram zatem dyskusję w nadziei, że pozwoli nam ona na wypracowanie wspólnego stanowiska, jak się w tej sytuacji zachować.

Piotr Piotrowski: Jestem członkiem Rady Programowej Zachęty. Kwestia odejścia Agnieszki [Morawińskiej] stanęła znacznie wcześniej i warto, byście Państwo wiedzieli, że Rada Programowa Zachęty podjęła jednogłośnie uchwałę, zwracając się wówczas do ministra, by w momencie odejścia Agnieszki [Morawińskiej] desygnował Hankę Wróblewską na to stanowisko. Chciałem, aby w tej dyskusji wzięli Państwo pod uwagę stanowisko Rady Programowej Zachęty.

Agnieszka Morawińska: Nie wiem, jaki znalazł się ostatecznie zapis [w regulaminie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej]... Gdy postulowaliśmy ministrowi jawność procedur powoływania dyrektorów, mówiliśmy o konkursie ALBO szerokiej konsultacji społecznej.

Monika Zielińska: Ostatecznie w regulaminie [OFSW] ten zapis jest otwarty. Siłą rzeczy cele i środki działania stowarzyszenia sformułowane są w miarę elastycznie. Cel stowarzyszenia, który najbardziej pasuje do danej sytuacji, to „propagowanie demokratycznych zasad kierowania działalnością kulturalną”. Nawet jeśli – podpierając się tym, że Rada Programowa Zachęty zwróciła się do ministra, by tę osobę powołać – też zaopiniujemy tę kandydaturę pozytywnie i nie będziemy wywierali nacisku, by był konkurs, to moim zdaniem nie byłoby to sprzeczne z celem sformułowanym jako „propagowanie demokratycznych zasad zarządzania działalnością kulturalną”. Natomiast faktem jest, że w dotychczasowej działalności za każdym razem, gdy była taka wątpliwość – konkurs czy wyznaczenie dyrektora [przez ministra albo samorządowego organizatora kultury], Forum opowiadało się za konkursem. W tej sytuacji zmiana linii związana z osobą, która ma zostać wybrana, może wyglądać niezręcznie. Przynajmniej takie jest stanowisko Sekretariatu.

Bartek Remisko: Przedstawię punkt widzenia jednej z grup roboczych działających w ramach OFSW, grupy „Standardy i procedury” – naszym nadrzędnym celem jako Forum jest przeprowadzanie za każdym razem procedur konkursowych. Tak miało miejsce w przypadku CSW [w Warszawie], gdzie był kandydat ministra, który w końcu dyrektorem nie został. Przecież to po naszych naciskach ministerstwo przeprowadziło procedurę konkursową i w jej wyniku dyrektorem został ktoś zupełnie inny. Podobnie było w przypadku CSW w Toruniu czy Bunkra Sztuki w Krakowie. Tutaj mielibyśmy pewnego rodzaju precedens, gdyby chęć nominacji przez ministra Hanny Wróblewskiej została przez nas zaakceptowana.

Agnieszka Morawińska: Może jest precedensem, że dyrektor ustępujący włożył wiele pracy i wysiłku, by się dzielić odpowiedzialnością ze swoim zastępcą – w nadziei, że pozostawi następcę. Nie chcę tutaj użyć paternalistycznego określenia „wychować sobie następcę”, ponieważ Hania Wróblewska w momencie, kiedy przyszłam do Zachęty, była już nieźle „wychowana” – tutaj nakładają się na siebie wysiłki kilku osób. Ale proszę sobie przypomnieć, że na przykład w Centrum Sztuki Współczesnej [w Warszawie] ustępujący pan dyrektor [Wojciech Krukowski] nie miał takiej osoby. Wielu kolegów – dyrektorów uzasadnia długie trwanie na stanowiskach brakiem odpowiednich następców. Kandydatem ministra na dyrektora CSW nie była osoba w jakiś sposób wyrosła w Zamku, tylko był to kandydat z zewnątrz. Ja tylko zwracam uwagę na to, że sytuacja logicznego następstwa w Zachęcie jest szczególna.

Adam Mazur: Chciałbym sprostować. Wojciech Krukowski też miał swojego kandydata, był nim Jerzy Onuch, osoba, którą uznał może nie za swojego „wychowanka”, lecz raczej współpracownika. Ale Krukowski pytany przez „Gazetę Wyborczą” o to, czy ma swojego następcę, odpowiedział, że jest nim Jarosław Suchan, ale niestety odszedł już do Muzeum Sztuki w Łodzi, gdzie wygrał konkurs. Myślę, że mówienie o „wychowankach” jest niezręczne. Czy to już zostało przyjęte, że Obywatelskie Forum podejmie uchwałę wspierającą decyzję ministra? Wydaje mi się, że taka decyzja byłaby mimo wszystko niedobra. Próbowałbym oddzielić działalność Obywatelskiego Forum od czegoś, co nawet w ustach dyrektor Morawińskiej brzmi jak coś, od czego instynktownie się dystansujemy: ton paternalistyczny czy protekcjonalny. To niezręczne zwłaszcza wobec naszej koleżanki Hanki Wróblewskiej, która też jako osoba ważna dla Forum miała wypisaną na sztandarach demokrację i przejrzystość procedur. Myślę, że wszystkim nam taka postawa jest bliska. Najgorszą rzeczą, jaką moglibyśmy zrobić, byłoby powiedzenie: „Konkursy są ważne, lecz teraz gdy jedna z ważnych osób z Forum otrzymała propozycję przejęcia instytucji, to my zgadzamy się, by stało się to bez konkursu”. Wymieniane przypadki instytucji, w których także dzięki walce Obywatelskiego Forum zostały przeprowadzone konkursy, dowiodły, że jest różnie. Nie zawsze kandydaci ministra są tymi, którzy wygrywają. Dodam jeszcze, że nasza walka o konkursy bynajmniej nie została zakończona sukcesem, a minister po tym, jak Wojciech Krukowski odszedł i rozpisano konkurs na dyrektora CSW [w Warszawie], powołał bez konkursu dyrektora innej instytucji. Mam tu na myśli dyrektora [Tadeusza] Zielniewicza w Łazienkach.

Anda Rottenberg: I bez konsultacji.

Adam Mazur: Tak, i bez konsultacji. Nie jest zatem tak, że już wykonaliśmy swoją pracę, procedury zostały wypracowane i możemy zrobić wyjątek. Nie przechodziłbym tak prosto do akceptacji tego stanu rzeczy, że jesteśmy tu po to, by potwierdzić to, co minister sobie wymarzył. Być może wszyscy byśmy chcieli, by Hanka Wróblewska objęła to stanowisko, ale działamy jednak nie jako grupa kolegów i przyjaciół, lecz jako organizacja powołana w konkretnym celu – walki o przejrzystość i demokratyzację procedur.

Łukasz Gorczyca: Wyjaśnię tylko, że decyzja, jak zareagujemy, nie została podjęta. To spotkanie służy właśnie temu, żeby odpowiedź wypracować.

Anda Rottenberg: Proszę państwa, ja mam wrażenie, że zmierzamy ku zapisom doktrynerskim, które mają na celu wypełnianie doktryny, a nie dobro polskiej sztuki. Forum powstało po to, żeby uczestniczyć w kształtowaniu obrazu polskiej sztuki współczesnej i wpływać na to, kto dyryguje, kto zajmuje kierownicze stanowiska w instytucjach, które są do tego powołane. Zapis w regulaminie jest zapisem otwartym, jak sama Monika [Zielińska] powiedziała. Ma służyć temu, żeby nie było aroganckich, niekonsultowanych i branych z kapelusza nominacji dyrektorskich, a nie po to, aby za każdym razem robić konkurs. Ja mogę Państwu przypomnieć, że dwa konkursy na dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, jeden po drugim, nie przyniosły żadnych rezultatów. Po drugie, sytuacja jest inna, kiedy nie ma kandydata i nie wiadomo, kto właściwie jest zdolny prowadzić instytucje, a inna, kiedy istnieją osoby, o których wszyscy wiemy, że mają najlepszy do tego potencjał. I sytuacja w Zamku Ujazdowskim była właśnie taką sytuacją, kiedy odchodzący dyrektor najpierw mówił, że on chciałby, aby to był Onuch, ale Onuch chciał pojechać do Nowego Jorku, więc nawet nie było mowy, że on jest rzeczywistym kandydatem. Na etapie, na którym zaczął rozgrywać się konkurs, między pierwszym a drugim posiedzeniem sądu konkursowego, było wiadomo, że dyrektor Krukowski popiera Fabia [Cavallucciego], który wygrał konkurs, ale nie stało się tak, ponieważ minister miał jakiegoś swojego kandydata, ale dlatego, że nie było kandydatów. To wszystko stało się w sytuacji, kiedy nie było wiadomo, kto jest zdolny czy ma taki potencjał, by objąć taką instytucję, jaką jest Zamek. Chciałabym, abyśmy pomyśleli o zdrowym rozsądku i o tym, co jest naszym celem jako stowarzyszenia – czy trzymanie się litery, czy myślenie o dobrze publicznym, jakim jest dobro każdej instytucji. Wydaje mi się, że czasami bardzo łatwo jest wylać dziecko z kąpielą, trzymając się wyłącznie litery. Tym bardziej, że prawo nie nakazuje robienia konkursu. Poza tym tego rodzaju spotkanie jak dziś jest formą konsultacji społecznej najbardziej ze wszystkich możliwych demokratyczną, ponieważ pozwala na dyskusję rozmaitych gremiów. A sądzę, że minister wysłał nie tylko do tego gremium to pytanie, ale też do wielu innych środowisk. Pamiętam, jak wiele lat temu trzeba było obsadzić pierwszego dyrektora Zamku Ujazdowskiego. I można było to zrobić na podstawie rekomendacji środowiskowych, więc mówienie o tym, że wyłącznie konkurs jest w stanie nas zbawić i tę Zachętę uratować nie jest w moim przekonaniu... – nie chciałabym używać jakichś górnolotnych słów, ale [stanowisko takie] może się minąć z celem funkcjonowania tego stowarzyszenia.

Karol Sienkiewicz: A jeżeli wystąpiłaby taka hipotetyczna sytuacja, w której zastępca odchodzącego dyrektora byłby przez niego „wychowany” na swego następcę, i niekoniecznie byśmy się zgadzali z tym wyborem, bo oznaczałoby to kontynuowanie tej samej złej polityki, która była wcześniej?

Anda Rottenberg: Proszę Państwa, może to jest dobra okazja, by Hanka [Wróblewska] coś powiedziała na ten temat jako osoba, która siedzi tutaj, i w gruncie rzeczy chyba jest skrępowana tą całą dyskusją. Ale wydaje mi się, że to jest bardzo dobra okazja, by Hanka powiedziała, co o tym myśli: czy chce konkursu, czy nie chce konkursu, czy czuje się niezręcznie bez tego konkursu... Słuchajcie, wszyscy wiemy, kim Hanka jest. Nie jest to osoba, która spadła z księżyca, nie jest to jakiś desant ministra, który on wyjął z teczki. Starajmy się być na tyle rozsądni, aby wiedzieć, że każda sytuacja jest inna i każda sytuacja wymaga innego podejścia. Bo nie mamy do czynienia z mierzeniem metra z Sevres, tylko mamy do czynienia z bardzo delikatną materią, jaką jest sztuka i życie artystyczne.

Bartek Remisko: Może jeszcze zanim Hanka [Wróblewska] coś powie, dodam, że sytuacja jest rzeczywiście dość dla Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej niezręczna. Przypominam, że naszym celem, od początku powołania Forum, była demokratyzacja życia kulturalnego w Polsce i miało to przebiegać również poprzez rozpisywanie konkursów.

Anda Rottenberg: „Również”, ale nie wyłącznie.

Bartek Remisko: Tak, ale pytanie, na które sobie jeszcze do tej pory nie odpowiedzieliśmy, to czym jest właściwie Obywatelskie Forum. Przecież dzisiejsza dyskusja nie dotyczy tylko danej instytucji i osoby, ale przede wszystkim procedury i sposobu postępowania. Czy jako Forum chcemy być demokratycznym ciałem działającym na rzecz zmian w sposobie zarządzania sztukami wizualnymi w Polsce, czy ciałem lobbującym na rzecz naszych własnych interesów?

Hanna Wróblewska: Ja oczywiście chętnie odpowiem na wszystkie Państwa pytania, ale to spotkanie było zwołane po to, aby to Państwo się wypowiedzieli. Ja mogę zabrać głos na końcu. Jeśli Państwa moja obecność krępuje, to ja oczywiście mogę wyjść, ale chyba jesteśmy dorośli i możemy pewne rzeczy mówić wprost.

Grzegorz Kowalski: Twoja obecność nas nie krępuje, bo wiemy, że jesteś mądrą, rozsądną osobą. Ja uważam, że Anda [Rottenberg] ma rację – bierzmy pod uwagę cele, a celem nadrzędnym jest dobrze funkcjonująca instytucja, jaką jest Zachęta. I obojętne jest, czy Hanka [Wróblewska] przejdzie przez jakieś sejmiki czy jakieś konkursy, czy nie, to wydaje mi się, że tu akurat minister trafił w dziesiątkę. W związku z tym nie ma sensu upierać się przy procedowaniu, które – jak zresztą widać – dopuszcza, jest otwartą formułą, po to tylko, by – jak mówi Karol [Sienkiewicz] – na przyszłość w jakiejś hipotetycznej sytuacji nie być zaskoczonym, że to będzie wykorzystane jako precedens.

Bartek Remisko: Ale co w takim razie zrobimy, jak minister następnym razem nie „trafi”?

Agnieszka Morawińska: Sprzeciwimy się.

Grzegorz Kowalski: Sprzeciwimy się, no właśnie.

Karol Sienkiewicz: Chciałbym zwrócić uwagę, że od początku [istnienia Forum] mówiliśmy o tym, że jako Forum nie wypowiadamy się na temat decyzji personalnych, tylko na problemy proceduralne. I minister wysyłając do nas takie pismo, stawia nas w niezręcznej sytuacji. Możemy myśleć o jego geście jak o świadomej strategii.

Beata Chmiel: Nie chcę rozmawiać na temat Hanki [Wróblewskiej], bo to jest temat – sorry, Hanka – drugorzędny. To, co powiedział Karol [Sienkiewicz], wydaje się jednak pierwszorzędne. Rozważanie hipotetycznej sytuacji, co by było gdyby Forum musiało podjąć w tym trybie jakąkolwiek decyzję w sprawie jakiejś instytucji, która źle funkcjonuje i ma zły program, ale której dyrektor – kimkolwiek by on nie był – wychował jakiegoś następcę, który będzie ją też źle prowadził, jest dla mnie zbyt rozbudowaną konstrukcją. W związku z tym proponuję, byśmy zastanowili się jako Forum, o czym dyskutujemy. I wydaje mi się, że powinniśmy zastanowić się nie tylko nad tym, jakie procedury powinno się zastosować w tym przypadku, lecz w pierwszej kolejności nad kondycją Galerii Zachęta, a nie kandydaturą Hanki [Wróblewskiej]. Kwestia procedur demokratycznych to kwestia rozmaitych przepisów prawnych, które – zapewne Monika [Zielińska] to wie lepiej od nas – można zastosować w tym przypadku i o tym była już mowa. Pytanie zasadnicze jest takie: czy Obywatelskie Forum chce zająć się sprawami instytucjonalnymi, programowymi, czy wyłącznie kwestiami personalnymi. Mnie się wydaje, że powinniśmy sobie odpowiedzieć, czy realizowany program, kondycja i szereg innych pytań dotyczących Zachęty, jakie powinniśmy postawić, nas do jakieś decyzji skłania, czy nas do niej nie skłania. Wtedy kwestie personalne staną się naprawdę drugorzędne. To znaczy tyle: pytanie, jak Obywatelskie Forum ocenia Zachętę i realizowany program, wydaje mi się ważniejsze i pozwoli nam podjąć odpowiedzialną decyzję. A teraz wygląda na to, że jesteśmy „w kanale” z powodu tego, że to jest Hanka. A gdyby to nie była Hanka? To czy bylibyśmy w innym „kanale”?

Monika Zielińska: Zgadzam się z głosem, że charakter demokratyczny mają zarówno konsultacje społeczne, jak i konkurs. I rzeczywiście możemy jako stowarzyszenie oceniać sytuację danej instytucji pod kątem tego, czy w danym wypadku korzystniej jest rekomendować konsultacje społeczne, czy też konkurs.

Ryszard W. Kluszczyński: Na pytanie Karola Sienkiewicza daje się odpowiedzieć w sposób sensowny bez odsuwania tego pytania. Jeśli pojawiłaby się taka hipotetyczna sytuacja, że niedobry dyrektor usiłuje nominować równie niedobrego następcę, to jeżeli stowarzyszenie – jeżeli chcemy postrzegać siebie jako organizację, która nie tylko opracowuje standardy, których usiłuje strzec, ale chciałaby występować również jako organizacja, która jest konsultowana w takiej sytuacji – ma możliwość w trybie konsultacyjnym w takiej sytuacji powiedzieć: „Nie, nie uważamy, że to jest dobra decyzja”. A jednocześnie w wypadku obecnie rozważanej sytuacji możemy powiedzieć: „Tak, uważamy to za dobrą decyzję”. Jeżeli przyjmiemy, że demokratyczne reguły powoływania dyrektorów instytucji mogą być realizowane albo trybem konkursowym, albo trybem konsultacji społecznej, stworzenia możliwości instytucjom zawodowo działającym w tym obszarze wypowiedzenia się w kwestii kandydatów, to wówczas taka możliwość jest dopuszczalna przez nasz statut i nie łamiąca zasad demokratyczności, o które nam chodzi.

Justyna Wesołowska: Wydaje mi się, że możemy poprzeć propozycję ministra – która zresztą mi się też bardzo podoba – ale wówczas możemy rozwiązać Forum i przeprosić wszystkich za zamieszanie.

Jacek Sosnowski: Co jest wadliwego w konkursie, który hipotetycznie miałby się odbyć? I jaka obawa stoi za tym, że zostałby przeprowadzony?

Joanna Kiliszek: Krótko odpowiem na to pytanie: żadna obawa. Oczywiście taki konkurs może zostać przeprowadzony. Ale jest jeden dosyć poważny problem, który jest problemem organizacyjnym, ale ma wpływ na całe środowisko sztuki współczesnej. A dotyczy to programów, które Zachęta prowadzi. Są programy operacyjne ministra, które Zachęta prowadzi. Są to dwa programy na sumę 9 milionów złotych. W momencie, kiedy nie ma dyrektora, a to są co najmniej dwa miesiące, to wszystkie finansowe rzeczy są w zawieszeniu.

Łukasz Gorczyca: Ale czy to oznacza, że w Zachęcie nigdy nie może się odbyć konkurs na dyrektora?

Joanna Kiliszek: Może, zawsze może. Ale to jest jeden z powodów.

Anda Rottenberg: Chcę powiedzieć, że kiedy byłam w 2/3 swojej kadencji, to pan minister rozpisał konkurs na moje stanowisko i ja czułam się odwołana, mówiąc krótko. Oczywiście konsultowałam się z zespołem, czy mam stanąć do tego konkursu, czy nie, ale zawiesiłam prace nad programem i efekt tego był taki, że ten rok, który miałam zaplanować, to był rok pełnego chaosu programowego. To są rzeczy, które bardzo rozbijają pracę każdej instytucji. Naturalnie w sytuacji, w której instytucja i tak jest pogrążona w chaosie albo się zapada, to czy będzie konkurs, czy nie będzie, w gruncie rzeczy nie działa za bardzo na jej niekorzyść. Natomiast w sytuacji, w której instytucja dobrze pracuje, ma swój rytm, to jest zerwanie tego rytmu z praktycznego punktu widzenia.

Michał Woliński: Wydaje mi się, że stoimy w tym momencie przed bardzo poważnym pytaniem: czy jako Forum interesuje nas doprowadzenie do sytuacji, w której procedury będą przejrzyste i klarowne dla wszystkich instytucji – czy stanowiska będą obsadzane w wyniku konkursów, konsultacji, czy będzie funkcjonować w nich zasada kadencyjności (zdzarzało się, że posada była okupowana przez wiele lat i nie było sposobu na jej zmianę). Inną kwestią jest dobro określonych instytucji. Musimy się zastanowić, czy nie lepiej skoncentrować sią na wypracowaniu strategii postępowania w kwestii procedur i walczyć o te procedury konsekwentnie. Przy próbie wyboru kandydata na stanowisko dyrektora Zamku Ujazdowskiego wszyscy konsekwentnie walczyliśmy o konkurs. Czy w tej sytuacji ma to się zmienić? Moim zdaniem powinniśmy walczyć o konkursy, przejrzyste procedury wyborów, kadencyjność, a przy okazji popierać naszych kandydatów, którym w tym przypadku może być Hanka Wróblewska.

Dorota Jarecka: Wydaje mi się, że masz rację. Trzeba myśleć o tym, że to nie jest nasze ostatnie zebranie i że w innych przypadkach możemy być postawieni przed bardzo podobnym pytaniem ze strony ministra czy któregoś z prezydentów miast. I wtedy będziemy pamiętać o tym, że podjęliśmy taką a nie inną decyzję dzisiaj. Zgadzam się z Michałem [Wolińskim], że to jest rzeczywiście bardzo ważny moment i dla nas decydujący. Uważam, że Zachęta nie jest – tak jak, Ando, mówisz – w sytuacji jakiegoś zagrożenia czy kryzysu. W momencie kryzysu rzeczywiście takie nominacje, które mają zażegnać kryzys, uratować instytucję, której coś grozi, często są dobre. Natomiast Zachęta jest w rozkwicie, ma wspaniały program, nic jej nie grozi, jest u szczytu.

Agnieszka Morawińska: Ale czemuś to zawdzięcza, w dużej mierze Hani [Wróblewskiej].

Dorota Jarecka: Tak, i właśnie dlatego, z szacunku dla Hani [Wróblewskiej], powinniśmy optować za konkursem. Właśnie z szacunku dla waszych sukcesów.

Karol Sienkiewicz: O tym, że stanowisko dyrektora Zachęty się zwolni, była już mowa jakiś czas temu. Zachęta jako instytucja mogła i powinna była przygotować się na to, że taka zmiana nastąpi, że nastąpi okres interregnum. Wracając do kwestii konsultacji społecznych, obecnie jesteśmy postawieni w sytuacji, w której oceniamy jednego kandydata. Jest to sytuacja: tak / nie. W przypadku konkursów kandydatów zazwyczaj jest kilku. Gdy następnym razem minister wysunie kandydata, a ten nie będzie nam odpowiadał, będziemy mogli jedynie odpowiedzieć „nie”. I na tym się zamknie nasze pole manewru.

[...]

Monika Zielińska: Zostaliśmy poproszeni o wyrażenie opinii w sprawie zamiaru powołania na stanowisko dyrektora Zachęty Hanny Wróblewskiej. Widzę tylko jeden sposób odpowiedzi na to pismo, tak by jednocześnie nie wylać dziecka z kąpielą i zaznaczyć swoje stanowisko. Ja bym na takie pismo odpowiedziała, że pochwalamy zamiar powołania Hanny Wróblewskiej, gdyż jako Forum uważamy, że jest ona dobrym kandydatem, ale zasadniczo przez demokratyzację zasad uważamy nie tylko konsultacje społeczne, ale także organizowanie konkursów. Wydaje mi się, że w ten sposób możemy zaznaczyć cele Forum i jednocześnie wyrazić opinię, o którą minister nas prosi. Oczywiście to, czy ta opinia będzie pozytywna, czy nie, możemy tutaj przegłosować. Wydaje mi się, że na tak sformułowane zapytanie Minista nie można odpowiedzieć: „ale my uważamy, że zawsze musi być konkurs”, bo odpowiadając w ten sposób, mijamy się z pytaniem.

Łukasz Gorczyca: Nie do końca, mieliśmy takie precedensy. Nie pamiętam dokładnie całej korespondencji, ale w pewnym momencie pojawiła się propozycja ze strony ministerstwa, że skoro Forum jest niezadowolone z dotychczasowej procedury wyboru dyrektora [Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie], to żebyśmy wysunęli własnego kandydata. Wówczas my podjęliśmy decyzję, że nie będziemy wskazywali własnego kandydata, bo nie czujemy się do tego zobowiązani. Powiedzieliśmy, że chcemy konkursu. I uparcie powtarzając, że chcemy konkursu, sytuacja doszła do punktu, że rzeczywiście konkurs został rozpisany. Nie chodzi tutaj o to, co jest zawarte w tym piśmie, co nam wolno, a czego nie wolno. Chodzi o pewne zasady, które chcemy kreować. Nie kłócimy się chyba tutaj o to, czy Hania [Wróblewska] jest dobrą kandydatką, czy nie, tylko jak mamy kształtować wizję Forum.

Grzegorz Kowalski: Ale, Łukaszu, czy Forum jest ważniejsze, czy cel nadrzędny, by tu się dobrze działo?

Łukasz Gorczyca: Pytanie, co jest celem nadrzędnym.

Grzegorz Kowalski: Celem nadrzędnym jest, by w Zachęcie się dobrze działo.

Monika Zielińska: Celem nadrzędnym jest propagowanie kultury współczesnej.

Adam Mazur: Celem jest demokracja w sztuce.

Grzegorz Kowalski: W sztuce demokracja?! Panie Mazur!

Paweł Susid: Przepraszam, ale mi się wydaje, że pytanie od ministra nie jest sformułowane tak, że my się mamy wypowiadać za konkursem. Może byłoby lepiej, by wydać opinię o kandydacie. I wtedy minister zdecyduje, czy konkurs będzie potrzebny, czy nie. Jeśli nasze poparcie będzie wystarczająco silne, to może...

Bartek Remisko: Tutaj dochodzimy do sedna problemu. Będąc dziś w swoim gronie możemy powiedzieć, że powinniśmy mieć chyba pretensje jedynie do Ministerstwa Kultury, które postawiło wszystkich w tej sytuacji. Od jakiegoś czasu wiadomo było, że w Zachęcie będzie planowana sukcesja. Zostaje ona nagle przyspieszona o rok. Dostajemy list od Ministra, na który powinniśmy może nawet odpowiedzieć dając pozytywną rekomendację Forum dla dobra i Zachęty, ale jako Forum bylibyśmy wtedy w całkowitej sprzeczności z tym, czego chcieliśmy dotąd od innych instytucji. Tym razem kandydat jest „nasz” i jest OK.. Innym razem będzie inny kandydat i wtedy, jak dajmy na to nie będzie kimś z „nas”, już może nie będzie OK.?

Michał Woliński: Powinniśmy wziąć pod uwagę, jak to może zaważyć na następnych przypadkach. Będzie kolejna sytuacja, w której minister będzie miał swojego kandydata i stwierdzi, że nasza rola sprowadza się do powiedzenia „tak” albo „nie”. To jest pytanie, czy chcemy, by nasza rola kończyła się na tym, że klepniemy lub nie propozycję ministra, czy może wolimy pracować nad kierunkiem zmian procedur. Mi się wydaje, że od początku byliśmy za tym, aby zmieniać te procedury. I – jak wspomniałem wcześniej – równocześnie możemy lobbować za naszymi kandydatami i za dobrem instytucji, ale generalnie, naszą misją miała być zmiana procedur. I tu nie chodzi o wylewanie dziecka z kąpielą. Wydaje mi się, że możemy jednocześnie pracować nad zmianą procedur i lobbować za dobrymi kandydatami. Nie widzę tu sprzeczności.

Adam Mazur: Może najpierw odniosę się do głosu profesora Kowalskiego. Demokracji w sztuce nie ma – to oczywista oczywistość – ale Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej jest forum obywatelskim, a nie feudalnym. Dlatego wspieramy demokratyczne procedury wyborów najlepszych z możliwych dyrektorów instytucji sztuki. Możemy chyba założyć, że bardziej demokratyczną procedurą od nominacji ministra, na którą możemy odpowiedzieć „tak” lub „nie”, jest przeprowadzenie konkursu. Mając świadomość, że kandydatka, jaką może być Hanna Wróblewska, ma spore szanse, bo pokazała pracując tu przez te lata – i komisja może to później docenić – jak bardzo sprawdziła się w Zachęcie. Wiemy, że choćby z tego tytułu, całkiem słusznie, ma większe szanse od innych kandydatów. Natomiast celem tych konkursów, tych procedur jest również otwarcie naszego środowiska na nowych kandydatów, również międzynarodowych. Gdyby Donald Tusk mówił, że jest najlepszy, ma świetnych wychowanków i dlatego nie będzie już następnych wyborów, bylibyśmy „ugotowani”. Zgadzam się z Karolem Sienkiewiczem, gdy mówi, że te potencjalne przyszłe wypadki, które się wydarzą, należy brać pod uwagę, bo też właśnie doświadczenie i wiedza na temat tego, co może się wydarzyć, stała za powstaniem naszego Forum. Myślę, że ważne jest to – co było wspomniane – by widzieć tę sytuację w kontekście szerszym, nie tylko tego, co się wydarzy w Zachęcie, ale też tego, co się wydarzyło całkiem niedawno w Muzeum Narodowym [w Warszawie], co wymagałoby też osobnej dyskusji. Nie wiem, jaka była w tej sprawie wymiana korespondencji między ministerstwem a Obywatelskim Forum. To rzuciłoby też trochę światła na to, jak minister rozgrywa obecną sytuację. I też dałoby nam możliwość opowiedzenia się za tym, czego właściwie chcemy. Widzimy po zachowaniu ministra, że de facto to on kreuje sytuację i to on decyduje, co będzie się działo w świecie sztuki przez najbliższe lata, a my możemy tylko przytakiwać.

Karol Sienkiewicz: Sekretariat Forum skierował jedno pismo do Rady Powierniczej Muzeum Narodowego [w Warszawie] z prośbą o wyjaśnienie sytuacji, o umotywowanie swojej decyzji. To pismo poszło do wiadomości ministerstwa, ale nie doczekaliśmy się odpowiedzi.

Joanna Kiliszek: Inaczej mówiąc, nie było żadnej korespondencji w tej sprawie.

Grzegorz Kowalski: Proponuję byśmy nowego wątku tu nie włączali, chociaż zapowiadaliście, że będziemy mówili także o tej kwestii, ale skończmy ten pierwszy, zaczęty przez Monikę [Zielińską]. Jak do tej pory padł jeden konstruktywny wniosek. To jest ten wniosek Moniki [Zielińskiej], że trzeba odpowiedzieć na pismo ministra. I wydaje mi się, że ta formuła, którą zaproponowała, że zgadzamy się z ministrem co do wyboru, bo to jest najlepszy kandydat, ale pryncypialnie stoimy na stanowisku, że powinno to się odbywać w innym trybie. Odpiszmy przynajmniej na list.

Karol Sienkiewicz: Pismo samo w sobie nie jest wiążące. Nie musimy poddawać się jego logice.

Mirosław Bałka: Ja też zgadzam się z Michałem [Wolińskim] i częściowo z Grzegorzem [Kowalskim]. Możemy wygrać mecz, ale nie znaczy to, że musimy zmieniać reguł gry w trakcie trwania tego meczu. Nie powinniśmy czynić takiego precedensu – mimo tego, że możliwość wygrania jest kusząca. Może jednak [odpowiedzmy] jak ty, Moniko, zasugerowałaś, a nie jak Grzegorz, który daje mimo wszystko za dużo sugestii w tym, co powiedział...

Monika Zielińska: Wydawało mi się, że nasze stanowiska są podobne...

Piotr Piotrowski: Forum jest rzeczywiście w trudnej sytuacji. Naszym celem od samego początku było stworzenie takiej sytuacji, w której kultura współczesna miałaby się dobrze i instytucje, które tę kulturę tworzą, były dobrze formułowane i dobrze prowadzone. Ale z drugiej strony (niezależnie od tego, czy formuła konkursu jest dobra, czy niedobra – to jest oddzielna dyskusja) od samego początku Forum występowało z takim postulatem, że konkurs jest najbardziej demokratyczną procedurą wybierania dyrektorów. I to jest w tej chwili pewna aporia, przed którą stoimy. Poszedłbym jeszcze dalej w tym całym rozumowaniu niż Mirek [Bałka]. Mianowicie pytanie jest w gruncie rzeczy takie: co jest pryncypium, co jest ważniejsze w systemie demokratycznym: czy ważniejsze jest kreowanie instytucji metodami, niezależnie od tego, jakimi one są, czy też ważniejsze są procedury. Co jest istotą postępowania demokratycznego? Odpowiedź jest oczywista: ważniejsze są procedury. Demokracji nie ma bez procedur. Demokracja, która idzie na skróty, poza procedurami, w pewnym momencie staje wobec problemu, że rzeczywistość może się jej omsknąć. Z jednej strony nie byłem przekonany do konkursu, sam byłem wybrany – może nie był to szczęśliwy wybór – poza konkursem [na stanowisko dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie], po dwóch kompletnie nieudanych konkursach. Po drugie, większość z nas ma przekonanie, że Hanka [Wróblewska] jest znakomitą kandydatką na to stanowisko. Ale musimy się zastanowić, czemu mamy służyć, co jest naszą istotą – demokracja czy instytucja, której my chcemy bronić. To jest aporia. Niezależnie od tego, że wcześniej powiedziałem – jako członek Rady Programowej Zachęty, której na sercu leży przede wszystkim instytucja – że popieraliśmy Hankę [Wróblewską], kiedy Agnieszka [Morawińska] zgłosiła wniosek o odejście, ponieważ naszym celem była instytucja. Mogliśmy zignorować procedury demokratyczne. Ale nie jestem pewien, czy Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej może zignorować procedury demokratyczne, które od samego początku formułowało.

Mirosław Bałka: Doszliśmy do bardzo niebezpiecznego momentu. Byłaby to już druga próba ominięcia zasad konkursu. Objęcie Muzeum Narodowego [w Warszawie] przez panią Morawińską również uważam za wykonane w stylu feudalnym. Nie wiem, jakie stanowisko zajęło nasze Forum...

Anda Rottenberg: Nie inaczej było w Muzeum Sztuki Nowoczesnej [w Warszawie].

Mirosław Bałka: Ale mówmy od momentu, kiedy założyliśmy Forum.

Bartek Remisko: Forum wystosowało pismo do Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie. To był pierwszy krok. Na pismo do dziś nie uzyskaliśmy odpowiedzi. Prosiliśmy w nim przed zwołaniem ostatniego posiedzenia Rady o wyjaśnienie, którego nie dostał zresztą też sam pan profesor [Piotr Piotrowski], dlaczego jego strategia nie została przez Radę Powierniczą przyjęta. Następnego pytania nie mogliśmy do tej pory zadać.

Mirosław Bałka: Czyli zostaliśmy postawieni w sytuacji, gdy nie dostajemy odpowiedzi, a jednocześnie nam się wrzuca papier do przyklepania. Jesteśmy w trochę marionetkowej sytuacji. Dwa razy był konkurs na [Muzeum] Narodowe [w Warszawie], nie udawał się. Nie możemy się nagle wycofać z tych konkursów, bo właśnie wtedy stwarzamy sytuację, w której „konkursy nam się nie udają”, bo „nie ma kandydatów”, bo tu było tylko trzech kandydatów, tu było czterech, a tu nie było żadnego... I dajemy możliwość ręcznego sterowania polityką kulturalną, a my po prostu się poddajemy.

Bartek Remisko: I co to znaczy, że konkurs się nie „udaje”?

Mirosław Bałka: No właśnie, i do tego założenie, że i tak się konkurs nie uda.

Bogna Świątkowska: Chciałam powiedzieć, że dokument, który pani Monika [Zielińska] odczytała, nie jest konsultacją społeczną. Byłby nią, gdyby minister pytał, za jaką formułą się opowiadamy: konkursem czy wyborem, którego on dokona z wolnej ręki w tej nadzwyczajnej sytuacji. Moglibyśmy w odpowiedzi wskazać panu ministrowi, że wymuszenie odpowiedzi pismem, na które można tylko odpowiedzieć tak lub nie, nie jest najlepszą formą konsultacji społecznych. Dzisiaj byłam na spotkaniu tutaj w Warszawie, gdzie biorę udział w pracach Rady Programowej zaangażowanej w przygotowania do zdobycia tytułu Europejskiej Stolicy Kultury. Na stworzenie programu mamy obecnie mniej niż sześć miesięcy. Rozmawialiśmy o tym, o czym tu dzisiaj rozmawiamy: czy skoro czasu jest tak mało, to robić konkurs, czy raczej mianować. I doszliśmy do wniosku, że konkurs musi być. Po prostu musi być, jeżeli zależy nam na czystości procedur.

Michał Woliński: Poza tym, że chodzi nam o konkurs, powinniśmy też walczyć o sensowne warunki tych konkursów. Powinniśmy przemyśleć, jakie powinny być te warunki, jaka powinna być procedura prowadząca do konkursu, w jakim trybie jest wybierane jury, jaką rolę ma pełnić ciało opiniodawcze itd. Warto się zastanawiać nad tego typu kwestiami, bo nie chodzi tylko o Zachętę, powstają nowe muzea, nowe instytucje. Obawiam się, że przy następnej okazji znowu zostaniemy postawieni przed dokonanym wyborem i pozostanie nam jedynie opowiedzieć się, czy kandydat ministra nam się podoba, czy nie. I do tego sprowadzi się nasza rola. Nie będziemy ciałem opiniotwórczym, które kreuje warunki i ma wpływ na sytuację sztuki współczesnej w Polsce, tylko będziemy od przyklepywania decyzji ministra. Albo ewentualnie od obrażania się, bo nam się jego kandydat nie spodoba. I tyle.

Monika Zielińska: Chciałam tylko zauważyć, że na razie ustawa, na podstawie której są powoływani dyrektorzy, wygląda tak, a nie inaczej. Nie ma trybu na zwracanie się ministra do organizacji społecznych, o konsultacje co do sposobu w jaki zamierza powołać dyrektora. Art. 15, ust.1, na który powołuje się minister w swoim piśmie, brzmi następująco: „dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony lub nieokreślony po zasięgnięciu opinii właściwych związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych. Odwołanie następuje w tym samym trybie”. Natomiast o wyłanianiu kandydata w drodze konkursu mówi art. 16, ust. 1, który mówi, że „kandydata instytucji kultury można wyłonić na drodze konkursu z zastrzeżeniem ust. 2”. Ustęp 2 odwołuje się do wykazu instytucji, w których te konkursy są obowiązkowe. Potem jest mowa o trybie przeprowadzania tego konkursu. Nie mamy w tej chwili ustawowych lepszych demokratycznych trybów oprócz tych konsultacji, opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych. To był też jeden z naszych postulatów – chciałam przypomnieć – by Forum jako takie „stowarzyszenie twórcze” było w ogóle brane pod uwagę przy tego typu konsultacjach. Uważaliśmy, że stanowimy tak szeroką reprezentację środowiska, że głos Forum powinien być brany pod uwagę. Na gruncie art. 16 jest możliwość wyłonienia kandydata w drodze konkursu. Ale tym trybem dominującym w ustawie o działalności kulturalnej jest tryb nominowania przez ministra, po zasięgnięciu opinii. Dominującym w ustawie o działalności kulturalnej. W art. 15 jest mowa o tym, jak się powołuje. A potem w art. 16 jest mowa o tym, że dopuszczalne jest także rozpisanie konkursu. Tryb konkursowy jest sformułowany na zasadzie wyjątku od zasady ustanowionej w art. 15. Tylko czytam przepis, nie chciałabym tego wartościować. Rozumiem, że ocena jest nam wszystkim wspólna, że lepiej by było, gdyby zamiast nominacji ministerialnych były konkursy. Poruszamy się jednak w określonych ramach prawnych i minister też z tych ram nie zrezygnuje. Można postulować zmianę przepisów.

Łukasz Gorczyca: Mam dwie uwagi. Naszą ambicją jako Forum – tak to rozumiałem od samego początku – jest również wpływanie na zmianę prawa i ulepszanie tych przepisów. Do tego powinniśmy zmierzać. I wszelkie zmiany procedury, które się dokonują, również w związku z przyjmowaniem pewnych europejskich standardów, powodują, że będzie coraz więcej konkursów.

Anda Rottenberg: A gdzie masz konkursy w Europie?

Piotr Piotrowski: We Francji są.

Łukasz Gorczyca: Ale inna rzecz budzi mój większy lęk wobec tego, w jakiej sytuacji się znaleźliśmy, czy możemy się znaleźć, podejmując taką a nie inną decyzję. Obawiam się sytuacji, gdy Forum będzie przyjmować jakiekolwiek zobowiązania natury personalnej czy osobistej. W pewnym momencie musimy odpowiadać na pytania dotyczące konkretnych nazwisk czy osób. Kiedy była historia powoływania dyrektora Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, to były bardzo gorące dyskusje i silne protesty, że powinien się tam odbyć konkurs, mimo że był tam bardzo dobry kandydat. To była Masza Potocka, która ostatecznie została powołana, ale nie uspokoiło to środowiska. Tu jest ten sam problem. Ja nie wiem, na jakiej podstawie moglibyśmy powiedzieć tak lub nie dla jakiejkolwiek kandydatury. Ja mogę poprzeć osobę, którą bardzo lubię i cenię, ale nie wiem, jaki ona ma program. I nie wiem, czy wolno nam głosować coś takiego. Czy my możemy zrobić takie głosowanie, przegłosować w tym gronie, że naszym najlepszym kandydatem jest ta osoba? Nie chciałbym, by tego rodzaju wybory były stawiane przed nami. To jest bardzo istotna sprawa.

Piotr Piotrowski: Ja bym się nie bał takiego pytania personalnego, bo ono po prostu jest w użyciu i wszystkie stowarzyszenia są pytanie i w takich kwestiach osobowych. Natomiast to nie jest dyskusja o kandydaturze Hanki [Wróblewskiej] na stanowisko dyrektora Zachęty. To jest dyskusja o tożsamości Forum. To jest problem. My nie mamy takiego problemy – ja przynajmniej nie mam – by powiedzieć „ok.”, by odpowiedzieć na list ministra „tak”. On i tak zrobi, co będzie chciał. Prawdopodobnie już podjął decyzję. Natomiast to jest dyskusja o nas, o tym, co będzie w następnym rozdaniu. Tu się ważą bardzo poważne kwestie. Jeszcze raz chciałbym podkreślić, że niezależnie od mojej bardzo wysokiej oceny Hanki jako obywatela, jako historyka sztuki, jako członka Rady Programowej, to tu jest kwestia niebywale istotna – procedur demokratycznych. Do tego myśmy się zobowiązali, nie możemy tego stracić z pola widzenia. Propozycja odpowiedzi, którą zaproponowała pani Monika [Zielińska] jest w gruncie rzeczy dobrą propozycją: „Tak, Hanka jest dobrą kandydatką, ale jako Forum uważamy, że procedury powinny być bardziej demokratyczne”. A nie wola ministra, nie procedury konsultacyjne – które są również przez nas bardzo ciepło witane i dobrze, że minister się do nas zwraca, ale one nie są przez nas w pełni uznawane za istotę procedury demokratycznej. To jest dyskusja o nas, o naszym statusie jako Forum obywateli.

Ryszard W. Kluszczyński: Piotrze, odnoszę wrażenie, że w twojej wypowiedzi jest pęknięcie. To, co powiedziałeś na początku, powinno prowadzić do odpowiedzi, że nie powinniśmy wypowiadać się na temat przedstawionej kandydatki. Konsekwentnie powinno się odpowiedzieć: „Nie godzimy się na to, aby nas pytać, czy ta kandydatura wydaje nam się wartościowa, czy nie, ponieważ cały czas stoimy na stanowisku, że jedynym trybem powoływania dyrektora jest tryb konkursowy”. I wtedy to jest spójne. Natomiast jeżeli dopuszczamy możliwość odejścia od konkursu, to wtedy możemy odpowiedzieć właśnie tak: „Uważamy, że kandydatura jest prawdopodobnie najlepszą z możliwych, ale mimo tego wolelibyśmy, aby minister w przyszłości proponował konkurs”. Ale to są zabawy słowne.

Piotr Piotrowski: Ja nie powiedziałem, że „w przyszłości”. Zdaję sobie sprawę, że jest w tym pewna aporia, pęknięcie. Nie mam co do tego wątpliwości. Rzeczywistość nie jest prosta jak drut. Anda [Rottenberg] ma rację, nie należy podchodzić doktrynalnie do rzeczywistości. Ale – powtarzam jeszcze raz – my nie dyskutujemy o tej propozycji, tylko dyskutujemy o nas. Uważam, że skoro się nas pyta, to możemy odpowiedzieć. Ja bym odpowiedział. Natomiast to nie znaczy, że mamy się wycofać z postulatu konkursu. Ale jeśli nas pytają, jaka jest opinia, ja jestem skłonny udzielić opinii bardzo pozytywnej. Ale tu jest coś poważniejszego niż tylko decyzja personalna. Być może nie jest to spójne stanowisko, ale rzeczywistość czasami wymaga ambiwalentnych odpowiedzi.

Dorota Jarecka: Chciałam dodać, że konkurs na dyrektora CSW [w Warszawie] – jeśli był tam nasz wkład i nasz wysiłek, a zdaje się, że był – to jest przykład na sukces demokratycznych procedur. Nawet jeśli ktoś może powiedzieć, że mógł jeszcze lepszy kandydat wygrać ten konkurs i objąć CSW. Ale to się udało. I teraz gdyby zorganizowano konkurs na dyrektora Zachęty to jest nasze zadanie, by zachęcić kandydatów do konkursów. Poprzednie konkursy dlatego się nie udawały, bo m.in. nikt o nich nie wiedział... Natomiast w CSW się udało. Uważam, że teraz nie można oddawać pola. [...] W naszym postępowaniu bardzo ważna jest konsekwencja.

Piotr Kosiewski: Pozwolę sobie troszeczkę skomplikować sprawę. Zgadzam się z Piotrem Piotrowskim, że podstawowe pytanie dotyczy tożsamości Forum, tego, czym ma ono być. Mam zresztą problem z językiem, który jest używany podczas tej dyskusji. Procedury konkursowe służą przede wszystkim wyborowi najlepszego kandydata oraz temu, by obywatele mieli wgląd w to, w jaki sposób są podejmowane decyzje władz publicznych. Temu samemu służą konsultacje. Forum domagało się konkursów – w moim rozumieniu – po to, by dokonywano lepszych wyborów na dyrektorów, a nie, by środowisko miało poczucie, że to ono wybiera dyrektora X czy Y. A pytanie brzmi: czy możemy zrezygnować z dawania odpowiedzi na postawione przez ministra pytanie. I są dwie odpowiedzi. Piszemy: „Uważamy, że tylko i wyłącznie formuła konkursu pozwala na wybranie najlepszego kandydata oraz dyskusję nad programem”. Lub też przyjmujemy formułę, którą proponowała pani Monika Zielińska. Natomiast ciągłe powoływanie się na demokratyzacje procedur jest pewnym nieporozumieniem, a nawet rodzajem uzurpacji...

Piotr Piotrowski: Nie zgadzam się. Demokracja to nie tylko demokracja parlamentarna.

Piotr Kosiewski: ...do tego, aby wprowadzać obywateli w proces podejmowania decyzji nie tylko w momencie głosowania, ale także w trakcie całego procesu pełnienia mandatu przez polityków, wprowadza się dodatkowe procedury, na przykład konsultacje – o czym dobrze wiesz. Jest też inna formuła, referendum, ale nie jest ona u nas używana w tak szerokim zakresie. Uważam, że jeżeli chcemy przekonywać ministra i polityków, by wspierali formułę konkursową, to podstawowym argumentem powinno być to, że mimo posiadania przez nich legitymizacji politycznej (dzięki głosowi wyborców), powinni zgodzić się na rezygnację z części swojej władzy po to, by profesjonaliści podejmowali decyzje w tym zakresie. Dlaczego? Bo one będą bardziej efektywne i lepsze dla samych instytucji. Tak się oczywiście często dziś dzieje – to casus takich instytucji jak Rada Polityki Pieniężnej itd. To są instytucje, które działają poza klasycznym systemem demokratycznym i z tego powodu zresztą bywają krytykowane.

Maria Brewińska: Wydaje mi się, że Forum w tej chwili gra o to, jakimi słowami odpowiedzieć na pismo ministra. To pewnie będzie gra słów i zdań. Możemy postulować zmianę procedur, ale nie jest pewne, czy konkursy to rzeczywiście są jedyne demokratyczne metody naboru na dyrektorów w polskich instytucjach kultury czy sztuki współczesnej. Ostatnie konkursy to pokazywały – niepewności, niepewne kandydatury, słabe kandydatury. Nie było pędu kuratorów czy innych ludzi ze świata sztuki, zarówno z Polski, jak i zagranicy, na te stanowiska. Wszyscy to obserwowaliśmy. W Zachęcie sytuacja jest moim zdaniem wyjątkowa. Jeśli Hanka [Wróblewska] zostałaby nominowana, byłaby to pierwsza tego typu nominacja na dyrektorkę Zachęty od kilku lat, bo poprzednie nominacje wynikały z konkursów. Dlatego też działaniem Agnieszki Morawińskiej było, by z Hanką [Wróblewską] współpracować, bo wydaje się taką osobą, która zna tę instytucję i ma świetne doświadczenie. Poza tym prawo daje ministrowi możliwość nominowania dyrektora lub ogłoszenia konkursu. Tym się też pewnie kierowała Agnieszka [Morawińska], uznając, że może tego następcę sobie przyszykować, „wychować”, następcę, z którym się świetnie współpracuje, który byłby najlepiej widziany na tym stanowisku. Wydaje mi się, że ważnym głosem w tej debacie z ministrem jest głos pracowników Zachęty. Dzisiaj wpłynęło pismo w tej sprawie od ministra do Zachęty, gdzie w przeciwieństwie do Zamku Ujazdowskiego nie mamy nawet jednego związku zawodowego, ale jest dwóch mężów zaufania, do których minister – szanując tę możliwość poszerzenia tych konsultacji środowiskowych – ten list przysłał. Podobne pismo skierował pewnie też do AICA, co musimy sprawdzić w Zamku, gdzie mamy skrzynkę pocztową. Nasz głos – ja pracuję w Zachęcie – jest bardzo ważny i wydaje się, że kandydatura Hanki [Wróblewskiej] została już dawno przez nas zaakceptowana, kiedy to na posiedzeniu Rady Programowej Agnieszka [Morawińska] ogłosiła swoje odejście (planowała je wówczas w innych okolicznościach) i Rada, jak również pracownicy zaakceptowali tę kandydaturę. Wydaje mi się, że chcemy wywrzeć nacisk na ministra, by on koniecznie ogłosił konkurs, co w tym momencie po prostu nie jest O.K. Ostatnie konkursy nie wypaliły. Polska jeszcze nie jest gotowa na to, by wyłaniać dyrektorów instytucji na drodze konkursów.

Łukasz Gorczyca: Ale jak nie będziemy próbować, to nigdy się nie nauczymy.

Maria Brewińska: Możemy próbować, ale póki co prawo jest prawem i mówi: albo tak, albo tak. My jako obywatele możemy naciskać na zmianę tego prawa.

Michał Woliński: Zgadzam się, nie wyszło kilka konkursów. Pamiętamy, jakie kontrowersje wzbudził tryb przeprowadzenia konkursu w Toruniu. Ale nie chodzi o sam konkurs dla konkursu. Chodzi też właśnie o to, aby te konkursy były w odpowiedni sposób przeprowadzane. Chodzi np. o procedurę wyboru osób do jury. Czy chcemy konkursów, w których to urzędnicy czy politycy wybierają osoby decydujące o kształcie kultury? Raczej nie. Chcemy, by to eksperci wybierali. Nie o to, by minister nominował czy odbywała się jakaś sukcesja tronu, ale by to eksperci dokonywali wyboru na podstawie jasnych reguł gry. Powinniśmy wypracować kryteria tego, jakie osoby, na jak długo i na jakich warunkach mogą być wybierane – nie tylko z Polski, ale też spoza itd.

Dorota Jarecka: Coraz bardziej mi się wydaje, że jesteśmy w okropnej sytuacji. Nie chciałabym, aby ani Agnieszka [Morawińska], ani Hanka [Wróblewska] odniosły wrażenie, że my teraz oceniamy program Zachęty źle. Całe to pytanie zostało tak sformułowane, że jesteśmy w głupiej czy niezręcznej sytuacji. Może trzeba napisać dwie odpowiedzi, rozdzielić to, albo tak to sformułować, by stanowisko to było jasne, bo to jest po prostu sytuacja szantażu.

Grzegorz Kowalski: Ale mamy sytuację, w której są dwa pewniki: po pierwsze, obowiązujące przepisy, według których postępować musi minister, a my musimy się temu podporządkować (tym przepisom, nie ministrowi), a po drugie minister składa nam propozycję. I formuła, którą zaproponowała Monika [Zielińska] jest absolutnie do przyjęcia. Ja teraz stawiam już wniosek: czy zgadzamy się upoważnić Sekretariat do tego, by sformułował to pismo, a my wypowiemy się o tak sformułowanym piśmie odpowiedzi dla ministra.

[...]

Anda Rottenberg: Nie rozwiążemy problemu funkcjonowania Obywatelskiego Forum w dniu dzisiejszym. Tu toczy się dyskusja w dwóch sprawach. Jedna jest o tym, że prawo nas nie satysfakcjonuje i drogą do jego zmiany jest napisanie innego prawa. Należy do laski marszałkowskiej przedstawić projekt nowej ustawy o działalności kulturalnej, w którym będą zawarte postulaty tego środowiska, ale za tym musi pójść 100 tys. podpisów. Druga sprawa, którą musimy rozstrzygnąć dzisiaj, nie ma charakteru ogólnego. Rzeczywiście – tak jak powiedział Grzegorz [Kowalski] – poruszamy się w ramach obowiązującego prawa i musimy być przygotowani na to, co się stanie, jeśli odpowiemy jakkolwiek inaczej niż to, co proponowała Monika [Zielińska]. Możemy odpowiedzieć, że nie godzimy się w ogóle na tego typu korespondencję i stoimy na stanowisku, że tylko konkurs i nic więcej, a minister powoła Hankę [Wróblewską] na dyrektora Zachęty. Jak się Hanka będzie wtedy czuła? Na to pytanie chcę Państwu zwrócić uwagę, bo dzisiaj rozmawiamy o niej i o tym kontekście, a nie rozmawiamy o zasadzie, bo byśmy się zebrali w innym momencie i rozmawialibyśmy o tym, że minister jak chce, to konkurs robi, a jak nie chce, to go nie robi, i nam generalnie ta sytuacja nie odpowiada, powołamy się na 15 przykładów, i wtedy możemy rozważać tę sytuację czysto teoretycznie. A nie w kontekście tego celu, w jakim się tutaj dzisiaj zebraliśmy.

Michał Woliński: To jest szantaż emocjonalny...

Anda Rottenberg: To nie jest szantaż emocjonalny.

Łukasz Gorczyca: Ostatecznie, jak się Hanka [Wróblewska] będzie źle czuć, to nie przyjmie propozycji ministra.

Anda Rottenberg: To nie jest spotkanie o tym, czy dobrze jest napisana ustawa, bo to są te zarzuty, które ja tutaj dzisiaj słyszę, tylko to jest zebranie zwołane w odpowiedzi na list ministra który wszyscy dostaliśmy jako załącznik do maili.

Karol Sienkiewicz: To nie jest zebranie zwołane w odpowiedzi na list ministra. List ministra przyszedł w momencie, kiedy już wiedzieliśmy, że spotkanie się odbędzie.

Anda Rottenberg: Ale wcześniej też były tylko na temat dwóch instytucji, a nie na temat działalności rządu czy parlamentu.

Hanna Wróblewska: Anda, ja ci oczywiście bardzo dziękuję, ale to nie jest spotkanie o tym, jak ja się czuję. Obojętne jak się czuję, najważniejsze są transparentność i wzajemna komunikacja o sytuacji, w której się znaleźliśmy, oraz dyskusja, wymiana opinii i poglądów.

Piotr Piotrowski: Ale jaka jest twoja opinia, jako jednej z założycielek Forum, w tym konkretnym przypadku? Co ty byś nam radziła zrobić? Te pytania trzeba doprowadzić do ściany, inaczej nie ma dobrego wyjścia. Jaka jest twoja opinia? Jesteś członkinią tego Forum i przedmiotem dyskusji.

Grzegorz Kowalski: Ale to ją do ściany dopchnąłeś.

Piotr Piotrowski: Oczywiście. Ale chcę wiedzieć.

Hanna Wróblewska: Jestem za tym, abyście przegłosowali formę brzemienia listu. Jestem w niewygodnej sytuacji, ale przyjmę każdy wasz głos. Po to rozmawiamy. Karol [Sienkiewicz] ma rację, ten list wpłynął dopiero dzisiaj, a walne zebranie Forum zostało zwołane natychmiast, gdy tylko dowiedziałam się, że dostałam nominację na pełniącą obowiązki dyrektora. Czując, że sytuacja jest niewygodna, chciałam zwołać walne zebranie Forum, ponieważ nie jest to sytuacja którą można dyskutować tylko w obrębie Sekretariatu, tylko to jest sprawa nas wszystkich, czyli na walne zebrania. Ten list nie jest skierowany do mnie, jest skierowany do Forum. Bardzo proszę Forum, by na niego odpowiedziało. Ja się podpiszę pod każdym przedyskutowanym i przegłosowanym listem Forum.

Magda Materna: List ministra jest w pewnym sensie propozycją niemoralną, stawia nas w bardzo niezręcznej sytuacji. Wszyscy zgodziliśmy się, że Hanka [Wróblewska] jest niekwestionowaną kandydatką na to stanowisko i pewnie jedyną osobą w Polsce, która ma takie doświadczenie. I gdyby odbył się konkurs, to pewnie Hania by go wygrała. Moim zdaniem powinniśmy opowiadać się za transparentnością i ogłoszeniem takiego konkursu, a Hania go i tak wygra. Chciałabym również zasugerować, by w odpowiedzi wyrazić nasz podziw dla pracy Hanki, ale powiedzieć, by minister nie traktował tego jako naszej opinii na temat tej konkretnej propozycji.

Adam Mazur: Mówimy tu również o tworzeniu prawa przez obyczaj, obyczaj jest ważnym punktem odniesienia. Nie chodzi wyłącznie o zgłaszanie propozycji do laski marszałkowskiej. Forum jest reprezentacją środowiska i naszym zadaniem jest kreowanie nowej sytuacji w instytucjonalnym świecie sztuki. Nie możemy o tym zapominać. Poprzedni konkurs na dyrektora Zachęty okazał się sukcesem i potwierdził, że Zachęta jest instytucją, która dojrzała do konkursów.

Agnieszka Morawińska: Przypomnijcie sobie, coście pisali po konkursie.

Adam Mazur: Tym bardziej optuję za tym, by to doświadczenie konkursu powtórzyć.

Anda Rottenberg: Ale ja nie chciałam wziąć tej posady bez konkursu na początku. I tak się uparłam, że ten konkurs został ogłoszony. I potem już poszło, stało się to obyczajem, jeśli chodzi o Zachętę.

Piotr Piotrowski: Chciałbym złożyć wniosek, by upoważnić Sekretariat do udzielenia ministrowi odpowiedzi w duchu, który zaproponowała pani Monika [Zielińska]. [...]

Adam Mazur: Chciałbym złożyć wniosek, by słowa profesora Ryszarda Kluszczyńskiego również traktować jako propozycję do uwzględnienia podczas głosowania.

Monika Zielińska: Przychylam się do tego wniosku, bo w Sekretariacie też nie ma jednolitego stanowiska co do tego, co ma to pismo zawierać. Proponuję, by przegłosować na Forum odpowiedź na pytanie: czy jesteś za tym, by w odpowiedzi na pismo ministra zawarta była rekomendacja ad personam? Bo to, że będziemy rekomendować konkursy jako sposób powoływania dyrektora wynika, moim zdaniem, dość oczywiście z dotychczasowej dyskusji.

Ryszard W. Kluszczyński: Chciałem jednak zaznaczyć, że swojej wypowiedzi nie traktowałem jako postulatu. Próbowałem pokazać, że formułowanie pewnych oczekiwań wobec naszego programu powinno prowadzić do określonych konsekwencji. Ja sam sobie nie potrafię odpowiedzieć na pytanie, jak chciałbym odpowiedzieć na takie pismo. Natomiast z tej sytuacji wynika dla mnie to, że powinniśmy w pierwszej kolejności walczyć o to, żeby zmienione zostały wreszcie procedury, byśmy nie musieli podejmować tego typu decyzji, czy głosować w sposób personalny, ale sprzeczny z naszymi merytorycznymi odczuciami, lub też głosować w sposób merytoryczny.

Monika Zielińska: Poddaję pod głosowanie następującą kwestię: czy w odpowiedzi na pismo ministra ma być zawarta rekomendacja ad personam?

W głosowaniu 15 osób opowiedziało się „za”, 15 „przeciw”, 6 osób wstrzymało się od głosu. Głosowano przez podniesienie ręki. Wobec patowej sytuacji powstał projekt listu, który napisali Łukasz Gorczyca i Monika Zielińska. Po przerwie związanej z koniecznością przeniesienia obrad do innej sali i krótkiej dyskusji odbyło się tajne głosowanie nad przedstawionym projektem listu. 34 osoby opowiedziały się za listem, 2 osoby „przeciw”, a jedna osoba oddała głos nieważny. Przegłosowany projekt listu brzmi następująco:

„Szanowny Panie Ministrze,
Z satysfakcją przyjęliśmy Pana pismo, w którym zwraca się Pan do nas w celu zasięgnięcia opinii w tak ważnej dla nas sprawie, jaką jest kierowanie Zachętą Narodową Galerią Sztuki w Warszawie.
Podzielamy opinię Pana Ministra co do kompetencji i doświadczenia Hanny Wróblewskiej, które z pewnością stawiają ją w gronie poważnych kandydatów do objęcia stanowiska dyrektora Galerii Zachęta.
Zarazem jednak po raz kolejny chcemy podkreślić, że najwłaściwszą w naszym przekonaniu formą wyłaniania dyrektorów instytucji kultury są konkursy eksperckie. Sprzyjają one merytorycznej dyskusji nad programem instytucji oraz utwierdzaniu transparentnych procedur organizacji działalności kulturalnej. I w tym wypadku rekomendujemy to rozwiązanie.
Z wyrazami szacunku,
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej”

Pismo OFSW w odpowiedzi na list Ministra w sprawie Zachęty Narodowej Galerii Sztuki

2010-11-10T06:48:00.001-08:00

Walne spotkanie OFSW 8 listopada 2010 - wstępna notatka

2010-11-09T05:54:00.000-08:00

8 listopada 2010 roku w Zachęcie odbyło się walne zebranie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Po prawie dwugodzinnej, niezwykle ciekawej dyskusji w sprawie stanowiska Forum wobec problemu sukcesji na stanowisku dyrektora Zechęty, osiągnęliśmy kompromis w postaci pisma do Ministra o następującym brzmieniu:

"Szanowny Panie Ministrze,
Z satysfakcją przyjęliśmy Pana pismo, w którym zwraca się Pan do nas w celu zasięgnięcia opinii w tak ważnej dla nas sprawie, jaką jest kierowanie Zachętą Narodową Galerią Sztuki w Warszawie.
Podzielamy opinię Pana Ministra co do kompetencji i doświadczenia Hanny Wróblewskiej, które z pewnością stawiają ją w gronie poważnych kandydatów do objęcia stanowiska dyrektora Galerii Zachęta.
Zarazem jednak po raz kolejny chcemy podkreślić, że najwłaściwszą w naszym przekonaniu formą wyłaniania dyrektorów instytucji kultury są konkursy eksperckie. Sprzyjają one merytorycznej dyskusji nad programem instytucji oraz utwierdzaniu transparentnych procedur organizacji działalności kulturalnej. I w tym wypadku rekomendujemy to rozwiązanie.
Z wyrazami szacunku,
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej"

Nad pismem odbyło się głosowanie. Zostało ono przyjęte 34 głosami "za", przy dwóch głosach "przeciw" oraz jednym głosie nieważnym.
Wkrótce postaramy się zamieścić na blogu OFSW szersze sprawozdanie z dyskusji.

Sprawa dyrektora Zachęty - spotkanie i pismo od ministra Zdrojewskiego

2010-11-08T03:30:00.000-08:00

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej otrzymało pismo od Ministra Kultury i Dziedzictwo Narodowego B. Zdrojewskiego, następującej treści:

„Działając zgodnie z art. 15, ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123 z późn. zm.), uprzejmie informuję o zamiarze powołania na stanowisko dyrektora „Zachęty” Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie Pani Hanny Wróblewskiej, 1 zastępcy i dotychczasowego dyrektora, której z dniem 2 listopada br. powierzyłem pełnienie obowiązku kierowania instytucją.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o wyrażenie opinii w tej sprawie w terminie do dnia 24 listopada 2010 roku.
Wierzę, że przygotowanie merytoryczne oraz wieloletnie doświadczenie zawodowe Pani Hanny Wróblewskiej – wybitnego historyka i krytyka sztuki, kuratora wielu wystaw, w tym większości realizowanych przez „Zachętę”, gdzie pracuje od 1990 roku, od 2002 roku jako zastępca dyrektora ds. programowych, predysponują ją do objęcia tego stanowiska. Wieloletnia znajomość instytucji i zasad jej działania będzie dodatkowym atutem, służącym dalszemu sprawnemu funkcjonowaniu oraz rozwojowi tej największej i najważniejszej w kraju galerii sztuki współczesnej."

Zmianami na stanowiskach dyrektorskich Zachęty oraz Muzeum Narodowego w Warszawie oraz ewentualnymi posunięciami Forum w tej sprawie zajmiemy się na WALNYM zebraniu członków Forum, które odbędzie się w poniedziałek, 8 listopada o godz. 18.00 w sali kinowej Zachęty (pl. Małachowskiego, Warszawa). Serdecznie zapraszamy!

Tekst Doroty Jareckiej "Piotrowski zaczyna debatę"

2010-10-28T02:40:00.000-07:00

"Piotrowski zaczyna debatę"

"Gazeta Wyborcza", 28 października 2010

Pismo OFSW do Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie

2010-10-28T02:36:00.000-07:00

Szanowni Państwo,

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, zrzeszające szerokie środowisko artystów, kuratorów i krytyków związanych ze sztuką współczesną, z uwagą obserwuje wydarzenia wokół Muzeum Narodowego w Warszawie. Ze względu na skalę i rangę tej instytucji oraz rozległość jej problemów, sytuacja Muzeum, kłopotliwa i bolesna dla całego środowiska, stała się papierkiem lakmusowym dla dylematów, z jakimi borykają się polskie muzea, zwłaszcza te obarczone strukturalnymi błędami, od lat niereformowane i niedofinansowane.

W komunikacie Rady Powierniczej Muzeum Narodowego z posiedzenia 7 października 2010 roku, podpisanym przez jej przewodniczącego prof. Jacka Lohmana, czytamy, że Rada podjęła uchwałę o odrzuceniu Strategii Działalności i Rozwoju Muzeum Narodowego w Warszawie 2010-2020 przedstawionej przez prof. dr hab. Piotra Piotrowskiego. W efekcie Piotr Piotrowski złożył rezygnację ze stanowiska. Lakoniczny komunikat Rady w żaden sposób nie wyjaśnia przyczyn takiej decyzji, ani nie odnosi się do samego dokumentu przedstawionego przez Piotra Piotrowskiego. Dlatego zwracamy się do Rady z prośbą o wytłumaczenie swojej decyzji oraz zajęcie jasnego stanowiska na temat misji i przyszłości instytucji przed kolejnymi obradami planowanymi na 28 października.

Otwarta, publiczna dyskusja w tej sprawie, której namiastka miała już miejsce na łamach ogólnopolskiej prasy, leży w interesie zarówno tej, jak i wielu innych instytucji muzealnych w Polsce. Rada Powiernicza powinna wziąć w niej odpowiedzialny udział, odpowiadając jednocześnie na pytanie, po co i w oparciu o jakie priorytety działa. Nie ukrywamy, że informacje i wypowiedzi zawarte w artykule w „Przekroju” („Upiory w muzeum”, 19 października 2010) na temat prac Rady Powierniczej MNW w sprawie strategii przedstawionej jej przez Piotra Piotrowskiego mocno nas zaniepokoiły.

Rezygnacja Piotra Piotrowskiego ze stanowiska dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie spotkała się z szerokim odzewem wielu wybitnych historyków sztuki. Pod petycją w sprawie jego dymisji podpisało się już ponad 150 osób, w tym takie światowej sławy autorytety jak Griselda Pollock, Keith Moxey czy Andrzej Turowski. Niekorzystna atmosfera wokół Muzeum Narodowego w Warszawie może przyczynić się do dalszej stagnacji tej instytucji, tak ważnej dla polskiej kultury (również sztuki współczesnej), a od wielu lat pogrążonej w poważnym kryzysie, o ile nie zostaną podjęte szybkie działania zaradcze. Sytuacja ta oczywiście niekorzystnie rzutuje na wizerunek Polski i polskich instytucji na świecie.

Z wyrazami szacunku,

Sekretariat Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Prace nad Kodeksem Etyki

2010-10-12T05:50:00.000-07:00

Od początku działalności Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej obok działań lobbujących na rzecz naszego środowiska, najważniejsze okazały się wyzwania natury etycznej stojące przed branżą sztuk wizualnych, związane ze znacznym jej rozwojem w ostatnich kilkunastu latach. W ciągu ostatniego roku pojawiały się liczne głosy postulujące zajęcie się przez OFSW tematem samoregulacji branży. Zainicjowaliśmy więc prace mające na celu opracowanie środowiskowego Kodeksu Etyki.

W związku z tym zwracamy się z prośbą do liderów grup roboczych działających w ramach OFSW o zebranie, opracowanie i przesłanie do 14 listopada 2010 propozycji 10 najbardziej newralgicznych kwestii etycznych. Mogą to być zarówno problemy, które zgłaszane były w ramach wcześniejszych prac OFSW lub nowe, które pojawią się podczas właśnie rozpoczynanych prac grup.

Każdą grupę prosimy o hasłowe sformułowanie problemu wraz z jego krótkim opisem. Adres do przesłania propozycji grup roboczych to: kodeks.ofsw@gmail.com. Na ten adres prosimy również kierować wszelką korespondencję dt. „Kodeksu Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej”.

Poniżej zamieszczamy ogólny opis prac zmierzających do opracowywania kodeksu etyki naszej branży wraz z przykładowymi kwestiami etycznymi (bez ich redakcji), o których była mowa podczas wcześniejszych spotkań grup roboczych OFSW oraz na spotkaniu członków OFSW z prof. Magdaleną Środą. Spotkanie odbyło się 7 czerwca 2010 w warszawskiej Zachęcie. Jednocześnie chcielibyśmy poinformować, że prof. Magdalena Środa zadeklarowała pomoc OFSW w pracach nad opracowaniem branżowego Kodeksu Etyki.

***

W wielu zawodach i branżach zasady funkcjonowania regulowane są nie tylko przepisami prawnymi - które i tak często nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością - lecz również spisami zasad etycznych związanych z daną branżą lub z uprawianiem danej profesji. Tego typu zbiory reguł wyznaczają etyczne standardy i sprawiają, iż zawód lub branża cieszy się szacunkiem i zaufaniem publicznym.

Takie dodatkowe standardy zawodowe lub branżowe, mające znaczenie moralne, potrzebne są również w naszej branży. Styk publicznego z prywatnym,, współpraca z firmami prywatnymi z ich „komercyjnym” stosunkiem do kultury oraz powszechne używanie narzędzi z dziedzin PR, marketingu i lobbingu – to tylko jedne z wielu wyzwań i problemów stojących przed osobami zajmującymi się dziś sztuką współczesną w Polsce.

W związku z gwałtownym rozwojem branży sztuk wizualnych oraz w związku z brakiem odgórnych regulacji administracyjno-prawnych związanych z wieloma aktywnościami zawodowymi w ramach niej prowadzonych, pojawiło się w ostatnich latach wiele całkiem nowych dla środowiska kwestii i dylematów natury etycznej. Wiążą się one nie tylko z rozwojem rynku sztuki (ze swojej natury rynku nieprzejrzystego) i powstaniem wielu nowych galerii komercyjnych, ale również z pojawieniem się nowych publicznych instytucji sztuki, rozwojem rynku pracy związanego z branżą (w tym pojawieniem się nowych funkcji zawodowych) oraz używaniem nowoczesnych metod komunikacji w działalności zawodowej. Równolegle do tych procesów, intensyfikacji uległa konkurencja, zwłaszcza o dostęp do środków na prowadzenie aktywności zawodowych i projektów nie tylko publicznych, ale również prywatnych. Wszystko to wiąże się z koniecznością nieformalnego uregulowania pewnych zachowań i postaw zawodowych.

„Kodeks Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej” miałby być formą samoregulacji, kodeksem dobrych praktyk. Dokument miałby za zadanie opracowanie zbioru zasad, standardów zachowań, mechanizmów regulujących i reguł minimalnych pożądanych praktyk zawodowych wraz z opracowaniem mechanizmów ostrzegawczych i kontrolnych. „Kodeks Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej”, który zostanie opracowany w ramach grup roboczych OFSW, powinien następnie zostać przyjęty przez członków OFSW jako dobrowolne zobowiązanie Stowarzyszenia i tym samych jej członków, stając się dla nich dokumentem wyznaczającym standardy zawodowe (każdy członek OFSW oraz osoby do stowarzyszenia przystępujące będą tym samym automatycznie Kodeks Etyki akceptować). W trakcie prac rozważone zostanie powołanie koleżeńskiej Komisji Etyki, której zadaniem byłoby zajmowanie się newralgicznymi sprawami dotyczącymi branży, wszelkimi problemami i nieprawidłowościami zgłaszanymi przez członków OFSW oraz ich wątpliwościami natury etycznej, a także bieżące informowanie członków OFSW o przebiegu swoich prac.

Podczas czerwcowego spotkania członków naszego Stowarzyszenia z prof. Magdaleną Środą oraz wcześniejszych dyskusji na forum pojawiły się następujące kwestie ważne dla Kodeksu Etyki:

- konflikt interesów;

- kumulowanie / łączenie funkcji;

- przejrzystość procedur wewnętrznych instytucji publicznych, w tym finansowych oraz związanych z pozyskiwaniem środków na działalność, a także ich późniejsze rozliczanie; przejrzyste i demokratyczne tworzenie programu (kolegia kuratorskie); sprawozdawczość;

- styk publicznego z prywatnym (fundusze publiczne a interesy prywatne), w tym współpraca instytucji publicznych z galeriami prywatnymi, organizacjami pozarządowymi zależnymi od galerii komercyjnych, pozostałymi organizacjami pozarządowymi, artystami i niezależnymi kuratorami; równy dostęp do dotacji publicznych; używanie środków publicznych do celów prywatnych;

- rozróżnienie między organizacjami nastawionymi na osiąganie zysku, a organizacjami non-profit, szczególnie przy podejmowaniu współpracy z instytucjami publicznymi oraz przy pozyskiwaniu grantów ze środków publicznych (centralnych i lokalnych);

- zachowanie obiektywizmu, odpowiedzialności, rzetelności zawodowej oraz niezależności i staranności przy podejmowaniu decyzji; poufność informacji; równe traktowania partnerów niezależnie od osobistych przekonań czy interesów; niestosowanie manipulacji i szantażu;

- zapewnianie przez instytucje publiczne w swoich pracach standardów staranności, obiektywizmu, bezstronności i rzetelności zawodowej (także naukowej i intelektualnej), szczególnie w udzielanych opiniach i rekomendacjach;

- niewyciąganie korzyści osobistych / majątkowych, innych niż płacowe z tytułu pełnionych funkcji, w tym prowadzenie działalności zarobkowej poza ramami pełnionej funkcji, szczególnie jeżeli mogą być uznane za wątpliwe etycznie i powodujące konflikt interesów; przeciwdziałanie zachowaniom korupcjogennym;

- wykorzystywanie przywilejów płynących z pełnionej funkcji i dostępu informacji dla prywatnych celów, szczególnie komercyjnych;

- wpływanie za pomocą kontaktów prywatnych, towarzyskich lub wynikających z zawodowych zależności („sieć wpływów”) na decyzje mogące być wątpliwe etycznie („odpowiedzialny lobbing”);

- uczciwa konkurencja i jej świadome budowanie dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju branży; wspieranie działań mających na celu likwidowanie barier wchodzenia w obieg sztuki nowych uczestników;

- utrzymanie najwyższych standardów etycznego zachowania w instytucjach publicznych, szczególnie w kontekście zapewnienia przejrzystości postępowań konkursowych na stanowiskach wszystkich szczebli; powoływanie niezależnych i merytorycznych członków różnego rodzaju gremiów konkursowych; klucz „znajomościowy” przy zatrudnianiu; nepotyzm a kompetencje zawodowe;

- przejrzystość polityki tworzenia kolekcji i przeprowadzania zakupów do kolekcji instytucji publicznych; powoływanie merytorycznych i zróżnicowanych rad zakupowych; przejrzyste procedury przyjmowania depozytów, darowizn oraz zakupów do kolekcji przez ciała zewnętrzne (także przez członków organów zarządzających instytucją lub je wspierających); reguły określające późniejsze zbywanie prac;

- zapewnienie różnorodności wypowiedzi artystycznej; włączanie i wykluczanie; demokratyzacja obiegu sztuki; demonopolizacja sfery publicznej; zachowanie równowagi między różnymi grupami interesów i wpływów;

- prowadzenie obiektywnej dokumentacji zbiorów i wydarzeń artystycznych oraz zapewnienie do nich dostępu bez promowania jednej wizji i wartości;

- niezawisłość w interpretacji i przestawianiu wydarzeń i zjawisk artystycznych w Polsce;

- dzielenie się wiedzą, kompetencjami i doświadczeniem oraz świadczenie usług zewnętrznych w sposób niekolidujący ze statutem reprezentowanej instytucji;

- standardy pracy i współpracy; lojalność zawodowa, szczególnie dla zatrudniających instytucji;

- działalność kolekcjonerska a inne działalności prowadzone w ramach branży;

Jako sekretariat Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej jesteśmy świadomi, że wyżej wymienione kwestie nie zawsze są w pełni możliwe do pełnego zaadaptowania w codziennej praktyce zawodowej naszej branży z uwagi na złożoność mechanizmów, strategii rynkowych i procesów w niej panujących oraz stosunkowo ograniczoną, w porównaniu do innych branż, liczbę osób zaangażowanych w obieg sztuki w Polsce. Członkowie OFSW, po opracowaniu, a następnie przyjęciu „Kodeksu Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej” powinni jednak w jak najlepszej wierze dążyć w swojej praktyce zawodowej do postępowania zgodnie z najwyższymi standardami etycznymi. Kodeks Etyki ma szansę stać się swoistym savoir-vivre branży sztuk wizualnych. Dzięki temu zasada „co nie jest zabronione, jest dozwolone” nie będzie jedynym obowiązującym modelem zachowań.

Pod koniec listopada zostanie przesłana do wszystkich członków OFSW zbiorcza lista postulatów wszystkich grup roboczych działających w ramach OFSW zredagowana przez sekretariat. Będzie ona stanowiła punkt wyjścia do dalszych prac naszego Stowarzyszenia nad stworzeniem „Kodeksu Etyki Środowiska Sztuki Współczesnej” zawierający także preambułę Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej z jego misją, wizją i wartościami.

Odpowiedź prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego ws Bunkra Sztuki

2010-09-30T00:27:00.001-07:00

Bunkier Sztuki w Krakowie - sagi konkursowej ciąg dalszy

2010-08-16T06:26:00.000-07:00

Nowy dyrektor CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie - tekst Doroty Jareckiej

2010-08-16T06:24:00.000-07:00

http://wyborcza.pl/1,75475,8218525,Co_zrobi_Wloch_w_ogromnym_pudelku_.html

Informacja ws. konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie

2010-06-09T09:34:00.001-07:00

www.mkidn.gov.pl/pages/posts/informacja-ws.-konkursu-na-kandydata-na-stanowisko-dyrektora-centrum-sztuki-wspolczesnej-zamek-ujazdowski-w-warszawie-867.php

Bunkier Sztuki - cd., korespondencja KOPPKK

2010-06-08T04:28:00.000-07:00

List od dyrektora Wojciecha Krukowskiego

2010-06-07T04:50:00.000-07:00

Poniżej zamieszczamy list dyrektora Wojciecha Krukowskiego. Wspomniany w nim raport jest do wglądu członków OFSW w sekretariacie Zachęty.

List OFSW do Prezydenta Miasta Krakowa

2010-06-07T04:15:00.001-07:00

Pismo KOPKK do Urzędu Miasta Krakowa

2010-06-04T02:41:00.000-07:00

Pismo do Urzędu Miasta Krakowa

Spotkanie z prof. Magdaleną Środą

2010-05-29T09:57:00.000-07:00

W poniedziałek 7 czerwca o godz. 18.00 w sali edukacyjnej Zachęty (na prawo od głównego wejścia), odbędzie się spotkanie z prof. Magdaleną Środą, etykiem i filozofem w ramach prac OFSW mających na celu stworzenie "Kodeksu Etyki / Dobrych Praktyk branży sztuk wizualnych".
Prosimy o potwierdzenie obecności do 6 czerwca na adres: kodeks.ofsw@gmail.com

Apel Muzeum Sztuki w Łodzi w obronie Katarzyny Kobro

2010-05-26T05:04:00.000-07:00

Postać i dorobek Katarzyny Kobro, przez lata znane jedynie specjalistom, obecnie stanowią dobro publiczne, a dla łodzian - przedmiot dumy i istotny punkt odniesienia w budowaniu własnej tożsamości. Coraz więcej zwykłych ludzi, a także przedstawicieli władz zaczyna dostrzegać jak poważnym kapitałem symbolicznym jest twórczość tej jednej z największych postaci sztuki XX wieku. To rosnące uznanie dla wartości dzieła Kobro niewątpliwie cieszy, jednak sposoby, na jakie próbuje się je wykorzystać, budzą niekiedy poważne zastrzeżenia.
Jedną z ostatnich inicjatyw odnoszących się do postaci wielkiej artystki, jest idea nazwania „nowego centrum Łodzi”, wielkiej inwestycji planowanej w okolicach dworca Łódź Fabryczna, mianem „Kobro City”. Pragniemy wyrazić głębokie zaniepokojenie tą inicjatywą, biorące się z obawy, iż nie tyle służy ona utrwalaniu pamięci o Katarzynie Kobro, ile symbolicznej legitymizacji przedsięwzięcia nie mającego z jej osobą i dorobkiem nic wspólnego.
Katarzyna Kobro, genialna rzeźbiarka tworząca głównie w latach 20. i 30., jest do dziś wzorem bezkompromisowości i artystycznego radykalizmu. Jej dzieła zrewolucjonizowały myślenie o rzeźbie, zajmując obecnie w światowej historii sztuki należne jej miejsce obok dzieł Rodczenki czy Mondriana. W latach 30. wspierała wraz z mężem, Władysławem Strzemińskim, tworzenie w łódzkim Muzeum Sztuki słynnej kolekcji międzynarodowej awangardy. Do tego Muzeum przekazała też po wojnie swoje ocalałe prace. Za owo niezwykłe wsparcie Muzeum odpłacało się upowszechnianiem jej twórczości. Przez lata badań, wystaw i edukacyjnych działań doprowadziło do jej spopularyzowania w Polsce i daleko poza jej granicami. Międzynarodowe uznanie, jakim cieszy się obecnie sztuka Kobro, jest zasługą kuratorów i badaczy związanych z tą muzealną instytucją. Do podtrzymywania pamięci o artystce z pewnością przyczyniła się również przyznawana od 2001 roku nagroda im. Katarzyny Kobro. Zainicjowana przez Józefa Robakowskiego, od początku była wspierana przez bliskich artystki: jej córkę, Nikę Strzemińską oraz siostrzeńca, Georga von Kobro. To jedyne w Polsce wyróżnienie przyznawane artystom przez artystów, za progresywną i etycznie autentyczną postawę w sztuce.
Z ubolewaniem należy zauważyć, że z żadnym ze wspomnianych środowisk, pielęgnujących pamięć o wielkiej polskiej artystce, nie dyskutowano pomysłu nazwania nowego centrum Łodzi mianem „Kobro City”. Więcej nawet, nie odbyła się żadna publiczna debata na temat tego tak istotnego dla miasta symbolicznego gestu – a nie jest to przecież gest bezdyskusyjnie oczywisty. Przeglądając ogólnodostępne dostępne materiały dotyczące inicjatywy „Kobro City”, trudno wszak dostrzec przesłanki, które przemawiałyby za nadaniem takiej nazwy. Przeciwnie: można raczej utwierdzić się w przekonaniu, że nie jest to przedsięwzięcie w szczególny sposób bliskie ideom i wartościom, których wyrazicielką była Katarzyna Kobro.
To dobrze, że planuje się działania porządkujące łódzkie centrum, że powstaną nowe przestrzenie, które ugoszczą festiwale, konferencje, targi i wystawy. Te budowlane inwestycje łączy jednak z legendarną postacią polskiej i światowej awangardy niewiele. Należy zatem mocno wątpić w to, że nadanie im nazwy „Kobro City” przyczyni się do upowszechnienia wiedzy o życiu i twórczości artystki. To raczej nowe przedsięwzięcie zyska na skojarzeniu z jej osobą. Nasuwa się zatem podejrzenie, że nie o uczczenie pamięci Kobro tutaj chodzi, ale o promocję projektu inwestycyjnego. A na tak instrumentalne traktowanie wielkiej artystki zgody być nie może.
Dlatego w imieniu tych wszystkich, którym leży na sercu dobre imię Katarzyny Kobro, zwracamy się z apelem o odstąpienie od pochopnego pomysłu nadania nowym łódzkim inwestycjom miana „Kobro City“.

Konkurs na dyrektora CSW w Warszawie - zaproszenie OFSW do komisji konkursowej

2010-05-22T06:44:00.000-07:00

Na spotkaniu Sekretariatu OFSW w ostatnią środę zdecydowaliśmy się zaproponować reprezentację OFSW w komisji konkursowej Piotrowi Rypsonowi.

Artykuł "Gazety Wyborczej" w Toruniu na temat zamieszania wokół konkursu na dyrektora CSW

2010-05-22T06:40:00.001-07:00

CSW wybrało szefa. Wszystko ściśle tajne - artykuł Natalii Waloch.

Pisma OFSW w sprawie CSW w Toruniu

2010-05-22T06:34:00.000-07:00

Konkurs na dyrektora CSW w Toruniu

2010-04-11T21:02:00.000-07:00

W piątek, 26 marca Prezydent Miasta Torunia ogłosił konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu.
Więcej na stronach BIP Urzędu Miasta Torunia:
http://www.bip.torun.pl/pobierz.php?FileDir=dokumenty/&File=praca_1131-1-2-10_csw.pdf

Apel Obywateli Kultury do Prezesa Rady Ministrów

2010-04-09T01:34:00.001-07:00

Warszawa, 25 lutego 2010

Szanowny Pan
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów

Panie Premierze,

Nad Polską wisi groźba regresu cywilizacyjnego. Wiele obszarów kraju to pustynie, których mieszkańcy wykluczeni są z dostępu do kultury, czego skutkiem jest pogłębienie analfabetyzmu funkcjonalnego i hamuje rozwój kapitału intelektualnego społeczeństwa. Dzieje się to mimo sukcesów polskiej sztuki, teatru, filmu, muzyki i literatury, które są powodem głoszonej publicznie naszej wspólnej dumy.
Kongres Kultury Polskiej, który odbył się we wrześniu 2009 roku, uświadomił konieczność przywrócenia kultury do życia publicznego. Prawdziwe reformy w kulturze zaczynają się od wprowadzenia edukacji medialnej i kulturowej do systemu szkolnictwa, od gruntownych zmian prawnych w zakresie finansowania i udostępniania dóbr kultury, od inwestycji w infrastrukturę kulturalną i stworzenia programów wspierania twórców, bibliotek, organizacji pozarządowych i instytucji publicznych. Dziś kultura jest dobrem nielicznych. Naszym podstawowym celem jest umożliwienie wszystkim – zgodnie z artykułem 73. Konstytucji – korzystania z dóbr kultury i uczestnictwa w kulturze współczesnej.
Edukacja medialna i kulturowa, rozumiana jako umiejętność obcowania z tradycją, wzorcami i kodami, czytania tekstów kultury i poruszanie się w świecie wiedzy i współczesnych mediów, jest fundamentem, na którym można budować twórcze, aktywne i obywatelskie postawy nowoczesnego społeczeństwa.

Apelujemy do Pana jako Prezesa Rady Ministrów:
- o jak najszybszą zmianę zasad finansowania kultury i edukacji kulturalnej w Polsce;
- o przeznaczenie 1 procentu budżetu na kulturę do dyspozycji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego;
- o zmianę przepisów skarbowych pozwalającą na to, aby 1 procent z odpisów CIT i PIT mógł być przekazywany na cele kulturalne i edukacyjne – tak jak dzieje się to z wielką korzyścią społeczną w przypadku organizacji pożytku publicznego;
- o utrzymanie stałego, zapisanego w ustawie procentu na kulturę z podatku od gier losowych i zakładów wzajemnych;
- o przejrzystość procedur i procesu stanowienia prawa, zwłaszcza o otwarte konsultacje społeczne, przejrzyste zasady dysponowania środkami publicznymi i czytelne zasady wyboru na stanowiska dyrektorskie w instytucjach publicznych.

Panie Premierze,
Polski nie stać na ignorowanie kwestii dostępu do kultury. Po 20 latach należy wreszcie wstrzymać procesy grożące społeczną zapaścią, a do tego prowadzą zaniechania klasy politycznej i drastyczne oszczędności na edukacji i kulturze wbrew modelowi nowoczesnego państwa. Jesteśmy szóstą unijną gospodarką (PKB liczone według parytetu siły nabywczej), ale nakłady Państwa na kulturę per capita sytuują nas na przedostatnim miejscu. Mamy prawo oczekiwać, by zlikwidowanie tej dysproporcji stało się ambicją Pańskiego gabinetu.
Chcemy wspierać Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przygotowaniu i wdrażaniu reform, zapowiedzianych przez ministra Bogdana Zdrojewskiego w exposé z 20 stycznia 2010 roku. Wiele możemy zrobić też sami.
Dlatego domagamy się powołania komitetu, składającego się z przedstawicieli rządu, w tym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Pracy, Kancelarii Premiera oraz reprezentantów instytucji kultury, organizacji pozarządowych i porozumienia Obywatele Kultury, który natychmiast podejmie prace zmierzające do powstrzymania regresu cywilizacyjnego i działania na rzecz rozwoju kapitału intelektualnego w Polsce w perspektywie najbliższych 20 lat. Domagamy się przeprowadzenia badań na temat stanu kultury i roli tego sektora w gospodarce. Badania takie nie były prowadzone w Polsce od 20 lat, a wedle szacunków kultura generuje ok. 4-5 procent PKB.

Przypominamy: Każda złotówka zainwestowana w kulturę zwraca się dwukrotnie, przyczyniając się do modernizacji i podniesienia jakości życia obywateli. Sektor kultury, z którym bezpośrednio związanych jest pół miliona osób, tworzy nowe miejsca pracy, podnosi kapitał intelektualny i generuje potencjał kreatywny społeczeństwa. Nie godzimy się, by w budżecie państwa największe oszczędności robione były właśnie na kulturze i edukacji, jak stało się to w Ustawie budżetowej na rok 2010. Dlatego też w nadchodzących wyborach będziemy domagać się od kandydatów na prezydenta, posłów i radnych przedstawienia programu działań w sprawie kultury i edukacji w Polsce.

Panie Premierze,
Dzięki Pana woli politycznej pojawiły się wreszcie w Polsce boiska sportowe. Czas na inicjatywę na polu kultury i edukacji.

W imieniu sygnatariuszy

Magdalena Abakanowicz, rzeźbiarka, odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Mirosław Bałka, rzeźbiarz
Jacek Bocheński, pisarz, b. prezes Polskiego PEN Clubu, odznaczony Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Filip Berkowicz pełnomocnik Prezydenta Krakowa ds. Kultury, dyrektor artystyczny Festiwali Misteria Paschalia i Sacrum Profanum
Krzysztof Czyżewski, animator kultury, eseista, tłumacz, dyrektor Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, ambasador Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego
Zofia Gołubiew, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie
Julia Hartwig, poetka, odznaczona Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Waldemar Janaszkiewicz, Przewodniczący Stowarzyszenia Księgarzy Polskich
Krystyna Janda, aktorka, odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Maria Janion, historyczka literatury, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN, laureatka Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
Jacek Korczakowski, prezes Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
Jerzy Kornowicz, kompozytor, prezes Związku Kompozytorów Polskich
Wojciech Krukowski, dyrektor Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie
Olga Krzyżanowska, lekarz, b. wicemarszałek Sejmu RP
Krystian Lupa, reżyser i pedagog, laureat Europejskiej Nagrody Teatralnej
Marcel Łoziński, reżyser filmowy i dokumentalista, laureat nagrody FIPRESCI
Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej
Wojciech Marczewski, reżyser i scenarzysta, Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy
Michał Merczyński, dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego NInA i Malta Festival Poznań
Agnieszka Morawińska, dyrektor Zachęty Narodowej Galerii Sztuki
Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego, poseł na Sejm RP V i VI kadencji
Krzysztof Penderecki, kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny, odznaczony Orderem Orła Białego
Piotr Piotrowski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie
Adam Pomorski, tłumacz, prezes Polskiego PEN Clubu
Maria Anna Potocka, krytyk i kuratorka sztuki, dyrektorka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Andrzej Rottermund, historyk sztuki, muzeolog, profesor nauk humanistycznych, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie
Tadeusz Różewicz, poeta i dramaturg, laureat Złotego Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis i Europejskiej Nagrody Literackiej
Wilhelm Sasnal, malarz, rysownik, laureat europejskiej nagrody artystycznej Vincent van Gogh Biennial Award for Contemporary Art
Elżbieta Stefańczyk, Przewodnicząca Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich
Sergiusz Sterna-Wachowiak, prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Wojciech Suchocki, dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza
Andrzej Szczerski, historyk i krytyk sztuki, prezes sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA)
Wisława Szymborska, poetka, lauretka Nagrody Nobla
Krzysztof Warlikowski, reżyser teatralny, dyrektor artystyczny Nowego Teatru w Warszawie
Artur Żmijewski, artysta, laureat Nagrody Ordway

oraz organizacje i stowarzyszenia twórcze:

Aktorzy 7080
Forum Obywatelskie Teatru Współczesnego
Fundacja Bęc Zmiana
Fundacja Nowoczesnej Polski
Indeks 73
Komitet Obywatelski na rzecz Przejrzystości w Polityce Kulturalnej Krakowa
Krytyka Polityczna
Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej
Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej
Rada Krajowa Zielonych 2004
Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego
Stowarzyszenie Teatralne Transpozycje
Wolny Uniwersytet Warszawy
Zarząd Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA
Związek Kompozytorów Polskich

Do wiadomości:
Pani Katarzyna Hall, Minister Edukacji Narodowej
Pani Jolanta Fedak, Minister Pracy i Polityki Społecznej
Pani Barbara Kudrycka, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Pan Jacek Rostowski, Minister Finansów
Pan Bogdan Zdrojewski, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Pan Michał Boni, Minister-członek Rady Ministrów, przewodniczący Komitetu Rady Ministrów, szef Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów

z upoważnienia sygnatariuszy:
Beata Chmiel
Maciej Stuhr

c/o Polski Pen Club
Krakowskie Przedmieście 87/89, 00-079 Warszawa

Lista sygnatariuszy apelu do premiera Donalda Tuska

2010-04-09T01:33:00.001-07:00

W dalszym ciągu zbieramy podpisy pod adresem obywatele.kultury@gmail.com

Pod apelem Obywateli Kultury do Prezesa Rady Ministrów podpisali się:

Magdalena Abakanowicz, rzeźbiarka, odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Adam Adach, artysta malarz
Jan Tomasz Adamus, dyrygent, dyrektor artystyczny i naczelny Capella Cracoviensis
Paweł Althamer, rzeźbiarz i performer, laureat europejskie nagrody artystycznej Vincent van Gogh Biennial Award for Contemporary Art i nagrody Kreatora Kultury tygodnika "Polityka"
Agnieszka Arnold, dokumentalistka, reżyser i reporterka telewizyjna

Weronika Bachman, Muzeum – Pałac w Wilanowie
Krzysztof Baculewski, kompozytor
Magdalena Baczewska, pianistka
Małgorzata Baczewska, muzyk, Orquesta Sinfonica de Castilla y Leon
Piotr Balcerowicz, filozof, orientalista, profesor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej
Jakub Banasiak, krytyk sztuki, redaktor magazynu "Obieg", Stowarzyszenie 40000 Malarzy
Waldemar Baraniewski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Łukasz Barczyk, reżyser filmowy
Anna Bargiel, kuratorka Małego Klubu Bunkra Sztuki
Andrzej Bart, pisarz i scenarzysta
Anna Bartkowicz, tłumaczka
Marcin Bartnikowski, aktor, kierownik artystyczny Teatru Malabar Hotel, Wykładowca Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza / Wydziału sztuki Lalkarskiej w Białymstoku
Joanna Bator, pisarka i publicystka
Jerzy Bauer, kompozytor, profesor Akademii Muzycznej w Łodzi
Anna Baumgart, artystka
Piotr Bazylko, kolekcjoner
Krzysztof Bednarski, artysta rzeźbiarz
Sarmen Beglarian, kurator
Zbigniew Benedyktowicz, antropolog kultury, redaktor naczelny kwartalnika "Konteksty"
Filip Berkowicz, pełnomocnik Prezydenta Krakowa ds. Kultury, dyrektor artystyczny Festiwali Misteria Paschalia i Sacrum Profanum
Ola Berłożecka, kuratorka
Marta Białek-Graczyk, animatorka kultury, prezeska Towarzystwa Inicjatyw
Twórczych "ę"
Krzysztof Bilica, muzykolog, redaktor dwutygodnika „Ruch Muzyczny”
Anna Bikont, publicystka, laureatka Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
Łukasz Biskupski, Muzeum Sztuki w Łodzi, Stowarzyszenie Inicjatyw Miejskich Topografie
Jacek Bocheński, pisarz, b. prezes Polskiego PEN Clubu, odznaczony Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Agata Bogacka, artystka
Wojciech Bonowicz, poeta, publicysta, Kraków
Włodzimierz Borodziej, profesor historii, Uniwersytet Warszawski
Magdalena Borowiec
Michał Borowik, kolekcjoner
Kazimierz Brakoniecki, poeta, krytyk literacki, animator kultury, odznaczony Laurem UNESCO za twórczość i upowszechnianie kultury narodowej
Małgorzata Braunek, aktorka
Michał Bristiger, muzykolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Alina Brodzka-Wald, literaturoznawca, profesor Instytutu Badań Literackich PAN
Michał Bron Jr, Uniwersytet Södertörn, Sztokholm
Michael Bryś, Centrum Kultury i Edukacji Żydowskiej we Wrocławiu, Fundacja Bente Kahan
Agnieszka Brzeżanska, artystka
Adam Budak, kurator, dyrektor Kunsthaus Graz
Artur Burszta, dyrektor wydawnictwa Biuro Literackie
Anna R. Burzyńska, krytyk teatralny, redaktor dwumiesięcznika "Didaskalia", asystent w Katedrze Teatru UJ

Max Cegielski, dziennikarz, pisarz, animator kultury
Tadeusz Cegielski, prodziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
Marek Cegieła, tłumacz literacki, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Artur Celiński, "Res Publica Nowa", zastępca wydawcy
Paulina Chapko
Zofia Chechlińska, muzykolog, redaktor wydań Fryderyka Chopina
Regina Chłopicka, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie
Beata Chmiel, członek Rady Programowej Centrum Sztuki Współczesnej
Bożena Chołuj, profesor, kierowniczka Katedry Polsko-Niemieckich Związków Kulturowych i Literackich oraz Gender Studies Uniwersytetu Viadrina
Łukasz Chotkowski, dramaturg, reżyser, Teatr Polski Bydgoszcz
Sylwia Chutnik, pisarka i działaczka społeczna, laureatka Paszportu "Polityki"
Andrzej Chyra, aktor Nowego Teatru, laureat Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza
Magdalena Cielecka, aktorka Nowego Teatru w Warszawie, laureatka Herald Angel Award na Festiwalu w Edynburgu
Rafał Ciesielski, muzykolog, Uniwersytet Zielonogórski
Danuta Cirlić-Straszyńska, tłumaczka
Maciej Cisło, poeta, laureat Nagrody im. Barbary Sadowskiej za całokształt twórczości
Jakub Cuman, reżyser filmowy, dokumentalista
Aleksandra Cwen, aktorka Teatru im Jana Kochanowskiego w Opolu
Tomasz Cymerman, aktor Wrocławskiego Teatru Współczesnego, członek zarządu Fundacji Centrala71
Tomasz Cyz, muzykolog, redaktor naczelny dwutygodnik.com
Anna Czajka, kulturoznawca
Leszek Czajka, Galeria WizyTUjąca
Przemysław Czapliński, literaturoznawca i krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza
Agnieszka Czarnecka, właścicielka galerii Czarna w Warszawie
Sławomir Stanisław Czarnecki, kompozytor, profesor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, prezes Fundacji im.Józefa Elsnera
Marcin Czarnik, aktor Teatru Polskiego we Wrocławiu
Justyna Czechowska, koordynatorka projektów kulturalnych, tłumaczka
Grzegorz Czekański, Redakcja Portalu Księgarskiego
Magdalena Czubińska, historyk i krytyk sztuki, Muzeum Narodowe w Krakowie
Krzysztof Czyżewski, animator kultury, eseista, tłumacz, dyrektor Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, ambasador Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego

Małgorzata Dawidek-Gryglicka, artystka, historyczka sztuki
Jacek Dehnel, pisarz
Romuald Demidenko, historyk sztuki, kurator
Wiktor Dłuski, tłumacz
Marianna Dobkowska, kuratorka, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
Piotr Dobrołęcki, redaktor naczelny Magazynu Literackiego "Książki"
Piotr Dominiak
Krzysztof Dorosz, eseista i publicysta
Tadeusz Drewnowski, literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Janusz Drzewucki, poeta, krytyk literacki, redaktor naczelny Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik"
Marta Dzido, pisarka

Ludwik Erhardt, kompozytor, pisarz

Elżbieta Ficowska, pisarka, działaczka podziemnej opozycji
Stanisław Fijałkowski, malarz i grafik, oznaczony Złotym Medalem Gloria Artis
Izabela Filipiak, pisarka i pracownik naukowy UG
Mirosław Filonik, artysta
Irena Filus, red. naczelna Gazety Paryskiej, odznaczona Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury
Stanisław Fiuk-Cisowski, reżyser
Robert Fizek, historyk sztuki
Jarosław Fliciński, artysta
Darek Foks, poeta i prozaik, redaktor miesięcznika "Twórczość"

Halina Gacka-Krzysztofik, nauczyciel gry na fortepianie
Damian Gajda, krytyk literacki
Dariusz Gawin, historyk, laureat Nagrody im. Andrzeja Kijowskiego, z-ca dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego
Małgorzata Gąsiorowska, publicysta muzyczny
Marcin Giżycki, filmoznawca, historyk sztuki
Dorota Głażewska, "Krytyka Polityczna", dyrektor finansowy
Agnieszka Gołaszewska
Zofia Gołubiew, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie
Łukasz Gorczyca, Galeria Raster, Warszawa
Aleksander Gowin, historyk sztuki
Rafał Góralski, Galeria Rusz
Joanna Górska, Galeria Rusz
Agnieszka Graff, pisarka, tłumaczka, publicystka
Joanna Grochulska, dramaturg
Nicolas Grospierre, artysta, fotograf
Joanna Grotkowska, dziennikarka Programu 2 Polskiego Radia, Fundacja Polskiej Rady Muzycznej
Irena Grudzińska-Gross, profesor historii literatury i historyk idei, dyrektor Instytutu Nauk Humanistycznych Boston University
Piotr Gruszczyński, krytyk teatralny, dramaturg
Remigiusz Grzela, prozaik, poeta, dramaturg
Aneta Grzeszykowska, artystka
Jacek Gutorow, poeta, tłumacz, krytyk literacki
Danuta Gwizdalanka, muzykolog

Remigiusz Hanaj, muzyk, animator kultury
Julia Hartwig, poetka, odznaczona Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Magda Heydel, tłumaczka, krytyk, wykładowca w Uniwersytecie Jagiellońskim

Inga Iwasiów, krytyk literacki i pisarka, redaktor naczelna dwumiesięcznika "Pogranicza", profesor Uniwersytetu Szczecińskiego

Zofia Jabłonowska-Ratajska, historyk sztuki, publicystka
Maciej Jabłoński, muzykolog, Katedra Muzykologii UAM w Poznaniu
Wojciech Jachimowicz, redaktor naczelny „Merkuriusza Regionalnego”
Monika Jadzińska, konserwator dzieł sztuki, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Rafał Jakubowicz, artysta
Hatif Janabi, poeta, pisarz, tłumacz, pracownik Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego
Waldemar Janaszkiewicz, Przewodniczący Stowarzyszenia Księgarzy Polskich
Krystyna Janda, aktorka, odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Maria Janion, historyczka literatury, profesor w Instytucie Badań Literackich, laureatka m.in. Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
Elżbieta Janicka, artystka wizualna, eseistka
Zuzanna Janin, artystka, prezeska Fundacji Lokal Sztuki
Anna Janko, poetka, pisarka i krytyk literacki
Grzegorz Jankowicz, wiceprezes Fundacji Korporacja Ha!art, redaktor działu kultury "Tygodnika Powszechnego"
Jakub Jankowski, tłumacz z języka portugalskiego i hiszpańskiego
Anita Halina Janowska, muzyk, dr nauk humanistycznych, pisarka
Katarzyna Janowska, redaktor naczelna tygodnika „Przekrój”
Tomasz Janowski, zastępca dyrektora naczelnego TR Warszawa
Paweł Jarodzki, profesor Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu
Izabela Jarosińska, historyk literatury
Elżbieta Jasińska-Jędrosz, muzykolog
Zdzisław Jaskuła, poeta, krytyk literacki i reżyser teatralny
Patrycja Jastrzębska, historyczka i krytyczka sztuki
Jarosław Jaworski, Fundacja Biuro Kultury, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Tofifest
Katarzyna Józefowicz, rzeźbiarka, profesor Akademii Sztuk PIęknych w Gdańsku

Eugeniusz Kabatc, pisarz i tłumacz
Jan A.P. Kaczmarek, kompozytor, autor muzyki filmowej, laureat Oscara
Jan Kaczorowski, Narodowe Centrum Kultury
Michał Kaczyński, Galeria Raster, Warszawa
Gabriel Leonard Kamiński, Redakcja Portalu Księgarskiego
Paweł Kamiński, kurator i dziennikarz
Dominik Karski, kompozytor
Marta Keil, kurator programu teatralnego, Instytut Adama Mickiewicza
Marek Kędzierski, pisarz, reżyser, tłumacz
Agnieszka Kilian, tłumaczka
Tomasz Kitliński, filozof
Grzegorz Klaman, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, Instytut Sztuki Wyspa
Jan Klata, dramaturg i reżyser teatralny, laureat Nagrody im. Konrada Swinarskiego i Lauru Konrada
Maja Kleczewska, reżyserka, laureatka Paszportu "Polityki"
Katarzyna Klimkiewicz, reżyserka, Stowarzyszenie Film 1,2
Piotr Klinger, tłumacz, dramaturg
Ryszard W. Kluszczyński, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Mediów i Kultury Audiowizualnej
Magdalena Kłos-Podsiadło, wydawnictwo Wytwórnia
Michał Kmiecik, wydawnictwo Qulturap
Leszek Knaflewski, artysta
Eugeniusz Knapik, profesor, kompozytor
Krzysztof Knittel, kompozytor, prezes Polskiej Rady Muzycznej
Krystyna Kofta, pisarka
Michał Komar, pisarz i eseista, profesor Collegium Civitas
Jacek Kondracki, scenarzysta filmowy
Natalia Korczakowska, reżyserka teatralna, scenografka
Jacek Korczakowski, prezes Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
Jerzy Kornowicz, kompozytor, prezes Związku Kompozytorów Polskich
Piotr Kosiewski, historyk i krytyk sztuki
Dariusz Kosiński, dyrektor programowy Instytutu im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Violetta Kostka, Akademia Muzyczna w Gdańsku
Elżbieta Kościelak, galerzysta, historyk sztuki
Izabela Kowalczyk, historyczka sztuki
Magdalena Kowalska, tłumaczka
Grzegorz Kowalski, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Edyta Kozak, prezes Fundacji Ciało / Umysł
Katarzyna Kozyra, rzeźbiarka, twórczyni instalacji i sztuki wideo
Piotr Krajewski, dyrektor artystyczny Centrum Sztuki+B125 WRO we Wrocławiu
Marika Krajniewska, właścicielka Wydawnictwa Papierowy Motyl, pisarka
Zygmunt Krauze, kompozytor
Marek Krawczyk, prezes zarządu Towarzystwa Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu
Wojciech Krukowski, Dyrektor Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie
Krystyna Krynicka, wydawca, Kraków
Ryszard Krynicki, poeta, tłumacz i wydawca
Ireneusz Krzemiński, socjolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Józef Krzysztofik, inżynier, inżynier mechanik
Monika Krzysztofik, muzyk orkiestrowy
Olga Krzyżanowska, lekarz, b. wicemarszałek Sejmu RP
Łukasz Kubala, filmoznawca, medioznawca
Wojciech Kuczok, pisarz
Dorota Kudelska, adiunkt, Katedra Historii Sztuki Nowoczesnej KUL
Zofia Kulik, artystka
Piotr Kurka, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu
Roman Kurkiewicz, dziennikarz
Dominik Kuryłek, historyk sztuki, kurator
Iwona Kurz, Instytut Kultury Polskiej UW
Katarzyna Kuszyńska, dziennikarka

Borys Lankosz, reżyser
Aleksander Lasoń, kompozytor, profesor Akademii Muzycznej w Katowicach
Andrzej Leder, filozof kultury i psychoterapeuta
Elżbieta Lempp, fotografik
Julia Leopold, kuratorka, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
Paweł Leszkowicz, historyk sztuki, kurator
Marta Leśniakowska, prof., historyczka sztuki, wykładowca akademicki, pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN
Joanna Leśnierowska, Art Stations Foundation, Poznań
Zbigniew Libera, artysta
Marta Lipczyńska-Gil, właścicielka wydawnictwa Hokus-Pokus, redaktor naczelna kwartalnika "Ryms"
Ewa Lipska, poetka, wiceprezes Polskiego PEN Clubu
Jarosław Lipszyc, prezes Fundacji Nowoczesna Polska
Sława Lisiecka, tłumaczka
Natalia Lorenc, fotograf
Krystian Lupa, reżyser i pedagog, laureat Europejskiej Nagrody Teatralnej

Magdalena Łazarkiewicz, reżyserka filmowa
Marcel Łoziński, reżyser filmowy i dokumentalista, laureat nagrody FIPRESCI
Mikołaj Łoziński, pisarz
Agata Urszula Łyżnik, studentka kulturoznawstwa SWPS

Agnieszka Maciejowska, tłumaczka
Barbara Madajczyk-Krasowska, dziennikarka, publicystka
Paweł Madej, fotografik
Sławomir Magala, profesor Erasmus University w Rotterdamie
Jacek Maj, historyk sztuki, dyrektor Collegium Artium
Magdalena Majewska, art worker
Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej
Kamil Malinowski, niezależny kurator
Wojciech Marczewski, reżyser i scenarzysta, Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy
Janusz Marek, kurator teatru i tańca, Fundacja Sztuka i Współczesność, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
Małgorzata Małaszko-Stasiewicz, p.o. Dyrektora Programu 2 PR
Janusz Margański, pisarz, tłumacz
Krzysztof Materna, reżyser
Magdalena Materna, Fundacja Open Art Projects
Piotr Matywiecki, poeta i eseista, laureat Nagroy Literackiej miasta Gdynia
Adam Mazur, redaktor naczelny magazynu "Obieg"
Agnieszka Mazur, Narodowe Centrum Kultury
Katarzyna Mazurkiewicz, zastępca dyrektora ds. rozwoju Kultury Narodowego Centrum Kultury
Michał Merczyński, dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego NInA i Malta Festival Poznań
Krzysztof Meyer, kompozytor, pedagog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Akademii Muzycznej w Krakowie
Jacek Michalak, Atlas Sztuki, Łódź
Bogumił Mika, doktor, Uniwersytet Sląski w Katowicach
Justyna Miklasiewicz, malarka
Joanna Mikulska, animatorka kultury, teatrolożka
Jarosław Minkowicz, reżyser
Małgorzata Mleczko, Fundacja No Local
Elżbieta Moczarka, Narodowe Centrum Kultury
Jarosław Modzelewski, malarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Anna Molska, artystka
Grażyna Molska, scenograf i producent filmowy
Dorota Monkiewicz, krytyk sztuki i kuratorka,
Agnieszka Morawińska, dyrektor Zachęty Narodowej Galerii Sztuki
Anna Mrozewicz, nauczyciel akademicki, UAM Poznań
Krzysztof Myszkowski, pisarz, redaktor naczelny "Kwartalnika Artystycznego"
Konrad Myślik, publicysta, członek Wydziału Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa
Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Luiza Nader, historyczka sztuki, Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Warszawski
Anna Nasiłowska, pisarka, krytyk literacki, badaczka literatury
Aldona Nawrocka, kompozytorka, pianistka i pedagog, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
Leonard Neuger, historyk literatury i tłumacz, profesor j i dyrektor Instytutu Slawistyki Uniwersytetu Sztokholmskiego
Małgorzata Niedzielko, artystka
Maciej Nowak, dyrektor Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie, odznaczony Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis

Stanisław Obirek, nauczyciel akademicki
Karolina Ochab, dyrektor Nowego Teatru w Warszawie
Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego
Anna Onichimowska, pisarka
Ludmiła Orłowska, nauczyciel w Liceum Plastyczne w Bydgoszczy
Witold Orski, fotograf, dokumentalista
Andrzej Ossowski, pracownik kultury/oświaty, Lubin

Edward Pałłasz, kompozytor, b. prezes Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
Maria Parczewska, kurator Laboratorium Edukacji Twórczej Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
Joanna Pawlik, artystka
Katarzyna Pelczarska, Redakcja "Portalu Księgarskiego"
Krzysztof Penderecki, kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny, odznaczony Orderem Orła Białego
Zbigniew Penherski, kompozytor
Oiko Petersen, fotograf
Anna Pęcherzewska-Hadrych, kompozytorka
Tomasz Piątek, pisarz, Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Jerzy Pilch, pisarz, felietonista, dramaturg i scenarzysta, laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich i Nagrody NIKE
Piotr Piotrowski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie
Barbara Piwowarska, kuratorka Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Tomasz Płuciennik, redaktor TVP Kultura
Marek Podhajski, muzykolog i kompozytor,profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku
Rafał Podraza, dziennikarz, poeta, autor tekstów piosenek
Adam Pogorzelski, prezes zarządu Fundacji Miasto
Jan Polkowski, poeta, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
Adam Pomorski, tłumacz, prezes Polskiego PEN Clubu
Jacek Poniedziałek, aktor Teatru Nowego w Warszawie
Maria Anna Potocka, krytyk i kuratorka sztuki, dyrektorka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Instytut Sztuki PAN
Andrzej Przywara, historyk sztuki, kurator, prezes Fundacji Galerii Foksal
Anna Ptak, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Hanna Ptaszkowska, krytyk i historyk sztuki, współzałożycielka Galerii Foksal w Warszawie
Bożena Pysiewicz, historyczka i edukatorka sztuki

Marek Raczkowski, rysownik, laureat nagrody Grand Press i Fundacji Kultury Polskiej
Joanna Rajkowska, artystka
Sławomir Ratajski, artysta, dyrektor generalny Polskiego Komitetu UNESCO
Agnieszka Rayzacher, kuratorka, Fundacja Lokal Sztuki
Katarzyna Redzisz, historyczka sztuki, Fundacja Open Art Projects
Bartek Remisko, kurator, organizator
Maryla Renat, teoretyk muzyki, adiunkt Instytutu Muzyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Małgorzata Retko, Narodowe Centrum Kultury
Aleksander Rodziewicz, tłumacz, członek Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich
Łukasz Ronduda, kurator, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Paulina Rosińska, wykladowca w Szkole Wyższej Psychologii Spolecznej w Warszawie, tlumaczka
Jolanta Rostworowska, muzykolog, b. Przedstawiciel Polski przy UNESCO
Anda Rottenberg, kuratorka, krytyczka sztuki
Andrzej Rottermund, historyk sztuki, muzeolog, profesor nauk humanistycznych, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie
Karolina Rozwód, manager kultury
Tadeusz Różewicz, poeta i dramaturg, laureat Złotego Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis i Europejskiej Nagrody Literackiej
Maria Rubersz, historyczka sztuki, Instytut Adama Mickiewicza
Anna Rudek, Narodowe Centrum Kultury
Janusz Rudnicki, pisarz
Agnieszka Rudzińska, zastępca dyrektora Muzeum Historii Żydów Polskich
Zyta Rudzka, pisarka
Robert Rumas, artysta i kurator
Urszula Ryciak, pisarka
Piotr Rypson, krytyk sztuki

Marzena Sadocha, sekretarz redakcji "Notatnika Teatralnego"
Bożena Samojluk-Ślusarska, wydawnictwo Wytwórnia sc
Hanna Samson, pisarka
Wiesław Saniewski, reżyser filmowy
Wilhelm Sasnal, malarz, rysownik, laureat europejskie nagrody artystycznej Vincent van Gogh Biennial Award for Contemporary Art
Karol Sauerland, profesor dr hab., germanista i filozof
Jadwiga Sawicka, artystka
Anna Schiller de Schildenfeld, krytyk teatralny
Barbara Schiller, antykwariusz
Konrad Schiller, historyk sztuki
Ludwik Schiller, aktor
Zbigniew Sejwa, fotografik i kurator
Maria Seweryn, aktorka, dyrektor Och!Teatr
Sławomir Shuty, pisarz
Karol Sienkiewicz, krytyk i historyk sztuki
Ika Sienkiewicz-Nowacka, kuratorka, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie
Patrycja Sikora, kuratorka, BWA, Wrocław
Agata Siwiak, dyrektor artystyczny Festiwalu Dialogu Czterech Kultur
Jarosław Siwiński, kompozytor
Aleksandra Ska, artystka
Adam Sławiński, prezes Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej
Jan Smaga, artysta, fotograf
Anna Smolak, kuratorka, Bunkier Sztuki, Kraków
Anna Smolar, reżyserka teatralna
Iwona Smolka, pisarka, krytyk, członek Zarządu Polskiego Pen Clubu
Joanna Sosnowska, historyczka sztuki
Monika Sosnowska, artystka
Andrzej Sosnowski, poeta
Jacek Sosnowski, galeria Appendix2
Paweł Sosnowski, galeria Appendix2
Katarzyna Sowula, pisarka
Ewa Springer, prezydent Creative Leadership Experts LLC
Magdalena Sroka, dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego
Tadeusz Stapowicz, Galeria Sztuki Współczesnej ESTA, Gliwice
Ewelina Starejki, aktorka
Beata Stasińska, wydawca, Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Andrzej Stasiuk, pisarz, laureat Nagrody Nike
Grzegorz Stawiak, Instrumentalny Teatr Wspólnoty
Elżbieta Stefańczyk, Przewodnicząca Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich
Sergiusz Sterna-Wachowiak, prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Jan Stęszewski, profesor, muzykolog
Bożenna Stokłosa, krytyk sztuki
Jan Stolarczyk, wydawca
Maciej Stuhr, aktor Nowego Teatru w Warszawie
Jarosław Suchan, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi
Wojciech Suchocki, dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza
Michał Suchora, Fundacja Lokal Sztuki
Agnieszka Sural, kuratorka
Marta Syrwid, pisarka
Karolina Szczepanowska, Narodowe Centrum Kultury
Andrzej Szczerski, historyk i krytyk sztuki, kierownik muzealniczych studiów kuratorskich Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA)
Agata Szczęśniak, "Krytyka Polityczna", redaktor wicenaczelna
Małgorzata Szczęśniak, scenografka
Kazimiera Szczuka, historyczka i krytyk literacki
Małgorzata Szczurek, wydawca
Adam Szczyszczaj, aktor Teatru Polskiego we Wrocławiu
Agnieszka Szewczyk, historyczka sztuki i kuratorka, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Monika Szewczyk, dyrektorka Galerii Arsenał w Białymstoku
Monika Sznajderman, wydawca
Kuba Szreder, kurator projektów artystycznych
Karolina Sztandar-Sztanderska, socjolożka, doktorantka w Instytucie Socjologii Instytutu Warszawskiego
Grzegorz Sztwiertnia, artysta, pedagog Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie
Joanna Szwajcowska, Narodowe Centrum Kultury
Dorota Szwarcman, dziennikarka, krytyk muzyczny
Katarzyna Szydłowska, historyk sztuki, kurator
Aneta Szyłak, kuratorka, Instytut Sztuki Wyspa w Gdańsku
Wisława Szymborska, poetka, lauretka Nagrody Nobla
Maria Szyszko, Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego

Krzysztof Śliwiński, dyplomata, ambasador ad personam
Paweł Śliwowski, reporter
Milada Ślizińska, kuratorka Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Paweł Śpiewak, socjolog i historyk idei, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Tomasz Śpiewak, dramaturg
Bogna Świątkowska, Fundacja Bęc Zmiana
Marek Świca, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Krakowie

Agnieszka Taborska, pisarka
Ewa Małgorzata Tatar, krytyczka i historyczka sztuki, kuratorka, Instytut Historii Sztuki UJ
Anna Tenczyńska, tłumaczka, nauczyciel akademicki (Uniwersytet Warszawski)
Ewa Tenderenda-Ożóg, zastępca redaktora naczelnego Magazynu Literackiego "Książki"
Malgorzata Tkacz-Janik, prezeska Obywatelskiego Forum Kobiet
Olga Tokarczuk, pisarka
Joanna Tomalska, Kustosz Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
Ewa Tomaszewska, poetka
Ewa Toniak, kuratorka
Barbara Toruńczyk, redaktor naczelna "Zeszytów Literackich"
Grażyna Trela, scenarzystka, reżyser
Anna Przedpełska-Trzeciakowska, tłumaczka, wiceprezes Polskiego Pen Clubu
Magdalena Tulli, pisarka, tłumaczka
Andrzej Turowski, profesor, historyk sztuki
Marcin Tyrol, aktor Teatru Dramatycznego

Robert Urbański, kierownik literacki Teatru Modrzejewskiej w Legnicy

Henrietta Varju, galeria Happen Transfer, Warszawa

Adam Walaciński, kompozytor, krytyk muzyczny i pedagog, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie
Teresa Walas, literaturoznawca, teoretyk, historyk i krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Andrzej Warchił, dziennikarz
Krzysztof Warlikowski, reżyser teatralny, dyrektor artystyczny Nowego Teatru w Warszawie
Joanna Warsza, kurator projektów artystycznych
Andrzej Werner, historyk i krytyk literatury i filmu, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN oraz warszawskiej Akademii Teatralnej
Monika Weychert Waluszko, kuratorka projektów artytycznych
Antoni Wicherek, prezes Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków
Ryszard Wieczorek, profesor UAM, Kierownik Katedry Muzykologii UAM
Katarzyna Wielga, pełnomocnik dyrektora ds. artystycznych Narodowego Instytutu Audiowizualnego
Wojciech Wilczyk, artysta
Ewa Witkowska, historyczka sztuki
Wojciech Włodarczyk, historyk sztuki
Marek Włodarski, kierownik Redakcji Literatury Polskiej, Prószyński Media
Piotr Wojciechowski, pisarz, reżyser i krytyk, wieloletni prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Michał Woliński, redaktor magazynu "Piktogram", kurator
Ryszard Woźniak, artysta, pedagog, prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego
Hanna Wróblewska, wicedyrektor Zachęty Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie
Magdalena Wróblewska, Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Warszawski
Szymon Wróblewski, Dramatopisarz, Dramaturg, Narodowy Stary Teatr w Krakowie
Ludwika Wujec, Rada Programowa Kongresu Kobiet
Barbara Wysocka, aktorka i reżyserka, laureatka Paszportu "Polityki"

Michał Zadara, reżyser teatralny, laureat Paszportu Polityki 2007
Anna Zadorożna, architekt
Bohdan Zadura, poeta, tłumacz, redaktor naczelny miesięcznika "Twórczość"
Anna Zakrzewska, reżyserka
Włodzimierz Jan Zakrzewski, malarz
Marek K. Zalejski, grafik
Marek Zaleski, krytyk i historyk literatury w Instytucie Badań Literackich PAN i Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW
Sławomir Zamuszko, kompozytor
Mariusz Zaniewski, aktor teatralny, telewizyjny i filmowy
Krzysztof Zarzecki, aktor Narodowego Starego Teatru im. Helenya Modrzejewskiej w Krakowie
Andrzej Zawada, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, literat
Ryszard Ziarkiewicz, kurator
Monika Zielińska, artystka
Wojciech Ziemilski, reżyser
Maria Zmarz-Koczanowicz, reżyser, prodziekan Wydziału reżyserii PWSFTviT w Łodzi
Wojciech Zrałek-Kossakowski, dramaturg, dyrektor artystyczny Centrum Kultury Nowy Wspaniały Świat (Warszawa)

Artur Żmijewski, artysta, laureat Nagrody Ordway
Krzysztof Żurowski, reżyser
Krzysztof Żwirblis, kurator Galerii Studio w Warszawie

oraz organizacje i stowarzyszenia twórcze:

Aktorzy 7080
Forum Obywatelskie Teatru Współczesnego
Fundacja Bęc Zmiana
Fundacja Nowoczesnej Polski
Indeks 73
Komitet Obywatelski na rzecz Przejrzystości w Polityce Kulturalnej Krakowa
Krytyka Polityczna
Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej
Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej
Porozumienie Kobiet 8 Marca
Rada Krajowa Zielonych 2004
Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego
Stowarzyszenie Kulturalna Europa, Paryż
Stowarzyszenie Polskich Artystów Muzyków
Stowarzyszenie Teatralne Transpozycje
Wolny Uniwersytet Warszawy
Zarząd Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA
Związek Kompozytorów Polskich

stan na 9 kwietnia 2010

Dorota Jarecka. Uwagi o projekcie tzw. ustawy instytutowej

2010-03-14T08:36:00.001-07:00

Dorota Jarecka
Moje uwagi o projekcie ustawy o zasadach finansowaniu kultury, tzw. „instytutowej”

Zasadnicza wątpliwość jest związana ze strukturami, które powołuje ta ustawa, czyli branżowymi instytutami.
Zapisy ustawy grożą powołaniem instytucji, które stają się swego rodzaju firmami producenckimi i odbierając państwu decyzje co do dystrybucji środków, monopolizują te decyzje.
Projekt przewiduje, że np. Polski Instytut Sztuk Wizualnych może mieć prawa autorskie majątkowe do utworów, które powstają na jego zamówienie lub z pieniędzy przydzielonych przez Instytut. Jest to przekalkowanie systemu, według którego działa obecnie Instytut Sztuki Filmowej. Ten system w dziedzinie filmu podobno się sprawdza, a jednak wcale nie jest powiedziane, że sprawdzi się w dziedzinie sztuki.
Mogę sobie łatwo wyobrazić, że rada PISF decydując o przeznaczeniu jakiejś sumy pieniędzy dla konkretnego autora, będzie rozważała także ewentualne korzyści finansowe. Zmienia to sposób myślenia o dziele sztuki przez państwo. W momencie, kiedy państwo może zacząć tak myśleć o sztuce, powinien nam się zapalić sygnał ostrzegawczy.
Zresztą taki system producencki przeniesiony w obszar sztuki może grozić czymś jeszcze – nie tylko uzależnieniem artystów od PISW, ale tym, co się właśnie chyba dzieje z polskim filmem. Od momentu kiedy istnieje PISF (Polski Instytut Sztuki Filmowej), filmów jest dużo, są atrakcyjne, na niezłym poziomie, ale jakoś wszystkie do siebie podobne – realizują pewne zamówienie, zbliżają się do siebie stylistycznie i tematycznie. Nie wydaje mi się, by była to szansa dla niezależnej sztuki.
W obecnym projekcie ustawy, i zwracaliśmy (przedstawiciele grupy Standardy i procedury) na to uwagę Maciejowi Ślusarkowi na spotkaniu z nim w lutym, nie zostały przewidziane takie formy finansowania sztuk wizualnych jak granty czy stypendia. Tam generalnie uważa się, że to, co powstaje w dziedzinie sztuki, można jakoś sprzedać, a ta sprzedaż polega na dystrybucji. Wyraźnie w pisaniu tej ustawy nie uwzględniono specyfiki sztuk wizualnych. I to w kilku jeszcze szczegółach, które każdy łatwo znajdzie. Mnie chodzi jednak o coś szerszego - o zasadę, której nie zmieni poprawianie szczegółów.
Fundamentem tego projektu jest uzyskanie finansowania dla sztuki z innych źródeł niż do tej pory. Wymyślono, ze najlepszy byłby podatek od różnego rodzaju przedsiębiorców w jakiś sposób powiązanych z kulturą. A więc podatek z reklam, od wydawców prasy, książek i stacji radiowych, i w ogóle od sprzedaży książek, od wydawania muzyki, od organizatorów koncertów, ale i od wszystkich reklamodawców, także od drukarni.
Uważam, że jakakolwiek ocena tego projektu musi się zaczynać w tym miejscu. Bo po pierwsze jeśli ma podrożeć książka, to może nie warto? Bez konkretnych wyliczeń też w ogóle nie warto. Po drugie sama koncepcja jest wątpliwa. Państwo przerzuca odpowiedzialność za finansowanie kultury na przedsiębiorstwa powiązane w różny sposób z kulturą. Z jednej strony to odbiera władzy prestiż – minister już nie decyduje o dystrybucji środków - ale i wiele ułatwia: rząd zostaje zwolniony z odpowiedzialności za kulturę.
To też zmienia nasza sytuację. Bo jeśli uznaje się, że ta ustawa jest dobra, to nie ma sensu mówić o postulacie 1 procenta na kulturę.
A więc albo lobbowanie za tą ustawą, albo za 1 procentem na kulturę. Oba te pomysły wykluczają się.
Dlatego mam wrażenie, że myślenie stojące za tą ustawą jest sojusznikiem tzw. planu Hausnera i jego neoliberalnej filozofii, chociaż ma zupełnie inny kostium. Zwróciły moją uwagę sformułowania preambuły projektowanej ustawy. Na przykład taki cytat: „zważywszy, że wobec rozmiarów i wagi nowych niebezpieczeństw, jakie zawisły nad kulturą polską, wszyscy przedsiębiorcy czerpiący zyski z dóbr kultury polskiej powinni wziąć udział w ochronie dziedzictwa kulturalnego”. Filozofia neoliberalna podana jest tu w retoryce odwołań do poczucia sprawiedliwości społecznej, a nawet do uczucia niechęci, zawiści wobec tych, którzy coś robią, którym „się udało”. Projekt ten jest przedstawiony jako kara dla przedsiębiorców, którzy jakoby na kulturze pasożytują. Kompletna schizofrenia.
Nie podoba mi się ani filozofia tej ustawy, ani jej historiozofia. Pisze się w preambule, że „kultura polska jest poważnie zagrożona zniszczeniem z powodu niewystarczającej świadomości publicznej, z przyczyn tradycyjnych, jak rozpad wskutek starzenia się, a także wobec zjawiska zmian i zniszczeń, jakie niesie ewolucja społeczna i gospodarcza”.
Nie wiem, co to znaczy, że kulturze grozi „rozpad wskutek starzenia się”, ani co to jest „zagrożenie z przyczyn tradycyjnych”. Ktoś mnie tutaj czymś usiłuje straszyć, mówi o niebezpieczeństwie „starzenia się kultury” i jednocześnie odwołuje się często do „narodowego dziedzictwa” co dodatkowo wzmaga moją nieufność.

^{Dorota Jarecka}

Ankieta ARTYŚCI - INSTYTUCJE

2010-03-12T06:21:00.000-08:00

Pytania.

W związku z postulatami ze strony artystów kierowanymi w stronę instytucji wystawienniczych, postanowiliśmy zbadać, jak wyglądają relacje artyści - instytucje. W tym celu poprosiliśmy publiczne galerie i muzea o możliwie wyczerpującą odpowiedź na kilka kluczowych pytań. Identycznie brzmiące ankiety wysyłamy do najważniejszych instytucji wystawiających sztukę współczesną w całej Polsce. Ankietę uznajemy za początek szerszej dyskusji środowiskowej dotyczącej tego problemu. Nie wszystkie instytucje odpowiedziały na naszą prośbę, niektóre (Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku) odmówiły jej wypełnienia.

Pytania ankiety:

1. Czy artyści, którym Państwa instytucja urządza wystawy indywidualne, otrzymują honoraria za ich przygotowanie? Na jakich zasadach jest wypłacane (honorarium za wystawę, umowa o dzieło za projekt ekspozycji, honoraria za teksty do katalogu, honorarium za wywiad, prawo do reprodukcji zdjęć)? Czy wszyscy artyści traktowani są jednakowo? Jeśli artyści otrzymują honorarium za wystawę, ile wynosi przeciętne honorarium? Od czego jest uzależnione? Czy zdarza się, że jako wynagrodzenie za wystawę indywidualną uznaje się druk katalogu, produkcję pracy lub zakup do kolekcji?

2. Czy honoraria otrzymują artyści, wypożyczający swe prace na organizowane przez Państwa instytucje wystawy zbiorowe? Jeśli tak, ile przeciętnie wynosi takie honorarium?

3. Czy w identyczny sposób traktowani są artyści polscy i zagraniczni?

4. Jak rozwiązywany jest problem prac produkowanych przez Państwa instytucje lub w których kosztach produkcji Państwa instytucja partycypuje? Czy przechodzą na własność instytucji lub pozostają w depozycie? Czy instytucja posiada wypracowane standardy postępowania w takich wypadkach czy też za każdym razem rozwiązuje kwestię indywidualnie?

5. Jeśli Państwa instytucja buduje kolekcje, jak wygląda proces decyzyjny w przypadku zakupów? W jaki sposób instytucja zyskuje prace do kolekcji?

6. Jakie problemy napotyka Państwa instytucja przy wywiązywaniu się ze swych obowiązków wobec artystów?

Odpowiedzi.

Galeria Arsenał, Białystok

1. Niezależnie od katalogu i środków na produkcję lub materiałów do wystawy, honorarium za aranżację wynosi najczęściej od 1.000 do 2.000 zł. W szczególnych wypadkach jest ono wyższe (jeśli wystawa jest subwencjonowana lub bardzo skomplikowana). Nie wypłacamy natomiast kosztów delegacyjnych, jak zwrot kosztów podróży i diety. Stawiamy artyście hotel, a podatek za hotel odliczamy z honorarium.

2. Płacimy honoraria za udział w wystawie zbiorowej, zwykle niższe niż w przypadku wystaw indywidualnych, ale z reguły nie niższe niż 500 zł, zazwyczaj 1.000 zł, chyba że organizujemy wystawę za granicą w ramach sezonu polskiego albo mamy subwencje, wtedy 2.000 do 3.000 zł. Dotąd nie traktowaliśmy tego jako wypożyczenie, ale właśnie jako udział w wystawie.

3. Tak. Ze szkodą dla artystów zagranicznych, bo w ich przypadku honorujemy koszty podróży (często pochodzą z grantów, np. ambasad). Jeżeli wypłacamy takie samo honorarium artyście polskiemu i z zagranicy, to po odliczeniu podatków za hotel i bilet lotniczy zdarza się, że artysta zagraniczny dostaje na rękę połowę honorarium.

4. Za każdym razem rozwiązujemy kwestię indywidualnie w zależności od możliwości finansowych, ale również od stopnia zainteresowania projektem. Z reguły współfinansujemy powstanie prac. Nie stosujemy wymuszenia pod żadnym pozorem, zdarza się, że nasz udział w produkcji jest znaczny, wtedy z reguły to artysta proponuje, że zostawi coś w kolekcji, ale proporcje są wtedy takie, że my finansujemy produkcję wystawy złożonej np. z kilkunastu lightboxów, a artysta przekazuje nam w darze jakąś wybraną pracę. Nie uzurpujemy sobie praw do prac wyprodukowanych w ramach wystawy. Jeżeli zdecydujemy się na zakup pracy wyprodukowanej przez nas, to negocjujemy cenę, biorąc pod uwagę nasze zaangażowanie finansowe, czyli np. odliczając koszty produkcji.

5. Nasza kolekcja ma charakter kolekcji autorskiej i decyzje są podejmowane właściwie przez dyrektora galerii, który oczywiście konsultuje się z grupą ekspertów (komisją zakupów), która jak dotąd tych decyzji nie podważała.

6. Trudnością są przepisy, wg których musimy opodatkowywać jako dochód hotel i koszty podróży, co wpływa na wysokość honorariów, łatwiej byłoby traktować „delegacje” artystów tak jak pracowników (ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych). Czasem trudno jest bronić wysokości honorariów przed urzędnikami, którzy twierdzą, że artysta dostaje „za darmo galerię i katalog”, i przed kontrolerami. Ale „trudno”, to chleb powszedni.

Monika Szewczyk

Bałtycka Galeria Sztuki Współczesnej w Słupsku

1. Wszyscy artyści zapraszani do prezentacji indywidualnych wystaw otrzymują gratyfikację finansową w postaci honorarium. Średnia wysokość honorarium dla artystów za wystawy indywidualne w roku 2009 wynosiła 900 zł brutto.
Honoraria wypłacane są za aranżacje wystaw na podstawie zawartych umów o dzieło.
Wszystkim artystom zapewniamy dodatkowo nocleg. Staramy się wszystkich artystów traktować jednakowo. Nie stosujemy praktyk drukowania katalogu bądź zakupu materiałów do wystaw w ramach honorarium.

2. Artyści, którzy wypożyczają swoje prace do wystaw zbiorowych, nie otrzymują od naszej instytucji honorariów. Jest to uwarunkowane zbyt niskimi dotacjami naszej instytucji. Brak środków.

3. Honoraria artystów zagranicznych są nieznacznie wyższe z uwagi na koszta podróży, jakie ponoszą artyści zagraniczni.

4. Kwestie partycypacji w kosztach produkcji prac artystów są rozwiązywane indywidualnie.

5. Nasza instytucja w obecnym czasie nie dysponuje odpowiednimi pomieszczeniami oraz funduszami, niezbędnymi do budowania własnej kolekcji.

6. Głównym problemem jest wieloletnie niedofinansowanie instytucji, a co się z tym wiąże – brak środków na zakup materiałów do wystaw czy partycypacji w kosztach produkcji prac artystów itp.

Edyta Wolska, Dyrektor BGSW w Słupsku

Galeria Biała, Lublin

1. Od czasu, kiedy mamy budżet, tj. od kilku lat, wypłacamy honoraria za wystawy indywidualne. Są to umowy o dzieła za wystawę. Wszystkie są jednakowe. Staramy się co roku zwiększać ich wysokość. Druki katalogów są zwykle realizowane jako odrębne projekty. Jeżeli partycypujemy w kosztach produkcji prac, to albo przekazujemy je artystom bądź – jeżeli to możliwe – np. jedną pozostawiamy u siebie w depozycie (magazyn posiadamy dopiero od pół roku, więc ten zamiar depozytowy jest jeszcze świeży).
Na wystawę zbiorową również wypłacamy honoraria, ale tu bywają różnice. Jeśli artysta pracuje przez kilka dni, to otrzymuje większe niż ten, który jest tylko przy montażu. Za teksty do katalogów wypłacamy honoraria osobne, dla krytyków np. za tekst, tłumaczenie, ewentualnie projekt graficzny.
Wystawy w ramach Młodego Forum Sztuki, tj. wystawy studentów, mają niższe honoraria, ale też jednakowe dla uczestników tego programu, są wypłacane dopiero od tego roku kalendarzowego. Wcześniej galeria ponosiła zwykle koszty realizacji i promocji.

2. Jeśli organizujemy takie wystawy, negocjujemy honoraria u zapraszającej nas galerii. Do tej pory wszystkie zewnętrzne wystawy, jakie organizowaliśmy, były raczej realizacjami na miejscu i nigdy nie wypożyczaliśmy prac. U nas otrzymują honoraria jak podajemy w 1 odpowiedzi.

3. W ostatnim czasie tak. Wcześniej nie były wypłacane żadne honoraria artystom zagranicznym, opłacaliśmy wyłącznie koszty związane z pobytem artysty w Polsce, transportem, podróżą i promocją. Na druki np. katalogów zwykle uzyskiwaliśmy pomoc finansową z ich macierzystych krajów, fundacji czy instytutów.

4. Są to depozyty i w każdej chwili mogą być zwracane artystom. W zależności od projektu galeria negocjuje koszty, które może ponieść.

5. Kolekcja ma raczej charakter umowny. Prace będące obecnie w naszej dyspozycji są w większości eksponowane w biurach galerii i jest to rodzaj prezentacji pamiątek po wystawach pn. „Czego sztuka szuka w biurze”.

6. Brak realnej przestrzeni i brak pieniędzy na tworzenie kolekcji, która byłaby satysfakcjonująca dla twórców i dla promocji sztuki aktualnej. Tego nie robimy, ponieważ środki, którymi dysponujemy wystarczają na działalność bieżącą, czyli organizację i promocję wystaw.

Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała

1. W Galerii Bielskiej BWA artyści zwykle otrzymują niewielkie honoraria przy wystawie indywidualnej. Ze względu na przepisy prawne dotyczące konieczności opodatkowania kosztów podróży i hotelu, honoraria zawierają również te koszty ściśle związane z przyjazdem do galerii i pobytem w trakcie montażu i otwarcia wystawy. Jest to zwykle umowa o dzieło i musi dotyczyć jakiegoś „namacalnego” dzieła, gdyż samo udostępnienie prac na wystawę tym dziełem nie jest w rozumieniu przepisów prawnych. Zawsze jednak zawarta jest klauzula o zgodzie autora na reprodukowanie i upowszechnianie prac z wystawy.
Wysokość tych honorariów jest zróżnicowana w zależności od tego, jakiego rodzaju wystawę artyści udostępniają, czy sami ją aranżują, a także w jakiej sytuacji finansowej sami się znajdują (czy żyją tylko ze sztuki i nie powodzi im się dobrze, czy też mają np. etat na uczelni). Wielkość tych honorariów oscyluje między 300 zł a 2000 zł brutto. Czasem jest to po prostu pokrycie kosztów przyjazdu i pobytu i niewielka dieta (np. przy udziale w wystawie zbiorowej). Zwłaszcza w ostatnim okresie, kiedy nastąpiły drastyczne cięcia budżetowe i galerii nie stać na wypłacanie honorariów.
Jeśli jest drukowany katalog do wystawy, istnieje niepisana umowa o podarowaniu jednej pracy do kolekcji galerii. Czasem, ale bardzo rzadko, zdarza się, że galeria kupuje pracę do kolekcji, ale wtedy zwykle nie jest już drukowany katalog i cena pracy jest mocno obniżona, aby w ogóle było to możliwe.
Nie praktykuje się płacenia ani za wywiad, ani za prawo reprodukowania zdjęć, ani za krótkie teksty o własnej twórczości. Bardzo rzadko, kiedy artysta napisze dłuższy tekst, bo np. jest jednocześnie kuratorem – płaci się za to niewielkie kwoty (rzędu 60-80 zł brutto za stronę).

2. Nie płaci się za udostępnianie prac na wystawę. Jeśli jest to duża wystawa zbiorowa, artysta uczestniczący nie dostaje nawet zwrotu kosztów podróży czy noclegu (np. Biennale Malarstwa „Bielska Jesień”).

3. Budżet galerii nie pozwala na organizowanie „w pełni” wystaw artystów zagranicznych. Mogą to być tylko okazjonalne wystawy, np. we współpracy z jakąś galerią lub instytucją finansującą większość kosztów. Artyści zagraniczni są więc traktowani podobnie jak polscy, nie mogą liczyć na poważne honorarium. Stąd brak możliwości pokazywania ważnych artystów zagranicznych.

4. Brak takich standardów. Generalnie unikamy produkowania nowych prac, bo na przeszkodzie stoją właśnie przepisy prawne. Jeśli finansuje się takie koszty, to praca powinna teoretycznie zostać w galerii, a na to z kolei artyści się nie godzą. Czasem, jeśli koszty nie są wielkie, „topi się” je w kosztach przygotowania wystawy. Jeśli są trochę większej, wtedy wypłaca się trochę większe niż zwykle honorarium za „autorską realizację wystawy”. Na kosztowne prace nie ma pieniędzy.

5. Galeria Bielska BWA posiada własną kolekcję, świetnie rozwijającą się mimo braku funduszy. Prace do kolekcji wybierane są spośród tych, które były prezentowane na wystawach. Każdorazowo są to pertraktacje z artystami, gdyż prace zwykle pozyskiwane są poprzez darowizny artystów. Dwa razy otrzymaliśmy środki na zakupy z Ministerstwa Kultury, za trzecim razem wniosek o uzupełnienie kolekcji został odrzucony. Prace wybiera wewnętrzna komisja złożona z historyków sztuki (w tym dyrektora).

6.
Problemy:
a) brak odpowiednich funduszy do godziwego wynagradzania artystów za udostępnienie wystawy, brak funduszy na zakup dzieł do kolekcji;
b) przepisy prawne uniemożliwiające wiele działań, jak choćby pokrywanie kosztów podróży i noclegu oraz np. wypożyczenia pracy (nie może to być umowa o dzieło).

Biuro Wystaw Artystycznych (BWA), Jelenia Góra

1. Artyści, którym Galeria BWA urządza wystawy indywidualne, coraz rzadziej otrzymują honoraria za ich przygotowanie, ponieważ BWA w Jeleniej Górze jest coraz biedniejszą instytucją, z roku na rok otrzymuje od swojego organizatora – Miasta Jelenia Góra – coraz mniejsze dotacje na organizację imprez. W tym roku otrzymaliśmy dotację w wysokości 30 tys. zł na organizację wszystkich wystaw i działań okołowystawowych – o 8 tys. mniej niż w roku ubiegłym. Naprawdę więc nie mamy łatwej sytuacji i większość środków na wystawy pozyskujemy ze źródeł zewnętrznych.
W ostatnim czasie wypłacamy honoraria artystom wyłącznie w przypadku, gdy otrzymamy zewnętrzne dofinansowanie. Jeśli np. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego lub Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego zaakceptuje nasz większy projekt, wówczas artysta ma szansę zarówno na honorarium w wysokości ok. 1500 zł, jak i na wydrukowanie obszernego katalogu, którego koszt wyprodukowania to ok. 15-20 tys. zł. (w ostatnich latach były to wystawy: Piotra Kurki, Kamila Kuskowskiego, Krystiana Lupy, Ewy Andrzejewskiej, Katarzyny Rotkiewicz). Wypłacamy wówczas honoraria podpisując umowy o dzieło za przygotowanie wystawy. Standardowe honorarium dla artysty spoza Jeleniej Góry zawiera rekompensatę za dojazd i koszt pobytu (skromny), zwykle jest to suma 300-400 zł.
Jeśli dodatkowo artysta jest autorem tekstu do katalogu, oczywiście otrzymuje dodatkowe honorarium w wysokości 100 zł brutto za 1 stronę tekstu. Nie wypłacaliśmy nigdy honorariów za wywiad ani za prawo do reprodukcji zdjęć.
Staramy się zawsze o porozumienie z artystami, pytamy ich o zdanie, często to artyści proponują nam lepsze dla nich rozwiązania, szukają „udziałowców”, na których rozkładałyby się koszty przygotowania wystawy. Marcin Berdyszak z góry założył, że rezygnuje z honorarium, że znajdzie nawet sponsora na transport wystawy z Poznania do Jeleniej Góry i z powrotem, żeby jak najbardziej ograniczyć koszty, które galeria i tak musi ponieść. Prawie całość kwoty, którą przeznaczyliśmy na organizację tej wystawy – czyli 4 tys. zł, mogliśmy włączyć w druk obszernego katalogu, na którym artyście zależało najbardziej.
Każdy artysta, któremu wydaliśmy katalog wystawy indywidualnej, ma w BWA prawo do otrzymania 50 egzemplarzy katalogu. W przypadku pozyskania przez artystę dodatkowych środków (Kamil Kuskowski, Katarzyna Myśliwska-Sienkowska) – proporcjonalnie więcej.
Zdarza się również, że płacimy za realizację prac, np. wielkoformatowych wydruków prac Artura Żmijewskiego czy cyklu fotografii otworkowych Piotra Kurki. Nie zdarzyło się w historii BWA, że wyprodukowane prace przejęliśmy na własność do zbiorów. Zawsze stanowią one własność artysty i wydaje nam się, że na tym może polegać pomoc galerii artystom.
Najgorzej mają z nami artyści lokalni – im właściwie nigdy nie wypłacamy honorariów za przygotowanie wystawy ani spotkanie autorskie, zawsze wszystkie zaplanowane dla nich środki, czyli 2-3 tys. zł, przeznaczamy na produkcję katalogu.

2. Nie zdarza się, by artyści zapraszani do wystaw zbiorowych otrzymywali honoraria za udział w wystawie czyli wypożyczenie swojej pracy. Niestety tak jest.

3. Artyści polscy i zagraniczni są w Jeleniej Górze traktowani tak samo. Zagranicznych artystów w związku z taką sytuacją właściwie nie zapraszamy, chyba że uda nam się podzielić koszty ich przyjazdu z inną instytucją lub jeśli artysta zgodzi się przyjechać na własny koszt.

4. Problem produkcji lub partycypacji w kosztach realizacji jest rozwiązywany w BWA w Jeleniej Górze jednakowo – prace przechodzą na własność artystów ( Piotr Kurka, Artur Żmijewski, Marek Otwinowski).

5. Nasza instytucja niestety nie zakupiła żadnej pracy do kolekcji od wielu lat. Prace pozyskujemy wyłącznie w formie darowizn od artystów. Oczywiście istnieją programy ministerialne i inne, które finansują zakupy dzieł sztuki i tworzenie lokalnych kolekcji dzieł sztuki. W naszym wypadku trudność pozyskania pieniędzy z tych źródeł wiąże się z koniecznością posiadania części środków własnych, czyli kolejnych miejskich na ich zabezpieczenie, bo finansowych potentatów w tej części naszego kraju brakuje. Mając do wyboru pozyskać pieniądze na organizację wystawy lub projekt edukacyjny czy zakupić dzieło sztuki, wybieramy wariant pierwszy.
Dodatkowo dochodzi kłopot lokalowy. Nasz magazyn dzieł sztuki jest niewielki (podobnie jak i całe BWA), a szans na zwiększenie powierzchni magazynowej praktycznie nie ma.

6. Głównym naszym problemem w związku z wywiązywaniem się z naszych obowiązków wobec artystów jest brak pieniędzy i problemy opisane powyżej oraz coraz gorzej formułowane przepisy prawne dotyczące naszej instytucji. Chodzi tu na przykład o przepis, który zabrania nam wypłacania diet i zwrotów kosztów podróży osobom innym niż zatrudnionym w galerii. Żeby zwrócić artyście za przyjazd do Jeleniej Góry, mamy tylko jedno wyjście – zwiększyć o tę kwotę jego honorarium. Jest to jednak niedobre dla artystów, ponieważ do kwoty opodatkowanej wchodzi koszt biletu, który przecież nie powinien stanowić części wynagrodzenia i w kwocie umowy o dzieło musi być powiększony dodatkowo o kwotę podatku.

Opracowała Joanna Mielech – koordynator programu wystawienniczego, kurator wystaw

Biuro Wystaw Artystycznych, Lublin

Poniższe odpowiedzi informują o zasadach działania, jakie do niedawna obowiązywały w BWA w Lublinie. Nie możemy podać aktualnych zasad, ponieważ dopiero kilka dni temu rozpoczęła się kadencja nowego dyrektora galerii. Najprawdopodobniej tryb postępowania w niektórych kwestiach ulegnie zmianie. Bardzo proszę wziąć to pod uwagę przy wykorzystaniu poniższych informacji.

1. Autorzy wystaw indywidualnych otrzymywali honoraria za ich przygotowanie. Było ono wypłacane na zasadzie umowy o dzieło za projekt i realizację ekspozycji. Autorom tekstów do katalogów również wypłacane było honorarium na zasadach umowy o dzieło. Autorom zdjęć wypłacane było honorarium za wykonanie i prawo do reprodukcji na zasadzie umowy o dzieło. Wszyscy artyści traktowaniu byli jednakowo. Honorarium zależało jedynie od skali projektu. Przeciętne honorarium dla artysty-autora wystawy indywidualnej wynosiło 500 zł brutto. Niekiedy, o ile nakłady na produkcję pracy były poważne, honorarium bywało zmniejszane. Czasem za wynagrodzenie uznawany był zakup do kolekcji, ale tego rodzaju przypadki miały miejsce wiele lat temu.

2. Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat tego rodzaju przypadki nie miały miejsca.

3. Artyści polscy i zagraniczni traktowani byli w identyczny sposób.

4. Powyższa kwestia rozwiązywana była za każdym razem indywidualnie. Praca, której powstanie sfinansowane czy współfinansowane było ze środków BWA, traktowana była jako własność artysty. Zdarzało się, że artysta ofiarował pracę do kolekcji BWA, ale zależało to od jego woli. Warunkiem sfinansowania produkcji pracy nigdy nie było jej przekazanie na własność BWA.

5. Decyzję w sprawie zakupu pracy do kolekcji podejmowała komisja złożona z pracowników merytorycznych BWA. Prace do kolekcji pozyskiwane były drogą zakupów. W ostatnich latach, ze względów finansowych, kolekcja powiększana była jedynie drogą darów artystów.

6. Problemem były ograniczone środki finansowe.

Biuro Wystaw Artystycznych, Wrocław

Artyści współpracujący z naszymi galeriami nie są traktowani jednakowo, najczęściej otrzymują honorarium za koncepcję wystawy lub jej przygotowanie (w takim wypadku honorarium zawiera kwotę potrzebną na „wyprodukowanie” prac). Wysokość wynagrodzenia to sprawa umowna (zależy od pozycji artystycznej, wielkości projektu itp.) i kształtuje się od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Zdarza się, że formą honorarium staje się produkcja prac lub część nakładu katalogów (przechodzących na własność artysty). Za udział w wystawach zbiorowych często płacimy honoraria (niezbyt wysokie – kilkaset złotych i nie zawsze).

Biorąc pod uwagę, że artyści polscy nie są traktowani jednakowo, to zagraniczni też nie są (wg tego samego klucza).

Ponieważ nasza instytucja nie buduje kolekcji, nie jesteśmy zainteresowani „produkowaniem” prac, które stanowiłyby własność BWA lub znajdowały się w depozycie.

Najwięcej problemów (wątpliwości) dostarcza zaspokojenie potrzeb artystów bez naruszania ustawy o finansach publicznych.

Marek Puchała, Dyrektor BWA Wrocław

Biuro Wystaw Artystycznych, Zielona Góra

1. Artyści otrzymują honoraria, umowa opiewa na projekt ekspozycji bądź też udostępnienie prac. Artyści traktowani są raczej jednakowo. Przeciętne honorarium, w zależności od sytuacji opisanej poniżej, waha się od 700 do 1500 zł (brutto). Wysokość jest uzależniona od indywidualnych negocjacji; gdy w grę wchodzi produkcja pracy bądź druk katalogu, jest bliżej dolnej granicy. Czasami jest nieco wyższa, zwłaszcza gdy artysta musi dłużej przygotowywać ekspozycję. Z tych też względów miejscowi artyści otrzymują honorarium nie uwzględniające kosztów pobytu poza domem.

2. Taka sytuacja miała miejsce kilka razy, honorarium wynosiło ok. 300 zł.

3. Artyści zagraniczni otrzymują nieco wyższe honoraria, do 400 euro.

4. W większości przypadków prace pozostają własnością artysty, ale zdarzają się sytuacje, w których artysta przekazuje pracę galerii. Ma to miejsce szczególnie w wypadku produkcji większej ilości prac, najczęściej wydruków cyfrowych. Kwestia ta jest za każdym razem regulowana indywidualnie.

5. Instytucja nie buduje kolekcji, choć posiada zbiory.

6. Trudno mi o tym mówić, bo wydaje mi się, że poza kwestiami niezbyt wygórowanych honorariów, artyści nie odczuwają dyskomfortu współpracując z galerią. Na przestrzeni ostatnich lat problemem było odpowiednie dofinansowanie wystaw, choć z reguły dostosowywaliśmy nasze zamierzenia do możliwości.

Wojciech Kozłowski

Bunkier Sztuki, Kraków

1. Artyści, którym wystawy organizuje Galeria Bunkier Sztuki, najczęściej nie otrzymują honorariów gotówkowych, jeżeli to np. za projekt katalogu (ok. 2.000 zł).Galeria w miarę możliwości finansuje bądź dofinansowuje produkcję prac. Zdarza się również, że za wynagrodzenie uznaje się przekazanie artyście umówionej liczby katalogów bądź zakup prac. Artyści otrzymują wynagrodzenia za spotkania i wystąpienia towarzyszące wystawie. Wielkość nakładów na wystawę i charakter rozliczeń z artystą zależą od środków jakie udaje się zgromadzić na organizację wystawy.

2. Nie.

3. Tak.

4. Te kwestie rozwiązywane są indywidualnie, najczęściej w zamian za produkcję prac jedna z nich trafia do kolekcji Galerii.

5. Decyzję podejmuje Dyrektor Galerii, kolekcja powstaje w sposób opisany w punktach 1 i 4.

6. Obowiązki stron przy realizacji wystawy zawarte są w umowie. Jeżeli „skrojona” jest ona na miarę możliwości realizacyjnych i finansowych Galerii nie ma powodu by ze swych obowiązków się nie wywiązywała.

Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa

1. Jeśli honorarium występuje to nie tyle jako stała wpisana w regulamin zasada, ale jako wynik negocjacji całości warunków realizacji wystawy indywidualnej. Artysta przedstawia swoje oczekiwania, które dotyczą zarówno honorarium, jak i kosztów przygotowania wystawy, publikacji itp. Organizator przedstawia swoje zestawienie nieuchronnych wydatków związanych z produkcją wystawy i możliwości ich pokrycia. Jest to punkt wyjścia do negocjacji.
Spośród wymienianych w ankiecie kosztów najczęściej występuje honorarium za wystawę, umowa o dzieło za projekt ekspozycji lub honorarium za wykonanie pracy dedykowanej tej konkretnie wystawie.
Nie wszyscy artyści są traktowani jednakowo. Jako bardziej zobowiązujące organizatora uzasadnienie wypłaty honorarium traktuje się przypadek artysty pochodzącego spoza Warszawy, a w związku z tym funkcjonującego w czasie przygotowania wystawy na innych warunkach niż artyści stołeczni (oczywiście osobną sprawą są koszty przyjazdów, zapewnienie zamieszkania i wyżywienia w Qchni Artystycznej).
Wysokość wynagrodzenia jest zależna od skali projektu, nakładu prac przygotowawczych, czasu i formy, zaangażowania w produkcję wystawy itd., przeważnie waha się – od 2.000zł do 5.000zł.
Równocześnie częściej niż oczekiwanie honorarium artysta przedstawia wymóg wkładu organizatora w produkcję lub oprawę prac, montaż filmów lub przygotowanie i druk katalogu czy też zakup do kolekcji – co w miarę możliwości jest realizowane. Zasadą jest przekazywanie artyście pełnej fotograficznej dokumentacji wystawy i minimum 25 egzemplarzy katalogu.

2. W bardzo rzadkich przypadkach artyści wypożyczający swe prace do wystaw zbiorowych oczekują – i otrzymują honorarium. Częściej, choć również rzadko, oczekują tego spadkobiercy artystów (czasem kolekcjonerzy prywatni).

3. Tak, wszystkie przypadki są rozpatrywane i negocjowane podobnie, chociaż artyści zagraniczni przedstawiają zazwyczaj wyższe wymagania niż krajowi, co w konkretnych przypadkach bywa uwzględniane. Dotyczy to w szczególności przypadków dłuższego zaangażowania artysty (lub jego galerii) w pracę poza własnym środowiskiem. A równocześnie artyści o wysokich pozycjach (np. Christian Boltanski, Yoko Ono, Bruce Nauman) najczęściej nie wymagają honorarium jako warunku realizacji projektu.

4. W przypadku prac produkowanych przez CSW stosowane są:
- zasada pierwokupu (depozyt z deklaracja zakupu w określonym umową czasie)
- zakup po cenie uwzględniającej wkład producenta
- darowizna

5. Dyrektor inicjuje powołanie Komisji Zakupów w związku z zamiarem zakupu dzieł, lub dzieła – bądź też powołuje Komisję Zakupów na wniosek kuratorów. Komisja wnioskuje o zakup przedstawiając proponowaną cenę. Po akceptacji wniosku przez Dyrektora Główny Inwentaryzator przygotowuje umowę z artystą.
65% prac obecnych w Kolekcji jest wynikiem zakupów, 15% to stałe depozyty; 25% to darowizny.

6. Do roku 2006 dotacja MKiDN na wydatki bieżące pozwalała na pokrycie kosztów utrzymania obiektów zespołu Zamku Ujazdowskiego i 5-hektarowego otoczenia Zamku oraz pensji załogi. Środki na realizację programu (a więc również zakupów) były pozyskiwane z dochodów własnych, udziału w programach operacyjnych MKiDN i wsparcia sponsorów.
W ciągu ostatnich 3 lat, m.in. w wyniku odebrania narodowym instytucjom kultury prawa udziału w programach operacyjnych MKiDN, warunki realizacji zadań statutowych uległy znacznemu pogorszeniu.
Przyznana na początku roku dotacja podmiotowa już nie wystarcza na pokrycie bieżących kosztów utrzymania instytucji (jest niższa niż w latach poprzednich) – nie ma też gwarancji jej zwiększenia w sytuacjach awaryjnych. W związku z tym CSW często staje wobec dylematu: opłacenie np. kosztów energii, telefonów, wywózki śmieci – czy terminowe spełnienie słusznych oczekiwań artysty.

Wojciech Krukowski

Centrum Sztuki Współczesnej, Toruń

1. Budżety wystaw są tak konstruowane, aby uwzględniały honoraria artystów za udział w projekcie. Ich wielkość zależna jest od skali projektu (inne stawki obowiązują za udział w wystawie zbiorowej, inne za pracę nad wystawą solową, w ramach honorariów regulowane są również inne zobowiązania instytucji – jak honoraria związane z procesem produkcji np. za montaż materiału wideo, koszty wizyt studyjnych, koszty pobytu artysty, przejazdy, diety). Honoraria są bardzo zróżnicowane i negocjowane indywidualnie, niektórzy artyści mają własne stawki, pracują też z asystentami.

2. Jeśli artysta ma takie życzenie, instytucja wypłaca takie honorarium, negocjowane jest indywidualnie.

3. Tak, o ile stawki są proponowane przez instytucje i nie wymagają renegocjacji z artystami.

4. Praca wyprodukowana przez instytucję należy do artysty. Negocjacje w sprawie przekazania do kolekcji pracy wyprodukowanej przez instytucje rozpoczynają się w przypadku wystaw solowych, gdy produkcja prac przekracza kilka tysięcy złotych. Przekazanie pracy do kolekcji zależy jednak od specyfiki realizowanego projektu (niektóre realizacje ulegają zniszczeniu po zakończeniu wystawy) i zależy wyłącznie od dobrej woli artysty, nie jest regułą.

5. Proces decyzyjny do tej pory ulegał zmianom. Pierwsze zakupy do kolekcji były dokonane przez komisję powołaną przez Radę Programową, Stowarzyszenie Znaki Czasu oraz Dyrektora. Ostatnich zakupów dokonywała komisja złożona z zespołu merytorycznego CSW w porozumieniu z Dyrektorem, po wcześniejszym zaopiniowaniu listy zakupów przez Radę Programową CSW. Od 2009 roku zakupy są robione w oparciu o koncepcje związane z programem merytorycznym i misją instytucji. Zakupy w latach 2007-2008 związane były z ideą „kolekcji jako archiwum” zbierającego działania artystów związanych z regionem kujawsko-pomorskim.

6. Najwięcej problemów związanych jest z dostosowaniem realizacji projektu do możliwości budżetu.

CSW Kronika, Bytom

1. Artyści, którym Kronika organizuje wystawy, otrzymują honoraria. Nie mamy wyznaczonej stałej stawki – wysokość honorariów uzależniona jest od zmniejszającego się budżetu instytucji. Przeciętne honorarium za wystawę indywidualną wynosi 2.000 zł i wypłacane jest na zasadzie umowy o dzieło tytułem honorarium za wystawę.
Kronika stara się traktować zapraszanych przez siebie artystów jednakowo (co uzależnione jest, jak wyżej, od budżetu instytucji).
Produkcja prac czy druk katalogu etc. nie mają tu wpływu na wysokość honorarium, które nie jest wtedy pomniejszane.
Dodatkowe koszty: przejazdy, środki potrzebne dla dokonania researchu, noclegi są, za zgoda artysty, doliczane do kwoty honorarium (umowy o dzieło).

2. Honorarium przy wystawach zbiorowych wynosi średnio 500 zł. Jest ono większe w przypadku pozyskania przez Kronikę środków z grantów etc. na konkretne projekty.

3. Zasadniczo tak. Choć uwzględniając finansowe wymagania niektórych zaproszonych przez nas artystów, Kronika powiększa stawki honorarium, celem realizacji założonego programu.

4. Wszystkie prace produkowane bądź współprodukowane przez Kronikę przechodzą na własność i do dyspozycji artysty/artystki wraz z pełnią praw autorskich. Kronika prosi jednocześnie o zaznaczenie producenta pracy przy reprodukowaniu prac i ich dalszym prezentowaniu.

5. Kronika nie buduje swojej kolekcji.

6. Podstawowym, już wspomnianym problemem jest niski budżet instytucji i niejednokrotny dylemat: realizować założony program czy trzymać się zasady, że największy procent wydatków instytucji powinny stanowić kwoty przeznaczane na honoraria i produkcje prac.

Stanisław Ruksza

Galeria Wozownia, Toruń

1. Wypłacamy honoraria na zasadzie umowy o dzieło autorom tekstów do katalogów, autorom zdjęć, aranżerom, kuratorom, projektantom katalogów i innych druków towarzyszących wystawie, honoraria za wykład itp. Kwoty są umowne.

2. Nie otrzymują.

3. Artyści w ogóle nie są traktowani identycznie, ani polscy, ani zagraniczni.

4. Jeśli chodzi o elementy pracy typu instalacja/aranżacja wykonywanej dla galerii, to bywa różnie. Często są to elementy jednorazowe. Jeśli nie, to te i inne prace, w których tworzeniu galeria partycypowała, zazwyczaj zatrzymuje artysta. Nie mamy standardów postępowania, nigdy też nie mieliśmy problemów. O ile wiem, artyści też nie.

5. Mamy kolekcję, ale jej nie rozbudowujemy

6. Chyba dobrze byłoby doprecyzować pytanie. Bo jeśli chodzi o wyższe honoraria, to problemem jest oczywiście wysokość budżetu.

Anna Jackowska, Galeria Wozownia w Toruniu

Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia”, Radom

1. Tak, artyści otrzymują honoraria. Honorarium wypłacane jest w zależności od zakresu powierzonych czynności. Zawsze w umowie jest formuła dotycząca praw autorskich do reprodukcji. Nie wszyscy artyści traktowani są jednakowo. Przeciętne honorarium wynosi 1.500 zł. Jego wysokość uzależniona jest od wkładu pracy w przygotowanie oraz indywidualnych negocjacji. Zdarza się, że w przypadku druku katalogu lub produkcji pracy traktuje się je jako formę wynagrodzenia. Zakupy do kolekcji odbywają się na szczególnych zasadach.

2. Tak, otrzymują. Wynosi ono przeciętnie ok.1.000 zł.

3. To pytanie nie dotyczy MCSW „Elektrownia”. Na razie prowadzimy współpracę na rynku polskim.

4. Te kwestie rozwiązuje się indywidualnie.

5. Budujemy własną kolekcję, stanowiącą dopełnienie Radomskiej Kolekcji Sztuki Współczesnej. Decyzje są kolektywne. Kolekcja uzupełniana jest na drodze zakupów z udziałem Komisji Zakupów oraz darów artystów.

6. Nie napotykamy. Lubimy się wzajemnie i szanujemy.

Zbigniew Belowski, dyrektor artystyczny MCSW Elektrownia Radom

Muzeum Narodowe w Poznaniu

Szanowni Państwo,
Odmawiam udzielenia szczegółowych informacji na tego typu pytania. Kwestie dotyczące honorariów i sam charakter umów nie są sprawami do upubliczniania. Mogę tylko stwierdzić, że stopień zaangażowania Muzeum Narodowego w Poznaniu w realizację wystawy ma za każdym razem wysoki poziom finansowy i organizacyjny – choćby z uwagi na oprawę edytorską i aranżacyjną naszych wystaw i honorariów z tym związanych także. Muzeum organizowało wystawy artystom współczesnym z kraju i zagranicy, za każdym razem organizacja wystawy wiąże się z innymi problemami natury prawnej i finansowej, więc odpowiadanie na Państwa pytania - z punktu widzenia naszej instytucji - nie da żadnego obrazu. Nie ma jednej umowy, którą odtwarzamy za każdym razem z żyjącym artystą, bo każda wystawa jest inna, wymaga innych działań i wiąże się z innym zaangażowaniem finansowym artysty i muzeum.

Z wyrazami szacunku

dr Adam Soćko, Zastępca Dyrektora ds. Naukowych

Muzeum Sztuki w Łodzi

1. Praktyka jest zróżnicowana. Wiele zależy od środków, jakimi instytucja dysponuje, a także od charakteru projektu. Jeżeli polega on na czymś więcej niż zestawieniu już istniejących prac (albo artysta jest również kimś w rodzaju kuratora), staramy się honorarium wypłacić. Jest to na ogół wynagrodzenie za opracowanie koncepcji wystawy. Wysokość honorarium jest określana w wyniku rozmów z artystą. Zależy od skali projektu, a także od pozycji artysty. Trudno określić wysokość przeciętnego honorarium, gdyż indywidualnych wystawy w ciągu ostatnich 3 lat (a tylko do tego okresu się odnoszę) było zaledwie kilka i w każdej z nich partycypacja artysty miała inny charakter – są to więc sytuacje nieporównywalne. Najwyższe honorarium opiewało na kwotę 5.000 zł.
Osobną sprawą są akcje, performensy, interwencje np. w przestrzeń kolekcji – za takie działania wypłacamy honoraria regularnie, w wysokości od 500 do 3.000 zł (w tym ostatnim przypadku kwota również obejmowała koszty związane z przygotowaniem projektu).

2. Za samo wypożyczenie prac artyści dostają wynagrodzenie bardzo rzadko – niezależnie od tego czy są artystami polskimi, czy zagranicznymi. W tych nielicznych przypadkach kiedy było wypłacane, kwoty oscylowały w okolicy 1.500 zł.

3. Nie ma znaczenie kraj pochodzenia artysty. Liczy się wartość i znaczenie projektu.

4. Jeżeli Muzeum produkuje prace, zdarza się, że w konsekwencji dokonuje ich zakupu w cenie pomniejszonej o koszt produkcji, bądź tez z kilku wyprodukowanych otrzymuje jedną lub dwie na własność. Jest to każdorazowo uzgadniane z artystą.

5. Kuratorzy zgłaszają swoje propozycje, komisja nabywania poddaje je pod dyskusję, ostateczną decyzję podejmuje dyrektor. Dzieła są nabywane ze środków pochodzących z różnych źródeł (publicznych i prywatnych), ponadto pozyskiwane w formie długoterminowych depozytów od kolekcjonerów i samych artystów (rzadko). Ponadto zbiory Muzeum wzbogacają (w formie wiecznego depozytu) prace nabywane przez Łódzką Zachętę, która przy rozwijaniu swojej kolekcji ściśle współpracuje z dyrekcją Muzeum Sztuki.

6. Muzeum zawsze wywiązuje się z zaciągniętych wobec artystów zobowiązań. Finansowy wymiar tych zobowiązań jest natomiast ograniczony chronicznym niedoborem środków, na jaki od kilku lat (od momentu powstania ms2) cierpi nasza instytucja.

Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa

1. Staramy się wypłacać honoraria jako honoraria. Największe honorarium wypłacamy za przygotowanie wystawy indywidualnej lub specjalnego projektu dla muzeum. W naszej obecnej praktyce były to sumy od 1.000 do 20.000 zł. Są to sumy uznaniowe i negocjowane z artystami, ale związane ze skalą projektu i stopniem zaangażowania artysty. Częściowo zależą niestety od budżetu danego projektu. Ale do tej pory wszyscy współpracujący z nami artyści otrzymali honorarium (choć czasem z opóźnieniem). Do płacenia honorariów w innej formie – na przykład ukrytego w produkcji pracy, mogą nas skłonić jedynie trudności podatkowe występujące czasem w relacjach z niektórymi krajami spoza Unii Europejskiej.
Generalnie płacimy wszystkim, choć mało, za teksty. Za prawa do reprodukcji płacimy właścicielom, ale do tej pory nigdy nie płaciliśmy artystom.
Czasami artyści rezygnują z honorarium, traktują to jako formę pomocy muzeum w budowie.
W pracy z artystami, którzy – po publiczności – są dla instytucji najważniejsi, istotna jest dobra współpraca, zrozumienie i wspólny cel: wyprodukowanie i zaprezentowanie jak najlepiej pracy artysty. Nie zastąpią tego żadne zewnętrzne przepisy ani reguły.

2. Nigdy nie płaciliśmy artystom honorarium za prace wypożyczone, chyba że były to prace wymagające instalacji z ich udziałem, renowacji lub jakiegoś innego specjalnego zaangażowania ze strony artysty.

3. Tak

4. Prace produkowane przez muzeum są zawsze własnością artysty. Jeżeli muzeum zakupuje od artysty wyprodukowaną uprzednio pracę, odejmuje koszty produkcji od ceny. Jeżeli nie zakupuje wyprodukowanej pracy, stara się zawrzeć z artystą lub jego galeria umowę, zgodnie z którą jeżeli praca zostanie sprzedana w ciągu następnych pięciu lat, muzeum otrzyma zwrot kosztów produkcji.

5. Muzeum powołało komisje zakupów, w tej chwili złożoną z kuratorów Muzeum, w przyszłości będzie to komisja międzynarodowa. Przygotowałam i przedstawiłam Ministrowi Bogdanowi Zdrojewskiemu ogólne założenia budowy kolekcji Muzeum, których się trzymamy. W czasie posiedzeń komisji proponujemy prace (zgodnie z założeniami), dyskutujemy, sprawdzamy ceny i decydujemy o zakupach.

6. Nierealistyczny budżet mojej instytucji, który nie pozwala na realizację jej misji i celów statutowych, w tym godną współpracę z artystami.

Joanna Mytkowska

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa

1. Polityka galerii jest kształtowana od dwóch – trzech lat, tj. od kiedy problem ten został poruszony na Radzie Programowej Zachęty.
Przy organizacji dużych wystaw indywidualnych artystów Galeria negocjuje i podpisuje z artystą umowę regulującą warunki współpracy i zobowiązania obu stron.
W zależności od projektu i rodzaju współpracy artysta otrzymuje honorarium za projekt ekspozycji, za projekt / koncepcję katalogu lub za współpracę przy wystawie (wtedy zawiera się też prawa do użyczenia archiwalnych zdjęć czy tekstów w katalogu) czy też za produkcję dzieła na wystawę. Przy wystawach współorganizowanych nieraz honoraria bierze na siebie instytucja współorganizująca, zdarzało się, że artysta otrzymywał stypendium „na przygotowanie wystawy” z MKiDN.
Trudno mówić o średnich honorariach. Każda umowa jest negocjowana indywidualnie i zawiera specyficzne warunki dotyczące produkcji tej szczególnej wystawy. Zwykle honoraria zamykają się w przedziale 2.000-7.000 zł (brutto). Nieco wyższe są honoraria za Biennale w Wenecji, które dysponuje osobnym stałym budżetem (10.000-20.000 zł brutto), z tym że honoraria te muszą się zmieścić w ogólnym (stałym) budżecie wystawy.
Nie płacimy honorariów za mniejsze projekty, za wystawy niskobudżetowe (Mały Salon, Kordegarda itp.).
Przy produkcji katalogu artysta otrzymuje honorarium za wywiad (razem z osobą wywiadującą), honoraria za teksty powstałe na zamówienie do katalogu (wg stawek redakcyjnych) oraz za projekt graficzny i koncepcję (o ile jest autorem projektu graficznego). Druk katalogu nie jest traktowany jako honorarium, natomiast przy ograniczonym budżecie galeria robiąc wystawę nie zawsze zapewnia katalog.
Zakup pracy do kolekcji nie jest traktowane jako wynagrodzenie.
Wkład galerii w produkcję pracy nie jest traktowane jako wynagrodzenie.
Natomiast zobowiązania, które bierze na siebie Galeria (w tym produkcja pracy, druk katalogu, konserwacja i inne), przy ograniczonym budżecie na projekt, są brane pod uwagę przy negocjacjach stawki honorarium. Brana – przez obie strony – jest też obecność artysty na rynku komercyjnym (artyści obecni mocno na rynku sztuki, szczególnie zagraniczni, nie otrzymują honorariów)

2. Zachęta nie płaci artystom honorariów za udział w wystawach zbiorowych ani za wypożyczenia prac. Honoraria otrzymują performerzy oraz artyści, którzy na wystawę przygotowują specjalny projekt – najczęściej na zasadzie umowy o dzieło lub zapewnienia materiałów czy opłacenia usług plus umowa o dzieło. Trudno jest mówić w tym przypadku o „średnim honorarium” – jest ono uzależnione od rodzaju projektu, który galeria chciałaby zamówić u artysty na wystawę, propozycji artysty i jednocześnie od budżetu całej wystawy.
Wyjątkiem jest tu udział w wystawie Spojrzenia, której budżet w całości sfinansowany jest przez Fundacje Deutsche Bank i gdy artyści otrzymują honorarium za udział w wystawie w wysokości 2.000 zł brutto.
Artyści przyjeżdżający na otwarcie otrzymują zwrot kosztów podróży, opłaca im się hotel lub pokój gościnny, ewentualnie diety 23 zł, a w przypadku artystów zagranicznych ok. 100 zł. Artystom uczestniczącym w spotkaniu z publicznością, warsztatach KMS (Klubu Miłośników Sztuki) organizowanych przy okazji wystawy lub w wykładzie czy panelu płaci się wg stawek działu edukacji.
Przy produkcji katalogów wystaw zbiorowych galeria pokrywa koszty zrobienia zdjęcia dzieła na potrzeby katalogu oraz płaci artystom za nowe teksty (zamówione) według stawek redakcyjnych. Nie płaci zwykle za zdjęcia i teksty istniejące wcześniej, użyczone przez artystę na potrzeby katalogu wystaw zbiorowych. W przypadku wywiadów z artystami procedura jest identyczna jak przy katalogach indywidualnych (honorarium dostaje i przeprowadzający wywiad, i udzielający wywiadu).

3. Odmienne są diety artystów polskich i zagranicznych, ale wynika to z uwarunkowań prawnych. Diety artystów zagranicznych są uznaniowe i wynoszą ok. 100 zł, diety artystów polskich w Polsce wynoszą 23 zł (zgodnie z prawem ustalonym przez Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej). W przypadku gdy artysta polski wyjeżdża za granice w związku z wystawą organizowaną przez Zachętę, a zgodnie z umową pomiędzy instytucjami diety płaci Zachęta, wówczas dieta artysty polskiego za granicą wynosi ok. 42-45 euro, tyle samo ile każdego innego pracownika (wysokość ustalona przez Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej). W przypadku diet dojazdowych i hotelowych obowiązują go te same prawa i standardy co pracownika zatrudnianego przez Zachętę.
W przypadku honorariów artyści traktowani są w zależności od projektu/wystawy. Artyści zagraniczni nie dostają honorariów za udział w wystawie czy też za wystawę monograficzną (czy też za współpracę nad wystawą). Nie płaci im się za użyczone na potrzeby katalogu teksty czy zdjęcia, chyba że objęte są one prawami autorskimi osób trzecich. Płaci im się honoraria za wykonanie zamówionego na wystawę dzieła, ale też nie jest to standard (Luc Tuymans – nie, Gustav Metzger – tak). W przypadku umów o dzieło, o ile nie przedstawią stosownego certyfikatu podatkowego, odlicza im się 40-procentowy podatek (artyści polscy – 10 proc.).
W przypadku współpracy z artystą, który posiada studio (czyli firmę go obsługującą, zatrudnionych przez siebie ludzi), płaci się koszty przygotowań zgodnie z fakturą wystawioną przez studio. Koszty te są wcześniej negocjowane i zawierane w budżecie, a zależą również od stopnia złożoności projektu – trudno tu więc mówić o „średnich stawkach”.

4. W przypadku artystów zagranicznych, którym współ-produkujemy prace, nie pozyskujemy ich do kolekcji, nie kupujemy (z uwagi na specyfikę naszej kolekcji). Nasze prawa jako producenta zabezpieczamy w osobnych umowach dotyczących warunków prezentowania tej pracy w przyszłości przez artystę, ewentualnie zabezpieczamy sobie prawa do wizerunku.
W przypadku artystów polskich sytuację zwykle regulują zawierane z artystą i reprezentującą go galerią umowy. Gdy Zachęta współ-produkuje prace partycypując w kosztach powyżej ok. 10-15 tys. zł, a powstaje praca w edycji (wideo), zwykle zabezpiecza sobie prawo do egzemplarza producenckiego. Gdy Zachęta pokrywa całość lub większość kosztów związanych z produkcją pracy „nieedycyjnej” i nie zamierza zakupić jej do kolekcji, a koszty produkcji są wysokie, umową reguluje się sposób zwrotu części kosztów w przypadku sprzedaży dzieła.

5. Komisja zakupów złożona z kuratorów Zachęty dyskutuje i głosuje propozycje na posiedzeniach komisji, biorąc pod uwagę profil kolekcji. Zakupy do kolekcji uwarunkowane są pozyskaniem osobnego budżetu (spoza budżetu galerii).

6.
Problemy:
a) brak zwyczajowych standardów i procedur w tej dziedzinie (brak mocnych organizacji zarządzających prawami);
b) rzeczywistość budżetowa, tj. brak budżetu na działalność programową. Organizator (w przypadku Zachęty – MKiDN) zapewnia budżet pozwalający na utrzymanie zabytkowego gmachu w stanie niepogorszonym (bez remontów) i koszty stałe. Pieniądze na wystawy muszą być wypracowywane lub pozyskane z dodatkowych źródeł. Budżet wystawy – każdorazowo zatwierdzany w danej sytuacji finansowej. Stąd skłonność (konieczność) do negocjacji i obniżania budżetów, by weszły w fazę realizacji;
c) brak standardów we współpracy z reprezentującymi artystę galeriami komercyjnymi.

Pełna lista sygnatariuszy apelu Obywateli Kultury do Prezesa Rady Ministrów

2010-02-25T10:46:00.000-08:00

W dalszym ciągu zbieramy podpisy pod adresem obywatele.kultury@gmail.com

Pod apelem Obywateli Kultury do Prezesa Rady Ministrów podpisali się:

Magdalena Abakanowicz, rzeźbiarka, odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Adam Adach, artysta malarz
Jan Tomasz Adamus, dyrygent, dyrektor artystyczny i naczelny Capella Cracoviensis
Paweł Althamer, rzeźbiarz i performer, laureat europejskie nagrody artystycznej Vincent van Gogh Biennial Award for Contemporary Art i nagrody Kreatora Kultury tygodnika "Polityka"
Agnieszka Arnold, dokumentalistka, reżyser i reporterka telewizyjna

Weronika Bachman, Muzeum – Pałac w Wilanowie
Krzysztof Baculewski, kompozytor
Magdalena Baczewska, pianistka
Małgorzata Baczewska, muzyk, Orquesta Sinfonica de Castilla y Leon
Piotr Balcerowicz, filozof, orientalista, profesor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej
Jakub Banasiak, krytyk sztuki, redaktor magazynu "Obieg", Stowarzyszenie 40000 Malarzy
Waldemar Baraniewski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Łukasz Barczyk, reżyser filmowy
Anna Bargiel, kuratorka Małego Klubu Bunkra Sztuki
Andrzej Bart, pisarz i scenarzysta
Anna Bartkowicz, tłumaczka
Marcin Bartnikowski, aktor, kierownik artystyczny Teatru Malabar Hotel, Wykładowca Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza / Wydziału sztuki Lalkarskiej w Białymstoku
Joanna Bator, pisarka i publicystka
Jerzy Bauer, kompozytor, profesor Akademii Muzycznej w Łodzi
Anna Baumgart, artystka
Piotr Bazylko, kolekcjoner
Krzysztof Bednarski, artysta rzeźbiarz
Sarmen Beglarian, kurator
Zbigniew Benedyktowicz, antropolog kultury, redaktor naczelny kwartalnika "Konteksty"
Filip Berkowicz, pełnomocnik Prezydenta Krakowa ds. Kultury, dyrektor artystyczny Festiwali Misteria Paschalia i Sacrum Profanum
Ola Berłożecka, kuratorka
Marta Białek-Graczyk, animatorka kultury, prezeska Towarzystwa Inicjatyw
Twórczych "ę"
Krzysztof Bilica, muzykolog, redaktor dwutygodnika „Ruch Muzyczny”
Anna Bikont, publicystka, laureatka Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
Łukasz Biskupski, Muzeum Sztuki w Łodzi, Stowarzyszenie Inicjatyw Miejskich Topografie
Jacek Bocheński, pisarz, b. prezes Polskiego PEN Clubu, odznaczony Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Agata Bogacka, artystka
Wojciech Bonowicz, poeta, publicysta, Kraków
Włodzimierz Borodziej, profesor historii, Uniwersytet Warszawski
Magdalena Borowiec
Michał Borowik, kolekcjoner
Kazimierz Brakoniecki, poeta, krytyk literacki, animator kultury, odznaczony Laurem UNESCO za twórczość i upowszechnianie kultury narodowej
Małgorzata Braunek, aktorka
Michał Bristiger, muzykolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Alina Brodzka-Wald, literaturoznawca, profesor Instytutu Badań Literackich PAN
Michał Bron Jr, Uniwersytet Södertörn, Sztokholm
Michael Bryś, Centrum Kultury i Edukacji Żydowskiej we Wrocławiu, Fundacja Bente Kahan
Agnieszka Brzeżanska, artystka
Adam Budak, kurator, dyrektor Kunsthaus Graz
Artur Burszta, dyrektor wydawnictwa Biuro Literackie
Anna R. Burzyńska, krytyk teatralny, redaktor dwumiesięcznika "Didaskalia", asystent w Katedrze Teatru UJ

Max Cegielski, dziennikarz, pisarz, animator kultury
Tadeusz Cegielski, prodziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
Marek Cegieła, tłumacz literacki, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Artur Celiński, "Res Publica Nowa", zastępca wydawcy
Paulina Chapko
Zofia Chechlińska, muzykolog, redaktor wydań Fryderyka Chopina
Regina Chłopicka, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie
Beata Chmiel, członek Rady Programowej Centrum Sztuki Współczesnej
Bożena Chołuj, profesor, kierowniczka Katedry Polsko-Niemieckich Związków Kulturowych i Literackich oraz Gender Studies Uniwersytetu Viadrina
Łukasz Chotkowski, dramaturg, reżyser, Teatr Polski Bydgoszcz
Sylwia Chutnik, pisarka i działaczka społeczna, laureatka Paszportu "Polityki"
Andrzej Chyra, aktor Nowego Teatru, laureat Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza
Magdalena Cielecka, aktorka Nowego Teatru w Warszawie, laureatka Herald Angel Award na Festiwalu w Edynburgu
Rafał Ciesielski, muzykolog, Uniwersytet Zielonogórski
Danuta Cirlić-Straszyńska, tłumaczka
Maciej Cisło, poeta, laureat Nagrody im. Barbary Sadowskiej za całokształt twórczości
Aleksandra Cwen, aktorka Teatru im Jana Kochanowskiego w Opolu
Tomasz Cymerman, aktor Wrocławskiego Teatru Współczesnego, członek zarządu Fundacji Centrala71
Tomasz Cyz, muzykolog, redaktor naczelny dwutygodnik.com
Anna Czajka, kulturoznawca
Leszek Czajka, Galeria WizyTUjąca
Przemysław Czapliński, literaturoznawca i krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza
Agnieszka Czarnecka, właścicielka galerii Czarna w Warszawie
Sławomir Stanisław Czarnecki, kompozytor, profesor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, prezes Fundacji im.Józefa Elsnera
Marcin Czarnik, aktor Teatru Polskiego we Wrocławiu
Justyna Czechowska, koordynatorka projektów kulturalnych, tłumaczka
Grzegorz Czekański, Redakcja Portalu Księgarskiego
Magdalena Czubińska, historyk i krytyk sztuki, Muzeum Narodowe w Krakowie
Krzysztof Czyżewski, animator kultury, eseista, tłumacz, dyrektor Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, ambasador Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego

Małgorzata Dawidek-Gryglicka, artystka, historyczka sztuki
Jacek Dehnel, pisarz
Romuald Demidenko, historyk sztuki, kurator
Wiktor Dłuski, tłumacz
Marianna Dobkowska, kuratorka, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
Piotr Dobrołęcki, redaktor naczelny Magazynu Literackiego "Książki"
Krzysztof Dorosz, eseista i publicysta
Tadeusz Drewnowski, literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Janusz Drzewucki, poeta, krytyk literacki, redaktor naczelny Spółdzielni Wydawniczej "Czytelnik"
Marta Dzido, pisarka

Ludwik Erhardt, kompozytor, pisarz

Elżbieta Ficowska, pisarka, działaczka podziemnej opozycji
Stanisław Fijałkowski, malarz i grafik, oznaczony Złotym Medalem Gloria Artis
Izabela Filipiak, pisarka i pracownik naukowy UG
Mirosław Filonik, artysta
Irena Filus, red. naczelna Gazety Paryskiej, odznaczona Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury
Stanisław Fiuk-Cisowski, reżyser
Robert Fizek, historyk sztuki
Jarosław Fliciński, artysta
Darek Foks, poeta i prozaik, redaktor miesięcznika "Twórczość"

Halina Gacka-Krzysztofik, nauczyciel gry na fortepianie
Damian Gajda, krytyk literacki
Dariusz Gawin, historyk, laureat Nagrody im. Andrzeja Kijowskiego, z-ca dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego
Małgorzata Gąsiorowska, publicysta muzyczny
Marcin Giżycki, filmoznawca, historyk sztuki
Dorota Głażewska, "Krytyka Polityczna", dyrektor finansowy
Agnieszka Gołaszewska
Zofia Gołubiew, dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie
Łukasz Gorczyca, Galeria Raster, Warszawa
Aleksander Gowin, historyk sztuki
Rafał Góralski, Galeria Rusz
Joanna Górska, Galeria Rusz
Agnieszka Graff, pisarka, tłumaczka, publicystka
Joanna Grochulska, dramaturg
Nicolas Grospierre, artysta, fotograf
Joanna Grotkowska, dziennikarka Programu 2 Polskiego Radia, Fundacja Polskiej Rady Muzycznej
Irena Grudzińska-Gross, profesor historii literatury i historyk idei, dyrektor Instytutu Nauk Humanistycznych Boston University
Piotr Gruszczyński, krytyk teatralny, dramaturg
Remigiusz Grzela, prozaik, poeta, dramaturg
Aneta Grzeszykowska, artystka
Jacek Gutorow, poeta, tłumacz, krytyk literacki
Danuta Gwizdalanka, muzykolog

Remigiusz Hanaj, muzyk, animator kultury
Julia Hartwig, poetka, odznaczona Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis
Magda Heydel, tłumaczka, krytyk, wykładowca w Uniwersytecie Jagiellońskim

Inga Iwasiów, krytyk literacki i pisarka, redaktor naczelna dwumiesięcznika "Pogranicza", profesor Uniwersytetu Szczecińskiego

Zofia Jabłonowska-Ratajska, historyk sztuki, publicystka
Maciej Jabłoński, muzykolog, Katedra Muzykologii UAM w Poznaniu
Wojciech Jachimowicz, redaktor naczelny „Merkuriusza Regionalnego”
Monika Jadzińska, konserwator dzieł sztuki, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Rafał Jakubowicz, artysta
Hatif Janabi, poeta, pisarz, tłumacz, pracownik Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego
Waldemar Janaszkiewicz, Przewodniczący Stowarzyszenia Księgarzy Polskich
Krystyna Janda, aktorka, odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Maria Janion, historyczka literatury, profesor w Instytucie Badań Literackich, laureatka m.in. Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
Elżbieta Janicka, artystka wizualna, eseistka
Zuzanna Janin, artystka, prezeska Fundacji Lokal Sztuki
Anna Janko, poetka, pisarka i krytyk literacki
Grzegorz Jankowicz, wiceprezes Fundacji Korporacja Ha!art, redaktor działu kultury "Tygodnika Powszechnego"
Jakub Jankowski, tłumacz z języka portugalskiego i hiszpańskiego
Anita Halina Janowska, muzyk, dr nauk humanistycznych, pisarka
Katarzyna Janowska, redaktor naczelna tygodnika „Przekrój”
Tomasz Janowski, zastępca dyrektora naczelnego TR Warszawa
Paweł Jarodzki, profesor Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu
Izabela Jarosińska, historyk literatury
Elżbieta Jasińska-Jędrosz, muzykolog
Zdzisław Jaskuła, poeta, krytyk literacki i reżyser teatralny
Patrycja Jastrzębska, historyczka i krytyczka sztuki
Jarosław Jaworski, Fundacja Biuro Kultury, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Tofifest
Katarzyna Józefowicz, rzeźbiarka, profesor Akademii Sztuk PIęknych w Gdańsku

Eugeniusz Kabatc, pisarz i tłumacz
Jan A.P. Kaczmarek, kompozytor, autor muzyki filmowej, laureat Oscara
Jan Kaczorowski, Narodowe Centrum Kultury
Michał Kaczyński, Galeria Raster, Warszawa
Gabriel Leonard Kamiński, Redakcja Portalu Księgarskiego
Paweł Kamiński, kurator i dziennikarz
Dominik Karski, kompozytor
Marta Keil, kurator programu teatralnego, Instytut Adama Mickiewicza
Marek Kędzierski, pisarz, reżyser, tłumacz
Agnieszka Kilian, tłumaczka
Tomasz Kitliński, filozof
Grzegorz Klaman, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, Instytut Sztuki Wyspa
Jan Klata, dramaturg i reżyser teatralny, laureat Nagrody im. Konrada Swinarskiego i Lauru Konrada
Maja Kleczewska, reżyserka, laureatka Paszportu "Polityki"
Katarzyna Klimkiewicz, reżyserka, Stowarzyszenie Film 1,2
Piotr Klinger, tłumacz, dramaturg
Ryszard W. Kluszczyński, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Katedry Mediów i Kultury Audiowizualnej
Magdalena Kłos-Podsiadło, wydawnictwo Wytwórnia
Michał Kmiecik, wydawnictwo Qulturap
Leszek Knaflewski, artysta
Eugeniusz Knapik, profesor, kompozytor
Krzysztof Knittel, kompozytor, prezes Polskiej Rady Muzycznej
Krystyna Kofta, pisarka
Michał Komar, pisarz i eseista, profesor Collegium Civitas
Jacek Kondracki, scenarzysta filmowy
Natalia Korczakowska, reżyserka teatralna, scenografka
Jacek Korczakowski, prezes Związku Polskich Autorów i Kompozytorów ZAKR
Jerzy Kornowicz, kompozytor, prezes Związku Kompozytorów Polskich
Piotr Kosiewski, historyk i krytyk sztuki
Dariusz Kosiński, dyrektor programowy Instytutu im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Violetta Kostka, Akademia Muzyczna w Gdańsku
Elżbieta Kościelak, galerzysta, historyk sztuki
Izabela Kowalczyk, historyczka sztuki
Magdalena Kowalska, tłumaczka
Grzegorz Kowalski, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Edyta Kozak, prezes Fundacji Ciało / Umysł
Katarzyna Kozyra, rzeźbiarka, twórczyni instalacji i sztuki wideo
Piotr Krajewski, dyrektor artystyczny Centrum Sztuki+B125 WRO we Wrocławiu
Marika Krajniewska, właścicielka Wydawnictwa Papierowy Motyl, pisarka
Zygmunt Krauze, kompozytor
Marek Krawczyk, prezes zarządu Towarzystwa Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu
Wojciech Krukowski, Dyrektor Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie
Krystyna Krynicka, wydawca, Kraków
Ryszard Krynicki, poeta, tłumacz i wydawca
Ireneusz Krzemiński, socjolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Józef Krzysztofik, inżynier, inżynier mechanik
Monika Krzysztofik, muzyk orkiestrowy
Olga Krzyżanowska, lekarz, b. wicemarszałek Sejmu RP
Łukasz Kubala, filmoznawca, medioznawca
Wojciech Kuczok, pisarz
Dorota Kudelska, adiunkt, Katedra Historii Sztuki Nowoczesnej KUL
Zofia Kulik, artystka
Piotr Kurka, artysta, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu
Roman Kurkiewicz, dziennikarz
Dominik Kuryłek, historyk sztuki, kurator
Iwona Kurz, Instytut Kultury Polskiej UW
Katarzyna Kuszyńska, dziennikarka

Borys Lankosz, reżyser
Aleksander Lasoń, kompozytor, profesor Akademii Muzycznej w Katowicach
Andrzej Leder, filozof kultury i psychoterapeuta
Elżbieta Lempp, fotografik
Julia Leopold, kuratorka, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
Paweł Leszkowicz, historyk sztuki, kurator
Marta Leśniakowska, prof., historyczka sztuki, wykładowca akademicki, pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN
Joanna Leśnierowska, Art Stations Foundation, Poznań
Zbigniew Libera, artysta
Marta Lipczyńska-Gil, właścicielka wydawnictwa Hokus-Pokus, redaktor naczelna kwartalnika "Ryms"
Ewa Lipska, poetka, wiceprezes Polskiego PEN Clubu
Jarosław Lipszyc, prezes Fundacji Nowoczesna Polska
Sława Lisiecka, tłumaczka
Natalia Lorenc, fotograf
Krystian Lupa, reżyser i pedagog, laureat Europejskiej Nagrody Teatralnej

Magdalena Łazarkiewicz, reżyserka filmowa
Marcel Łoziński, reżyser filmowy i dokumentalista, laureat nagrody FIPRESCI
Mikołaj Łoziński, pisarz
Agata Urszula Łyżnik, studentka kulturoznawstwa SWPS

Agnieszka Maciejowska, tłumaczka
Barbara Madajczyk-Krasowska, dziennikarka, publicystka
Paweł Madej, fotografik
Sławomir Magala, profesor Erasmus University w Rotterdamie
Jacek Maj, historyk sztuki, dyrektor Collegium Artium
Magdalena Majewska, art worker
Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej
Kamil Malinowski, niezależny kurator
Wojciech Marczewski, reżyser i scenarzysta, Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy
Janusz Marek, kurator teatru i tańca, Fundacja Sztuka i Współczesność, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa
Małgorzata Małaszko-Stasiewicz, p.o. Dyrektora Programu 2 PR
Janusz Margański, pisarz, tłumacz
Krzysztof Materna, reżyser
Magdalena Materna, Fundacja Open Art Projects
Piotr Matywiecki, poeta i eseista, laureat Nagroy Literackiej miasta Gdynia
Adam Mazur, redaktor naczelny magazynu "Obieg"
Agnieszka Mazur, Narodowe Centrum Kultury
Katarzyna Mazurkiewicz, zastępca dyrektora ds. rozwoju Kultury Narodowego Centrum Kultury
Michał Merczyński, dyrektor Narodowego Instytutu Audiowizualnego NInA i Malta Festival Poznań
Krzysztof Meyer, kompozytor, pedagog, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Akademii Muzycznej w Krakowie
Jacek Michalak, Atlas Sztuki, Łódź
Bogumił Mika, doktor, Uniwersytet Sląski w Katowicach
Justyna Miklasiewicz, malarka
Joanna Mikulska, animatorka kultury, teatrolożka
Jarosław Minkowicz, reżyser
Małgorzata Mleczko, Fundacja No Local
Elżbieta Moczarka, Narodowe Centrum Kultury
Jarosław Modzelewski, malarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Anna Molska, artystka
Grażyna Molska, scenograf i producent filmowy
Dorota Monkiewicz, krytyk sztuki i kuratorka,
Agnieszka Morawińska, dyrektor Zachęty Narodowej Galerii Sztuki
Anna Mrozewicz, nauczyciel akademicki, UAM Poznań
Krzysztof Myszkowski, pisarz, redaktor naczelny "Kwartalnika Artystycznego"
Konrad Myślik, publicysta, członek Wydziału Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa
Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Luiza Nader, historyczka sztuki, Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Warszawski
Anna Nasiłowska, pisarka, krytyk literacki, badaczka literatury
Aldona Nawrocka, kompozytorka, pianistka i pedagog, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
Leonard Neuger, historyk literatury i tłumacz, profesor j i dyrektor Instytutu Slawistyki Uniwersytetu Sztokholmskiego
Małgorzata Niedzielko, artystka
Maciej Nowak, dyrektor Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie, odznaczony Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis

Stanisław Obirek, nauczyciel akademicki
Karolina Ochab, dyrektor Nowego Teatru w Warszawie
Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego
Anna Onichimowska, pisarka
Ludmiła Orłowska, nauczyciel w Liceum Plastyczne w Bydgoszczy
Witold Orski, fotograf, dokumentalista
Andrzej Ossowski, pracownik kultury/oświaty, Lubin

Edward Pałłasz, kompozytor, b. prezes Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
Maria Parczewska, kurator Laboratorium Edukacji Twórczej Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
Joanna Pawlik, artystka
Katarzyna Pelczarska, Redakcja "Portalu Księgarskiego"
Krzysztof Penderecki, kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny, odznaczony Orderem Orła Białego
Zbigniew Penherski, kompozytor
Oiko Petersen, fotograf
Anna Pęcherzewska-Hadrych, kompozytorka
Tomasz Piątek, pisarz, Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Jerzy Pilch, pisarz, felietonista, dramaturg i scenarzysta, laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich i Nagrody NIKE
Piotr Piotrowski, historyk sztuki, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie
Barbara Piwowarska, kuratorka Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Tomasz Płuciennik, redaktor TVP Kultura
Marek Podhajski, muzykolog i kompozytor,profesor Akademii Muzycznej w Gdańsku
Rafał Podraza, dziennikarz, poeta, autor tekstów piosenek
Adam Pogorzelski, prezes zarządu Fundacji Miasto
Jan Polkowski, poeta, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
Adam Pomorski, tłumacz, prezes Polskiego PEN Clubu
Jacek Poniedziałek, aktor Teatru Nowego w Warszawie
Maria Anna Potocka, krytyk i kuratorka sztuki, dyrektorka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Instytut Sztuki PAN
Andrzej Przywara, historyk sztuki, kurator, prezes Fundacji Galerii Foksal
Anna Ptak, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Hanna Ptaszkowska, krytyk i historyk sztuki, współzałożycielka Galerii Foksal w Warszawie
Bożena Pysiewicz, historyczka i edukatorka sztuki

Marek Raczkowski, rysownik, laureat nagrody Grand Press i Fundacji Kultury Polskiej
Joanna Rajkowska, artystka
Sławomir Ratajski, artysta, dyrektor generalny Polskiego Komitetu UNESCO
Agnieszka Rayzacher, kuratorka, Fundacja Lokal Sztuki
Katarzyna Redzisz, historyczka sztuki, Fundacja Open Art Projects
Bartek Remisko, kurator, organizator
Maryla Renat, teoretyk muzyki, adiunkt Instytutu Muzyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie
Małgorzata Retko, Narodowe Centrum Kultury
Aleksander Rodziewicz, tłumacz, członek Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich
Łukasz Ronduda, kurator, Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Paulina Rosińska, wykladowca w Szkole Wyższej Psychologii Spolecznej w Warszawie, tlumaczka
Jolanta Rostworowska, muzykolog, b. Przedstawiciel Polski przy UNESCO
Anda Rottenberg, kuratorka, krytyczka sztuki
Andrzej Rottermund, historyk sztuki, muzeolog, profesor nauk humanistycznych, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie
Karolina Rozwód, manager kultury
Tadeusz Różewicz, poeta i dramaturg, laureat Złotego Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis i Europejskiej Nagrody Literackiej
Maria Rubersz, historyczka sztuki, Instytut Adama Mickiewicza
Anna Rudek, Narodowe Centrum Kultury
Janusz Rudnicki, pisarz
Agnieszka Rudzińska, zastępca dyrektora Muzeum Historii Żydów Polskich
Zyta Rudzka, pisarka
Robert Rumas, artysta i kurator
Urszula Ryciak, pisarka
Piotr Rypson, krytyk sztuki

Marzena Sadocha, sekretarz redakcji "Notatnika Teatralnego"
Bożena Samojluk-Ślusarska, wydawnictwo Wytwórnia sc
Hanna Samson, pisarka
Wiesław Saniewski, reżyser filmowy
Wilhelm Sasnal, malarz, rysownik, laureat europejskie nagrody artystycznej Vincent van Gogh Biennial Award for Contemporary Art
Karol Sauerland, profesor dr hab., germanista i filozof
Jadwiga Sawicka, artystka
Anna Schiller de Schildenfeld, krytyk teatralny
Barbara Schiller, antykwariusz
Konrad Schiller, historyk sztuki
Ludwik Schiller, aktor
Zbigniew Sejwa, fotografik i kurator
Maria Seweryn, aktorka, dyrektor Och!Teatr
Sławomir Shuty, pisarz
Karol Sienkiewicz, krytyk i historyk sztuki
Ika Sienkiewicz-Nowacka, kuratorka, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie
Patrycja Sikora, kuratorka, BWA, Wrocław
Agata Siwiak, dyrektor artystyczny Festiwalu Dialogu Czterech Kultur
Jarosław Siwiński, kompozytor
Aleksandra Ska, artystka
Adam Sławiński, prezes Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej
Jan Smaga, artysta, fotograf
Anna Smolak, kuratorka, Bunkier Sztuki, Kraków
Anna Smolar, reżyserka teatralna
Iwona Smolka, pisarka, krytyk, członek Zarządu Polskiego Pen Clubu
Joanna Sosnowska, historyczka sztuki
Monika Sosnowska, artystka
Andrzej Sosnowski, poeta
Jacek Sosnowski, galeria Appendix2
Paweł Sosnowski, galeria Appendix2
Katarzyna Sowula, pisarka
Ewa Springer, prezydent Creative Leadership Experts LLC
Magdalena Sroka, dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego
Tadeusz Stapowicz, Galeria Sztuki Współczesnej ESTA, Gliwice
Ewelina Starejki, aktorka
Beata Stasińska, wydawca, Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Andrzej Stasiuk, pisarz, laureat Nagrody Nike
Grzegorz Stawiak, Instrumentalny Teatr Wspólnoty
Elżbieta Stefańczyk, Przewodnicząca Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich
Sergiusz Sterna-Wachowiak, prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Jan Stęszewski, profesor, muzykolog
Bożenna Stokłosa, krytyk sztuki
Jan Stolarczyk, wydawca
Maciej Stuhr, aktor Nowego Teatru w Warszawie
Jarosław Suchan, dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi
Wojciech Suchocki, dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza
Michał Suchora, Fundacja Lokal Sztuki
Agnieszka Sural, kuratorka
Marta Syrwid, pisarka
Karolina Szczepanowska, Narodowe Centrum Kultury
Andrzej Szczerski, historyk i krytyk sztuki, kierownik muzealniczych studiów kuratorskich Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA)
Agata Szczęśniak, "Krytyka Polityczna", redaktor wicenaczelna
Małgorzata Szczęśniak, scenografka
Kazimiera Szczuka, historyczka i krytyk literacki
Małgorzata Szczurek, wydawca
Adam Szczyszczaj, aktor Teatru Polskiego we Wrocławiu
Agnieszka Szewczyk, historyczka sztuki i kuratorka, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Monika Szewczyk, dyrektorka Galerii Arsenał w Białymstoku
Monika Sznajderman, wydawca
Kuba Szreder, kurator projektów artystycznych
Karolina Sztandar-Sztanderska, socjolożka, doktorantka w Instytucie Socjologii Instytutu Warszawskiego
Grzegorz Sztwiertnia, artysta, pedagog Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie
Joanna Szwajcowska, Narodowe Centrum Kultury
Dorota Szwarcman, dziennikarka, krytyk muzyczny
Katarzyna Szydłowska, historyk sztuki, kurator
Aneta Szyłak, kuratorka, Instytut Sztuki Wyspa w Gdańsku
Wisława Szymborska, poetka, lauretka Nagrody Nobla
Maria Szyszko, Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego

Krzysztof Śliwiński, dyplomata, ambasador ad personam
Paweł Śliwowski, reporter
Milada Ślizińska, kuratorka Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie
Paweł Śpiewak, socjolog i historyk idei, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Tomasz Śpiewak, dramaturg
Bogna Świątkowska, Fundacja Bęc Zmiana
Marek Świca, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Krakowie

Agnieszka Taborska, pisarka
Ewa Małgorzata Tatar, krytyczka i historyczka sztuki, kuratorka, Instytut Historii Sztuki UJ
Anna Tenczyńska, tłumaczka, nauczyciel akademicki (Uniwersytet Warszawski)
Ewa Tenderenda-Ożóg, zastępca redaktora naczelnego Magazynu Literackiego "Książki"
Malgorzata Tkacz-Janik, prezeska Obywatelskiego Forum Kobiet
Olga Tokarczuk, pisarka
Joanna Tomalska, Kustosz Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
Ewa Tomaszewska, poetka
Ewa Toniak, kuratorka
Barbara Toruńczyk, redaktor naczelna "Zeszytów Literackich"
Grażyna Trela, scenarzystka, reżyser
Anna Przedpełska-Trzeciakowska, tłumaczka, wiceprezes Polskiego Pen Clubu
Magdalena Tulli, pisarka, tłumaczka
Andrzej Turowski, profesor, historyk sztuki
Marcin Tyrol, aktor Teatru Dramatycznego

Robert Urbański, kierownik literacki Teatru Modrzejewskiej w Legnicy

Henrietta Varju, galeria Happen Transfer, Warszawa

Adam Walaciński, kompozytor, krytyk muzyczny i pedagog, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie
Teresa Walas, literaturoznawca, teoretyk, historyk i krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Andrzej Warchił, dziennikarz
Krzysztof Warlikowski, reżyser teatralny, dyrektor artystyczny Nowego Teatru w Warszawie
Joanna Warsza, kurator projektów artystycznych
Andrzej Werner, historyk i krytyk literatury i filmu, profesor w Instytucie Badań Literackich PAN oraz warszawskiej Akademii Teatralnej
Monika Weychert Waluszko, kuratorka projektów artytycznych
Ryszard Wieczorek, profesor UAM, Kierownik Katedry Muzykologii UAM
Katarzyna Wielga, pełnomocnik dyrektora ds. artystycznych Narodowego Instytutu Audiowizualnego
Wojciech Wilczyk, artysta
Ewa Witkowska, historyczka sztuki
Wojciech Włodarczyk, historyk sztuki
Marek Włodarski, kierownik Redakcji Literatury Polskiej, Prószyński Media
Piotr Wojciechowski, pisarz, reżyser i krytyk, wieloletni prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
Michał Woliński, redaktor magazynu "Piktogram", kurator
Ryszard Woźniak, artysta, pedagog, prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego
Hanna Wróblewska, wicedyrektor Zachęty Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie
Magdalena Wróblewska, Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Warszawski
Szymon Wróblewski, Dramatopisarz, Dramaturg, Narodowy Stary Teatr w Krakowie
Ludwika Wujec, Rada Programowa Kongresu Kobiet
Barbara Wysocka, aktorka i reżyserka, laureatka Paszportu "Polityki"

Michał Zadara, reżyser teatralny, laureat Paszportu Polityki 2007
Anna Zadorożna, architekt
Bohdan Zadura, poeta, tłumacz, redaktor naczelny miesięcznika "Twórczość"
Anna Zakrzewska, reżyserka
Włodzimierz Jan Zakrzewski, malarz
Marek K. Zalejski, grafik
Marek Zaleski, krytyk i historyk literatury w Instytucie Badań Literackich PAN i Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW
Sławomir Zamuszko, kompozytor
Mariusz Zaniewski, aktor teatralny, telewizyjny i filmowy
Krzysztof Zarzecki, aktor Narodowego Starego Teatru im. Helenya Modrzejewskiej w Krakowie
Andrzej Zawada, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, literat
Ryszard Ziarkiewicz, kurator
Monika Zielińska, artystka
Wojciech Ziemilski, reżyser
Maria Zmarz-Koczanowicz, reżyser, prodziekan Wydziału reżyserii PWSFTviT w Łodzi
Wojciech Zrałek-Kossakowski, dramaturg, dyrektor artystyczny Centrum Kultury Nowy Wspaniały Świat (Warszawa)

Artur Żmijewski, artysta, laureat Nagrody Ordway
Krzysztof Żurowski, reżyser
Krzysztof Żwirblis, kurator Galerii Studio w Warszawie

oraz organizacje i stowarzyszenia twórcze:

Aktorzy 7080
Forum Obywatelskie Teatru Współczesnego
Fundacja Bęc Zmiana
Fundacja Nowoczesnej Polski
Indeks 73
Komitet Obywatelski na rzecz Przejrzystości w Polityce Kulturalnej Krakowa
Krytyka Polityczna
Obywatelskie Forum Dostępu do Książki
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej
Polskie Towarzystwo Muzyki Współczesnej
Porozumienie Kobiet 8 Marca
Rada Krajowa Zielonych 2004
Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego
Stowarzyszenie Kulturalna Europa, Paryż
Stowarzyszenie Teatralne Transpozycje
Wolny Uniwersytet Warszawy
Zarząd Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA
Związek Kompozytorów Polskich

stan na 17 marca 2010

Apel Obywateli Kultury do Prezesa Rady Ministrów

2010-02-25T10:35:00.000-08:00

Spotkanie zespołów roboczych, 15 stycznia 2010

2010-01-18T01:18:00.000-08:00

15 stycznia 2010 w Zachęcie w Warszawie odbyło się spotkanie zespołów roboczych oraz sekretariatu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Omówiono następujące kwestie:

1. Forma prawna OFSW

Monika Zielińska przedstawiła potencjalne formy prawnego ukonstytuowania się Forum. Wobec pojawiających się głosów, by Forum zostało powołane oficjalnie, wspólnie postanowiliśmy, że przyjmie formę stowarzyszenia zwykłego, które nie wymaga skomplikowanych procedur (zwalnia nas ze zbytecznej biurokracji) i nie pociąga za sobą obowiązkowych składek. Regulamin stowarzyszenia opracuje zespół roboczy „Standardy i Procedury”. Cele stowarzyszenia opracuje sekretariat na podstawie nadesłanych przez zespoły robocze postulatów.

2. Potrzeba stworzenia zespołu roboczego Galerie Komercyjne

Podczas prac grupy „Organizacje pozarządowe” powstał problem różnego charakteru postulatów organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli galerii, które (z racji na częstą podwójną osobowość prawną) wchodziły w skład tego samego zespołu roboczego.

3. Reprezentacja Forum

Postanowiliśmy, że reprezentację Forum stanowić będą sekretariat oraz liderzy poszczególnych zespołów roboczych lub delegowane przez nich osoby.

4. Cele wewnątrzśrodowiskowe i postulaty kierowane na zewnątrz

Wskazane przez zespoły robocze problemy postanowiliśmy podzielić na takie, które jako środowisko powinniśmy próbować rozwiązać sami (kwestie wewnątrzśrodowiskowe) oraz postulaty kierowane na zewnątrz – cele polityczne (do rozwiązania na drodze lobbowania za zmianą prawa czy polityki ministerialnej).

5. Kodeks Dobrych Praktyk

Jednym ze sposobów rozwiązania problemów naszego środowiska będzie opracowanie Kodeksu Dobrych Praktyk, obejmującego różne pola (np. styk artyści – instytucje, instytucje – organizacje pozarządowe, instytucje – galerie komercyjne itd.). Pierwszą próbą zbadania jednego z tych pól będzie jawna ankieta przeprowadzona wśród instytucji publicznych, dotycząca wywiązywania się przez nie ze zobowiązań wobec artystów.

6. Cele polityczne

Postanowiliśmy, że w celu lobbowania za szerokimi celami, zmierzającymi do poprawy sytuacji sztuki współczesnej, Forum powinno porozumieć się z organizacjami z innych obszarów kultury w celu „zwarcia szeregów”.

7. Pozostałe wnioski

Na spotkaniu pojawiały się też głosy, że działania Forum zbyt koncentrują się na kwestiach finansowych i bytowych, a w mniejszym stopniu – formie i charakterze aktywności naszego środowiska. Wskazując na najistotniejsze problemy, prof. Waldemar Baraniewski poruszył m.in. kwestię utrwalania pamięci, niepodejmowaną w wystarczającym stopniu przez polskie instytucje (np. dokumentacja życia artystycznego czy przejmowanie artystycznych spuścizn).

W spotkaniu uczestniczyli: Adam Adach, Waldemar Baraniewski, Anna Baumgart, Leszek Czajka, Agnieszka Czarnecka, Anna Eichler, Łukasz Gorczyca, Katarzyna Górna, Dorota Jarecka, Joanna Kiliszek, Piotr Kosiewski, Agnieszka Kurant, Katarzyna Majak, Magda Materna, Krystyna Piotrowska, Katarzyna Redzisz, Bartek Remisko, Agnieszka Rudzińska, Karol Sienkiewicz, Jarosław Suchan, Michał Suchora, Agnieszka Sural, Monika Szewczyk, Milada Ślizińska, Teresa Śmiechowska, Hanna Wróblewska, Monika Zielińska, Artur Żmijewski.

Spotkanie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej z Zenonem Butkiewiczem

2010-01-18T01:16:00.001-08:00

Spotkanie OFSW z Zenonem Butkiewiczem, dyrektorem Departamentu Narodowych Instytucji Kultury w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

22 grudnia 2009

notatka

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej reprezentowali: Magdalena Materna, Krystyna Piotrowska, Bartek Remisko, Karol Sienkiewicz, Milada Ślizińska, Hanna Wróblewska.

Do spotkania doszło z inicjatywy dyrektora Butkiewicza, w odpowiedzi na list grupy inicjatywnej OFSW w sprawie zmiany na stanowisku dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie z 12 listopada 2009. Grupa inicjatywna OFSW pisała w tym liście: „W związku z zapowiadaną zmianą na stanowisku dyrektora Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, jedynej tego typu placówki o charakterze ogólnopolskim, postulujemy wykorzystanie istniejących procedur demokratycznych. Nowy dyrektor Centrum powinien zostać wyłoniony w drodze międzynarodowego konkursu. Wnioskujemy o powołanie eksperckiej Rady Powierniczej CSW, która nadzorowałaby procedurę konkursową, a w przyszłości stronę merytoryczną i finansową instytucji. Nasze środowisko gotowe jest przeprowadzić szeroką dyskusję na temat misji Centrum Sztuki Współczesnej jako placówki eksperymentalnej, stanowiącej laboratorium działań artystów i kuratorów. Mamy nadzieję, że nasze postulaty zostaną uwzględnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy podejmowaniu istotnych dla nas decyzji”.

Dyrektor Butkiewicz przedstawił stanowisko ministra Zdrojewskiego, który nie widzi potrzeby przeprowadzenia konkursu na dyrektora CSW, uznając wybór dyrektora za swą prerogatywę. Konkurs, zdaniem dyrektora Butkiewicza, nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem, gdyż zazwyczaj najlepsi kandydaci nie chcą w nim brać udziału w obawie przed porażką, lepsza ma więc być taka formuła, w której zaprasza się najlepsze osoby na zamknięte rozmowy.

Odpowiedzią ministra na postulat przeprowadzenia międzynarodowego konkursu jest, by OFSW zaproponowało kandydata lub kandydatów na to stanowisko. Nieoficjalna i nieformalna procedura, którą dyrektor Butkiewicz nazwał „konkursem zamkniętym” lub „postępowaniem kwalifikacyjnym”, ma polegać na tym, że minister, zaproszone gremia (czyli na przykład autorzy listów w tej sprawie, to jest OFSW oraz kolegium kuratorów CSW, a także – jak się dowiedzieliśmy – ZPAP) czy dyrektor Krukowski mogą zaproponować swoich kandydatów, z którymi minister przeprowadzi rozmowy i sam podejmie ostateczną decyzję bez konsultowania się formalnego z jakimikolwiek ciałami eksperckimi, wewnętrznymi czy zewnętrznymi. (Tak ma wyglądać większość ważnych decyzji personalnych podejmowanych przez ministra Zdrojewskiego.) Otrzymaliśmy też potwierdzenie informacji, która pojawiała się w prasie, że braną pod uwagę przez ministra kandydatką na stanowisko dyrektora CSW jest (na pewno) Monika Fabijańska, dyrektorka Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku.

Sugestia, że wysunięcie kandydata przez OFSW przeczyłoby idei tworzenia jasnych i przejrzystych procedur, np. w powoływaniu dyrektorów, co jest jednym z głównych postulatów OFSW oraz stało za listem wysłanym do ministra przez grupę inicjatywną, została uznana przez dyrektora Butkiewicza za „uchylanie się od odpowiedzialności” i pozycjonowanie się w roli „recenzenta” procesu wyłaniania dyrektora CSW, a nie jego aktywnego uczestnika. Zaznaczyliśmy, że cele OFSW są długofalowe i postulatem nie jest jedynie odpowiednie obsadzenia stanowiska dyrektora CSW, lecz stworzenie jasnych procedur, z czym stałoby w sprzeczności wzięcie udziału w „postępowaniu kwalifikacyjnym” zaproponowanym przez ministra.

Dyrektor Butkiewicz nie czuł się kompetentny rozmawiać ani o budżecie CSW pod kierownictwem nowego dyrektora (od czego zależy program instytucji), ani o misji i programie, czyli o poszukiwanym profilu kandydata na to stanowisko (to kandydaci, jego zdaniem, powinni przedstawić „autorski” program instytucji, „instytucja artystyczna jest taka, jaka jej szef”, więc będzie albo „wizjonerska”, albo „menadżerska” w zależności od tego, która propozycja będzie bardziej przekonująca).

Odpowiedzią na pytanie o kadencyjność dyrektorów, co jest jednym z postulatów OFSW, jest zaproponowana przez ministerstwo tak zwana ustawa deregulacyjna, która obecnie przechodzi standardową procedurę jej uchwalania (konsultacje środowiskowe prowadzone były we wrześniu 2009 roku).

Delegacja OFSW zasugerowała, by nazwiska kandydatów, z którymi rozmowy przeprowadza minister były jawne, a między momentem ujawnienia tych nazwisk a podjęciem decyzji przez ministra było na tyle dużo czasy, by OFSW mogło przeprowadzić publiczną debatę na temat / z udziałem kandydatów oraz by ci publicznie przedstawili swoje wizje Centrum Sztuki Współczesnej. Ustaliliśmy, wspólnie z dyrektorem Butkiewiczem, że OFSW powinno mieć na to od 4 do 6 tygodni. Jednakże dyrektor Butkiewicz nie sformułował żadnej wiążącej obietnicy w tej kwestii.

Ze strony OFSW padła propozycja stworzenia szerokiej grupy eksperckiej, z której w przyszłości losowane byłyby komisje opiniujące kandydatów czy przeprowadzające konkursy na dyrektorskie stanowiska w narodowych instytucjach kultury.(Takie zmiany wymagają regulacji prawnych, na przykład rozporządzenia Ministra). Dyrektor Butkiewicz uznał ją za ciekawą propozycję na przyszłość, jednocześnie wyrażając wątpliwości co do trudności legislacyjnych oraz długości ministerialnych procedur wprowadzających w życie rozporządzenia ministra w tym temacie (taki proces trwa rok). Procedurę taką można przyspieszyć w wyjątkowych przypadkach.