Stanowisko OFSW w sprawie Manifesta 10

My, artyści i kuratorzy, krytycy sztuki, pracownicy kultury, skupieni w Obywatelskim Forum Sztuki Współczesnej, wyrażamy nasz głęboki sprzeciw wobec agresji militarnej na Krymie i groźby wojny, wynikającej z agresywnej, przemocowej polityki Rosji wobec Ukrainy.

W tej sytuacji wyrażamy sprzeciw wobec stanowiska kuratora Manifesta 10, Kaspera Königa, które odczytujemy jako wspierające agresywną politykę prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina. Stanowisko kuratora opublikowane na stronie Manifesta 10 brzmi jak akt lojalności wobec poczynań rosyjskiego prezydenta, rządu i parlamentu. 

                                                             

Chcemy przypomnieć organizatorom wystawy, że Rosja dokonała aneksji Krymu, prowadzi działania militarne w dużej skali skierowane na zastraszenie Ukrainy i jej sąsiadów i mogące być przygotowaniem do inwazji lądowej na terytorium Ukrainy.

Przez ostatnich 20 lat nauczyliśmy się traktować Rosję i Rosjan jak partnerów w działaniach kulturalnych. I dziś pamiętamy, że są przynajmniej dwie Rosje - jedna przyjazna, która chce wolnego i bezpiecznego świata; i druga Rosja, która chce własnej dominacji wymuszanej restrykcyjnym prawem i wojskową siłą. 

Zdarzają się sytuacje, gdy nie należy za wszelką cenę realizować projektu, w który - i to jesteśmy w stanie zrozumieć - włożyło się już tak wiele organizacyjnego wysiłku. Sytuacja, gdy gospodarzem imprezy jest kraj terroryzujący swoich sąsiadów i zawłaszczający ich terytorium, do takich właśnie należy. 

Jest też odpowiedzialnością głównego kuratora Manifesta 10, by nie korumpować artystów obietnicą uczestnictwa, gdy ceną za to jest pośrednie i bezpośrednie wspieranie reżimu Władimira Putina. Wezwanie do bierności, jakie sformułował Kasper König, nie powinno mieć miejsca w obecnej sytuacji. Dyskredytowanie w opublikowanym stanowisku wszelkich spodziewanych protestów, nazywanie ich omyłką, lub taniochą, jest nie fair wobec tych, którzy mają odmienne zdanie niż kurator Manifesta: "[…] it would be a mistake to reduce our possibilities down to the level of just making a particular political statement".

Kultura nie może być zakładnikiem reżimów, musi zachować faktyczną, a nie limitowną przez restrykcyjne prawo wolność. Kultura nie może być bierna.

---------------------------------------------------------------------------------------------

Мы, художники и кураторы, критики и работники культуры, связанные с Гражданским Форум Современного Искусства, выражаем наше глубокое несогласие с военной агрессией в Крыму, а также угрозой войны, которая вызвана агрессивной силовой политикой России по отношению к Украине.

В этой ситуации мы выражаем наше несогласие с позицией куратора Manifesta 10 Каспера Кенига, в которой мы видим поддержку агрессивной политики президента Российской Федерации Владимира Путина. Позиция куратора, опубликованная на веб-сайте Manifesta 10, звучит как акт лояльности по отношению к действиям российского президента, правительства и парламента. 

Хотим напомнить организаторам выставки, что Россия совершила аннексию Крыма, и ведет масштабные военные действия, направленные на устрашение Украины и ее соседей. Эти действия могут быть приготовлением к вторжению на территорию Украины. 

В последние 20 лет мы научились воспринимать Россию и россиян как партнеров в сфере культуры. И сегодня мы помним, что существует по крайней мере две России - одна из них дружелюбная, стремящаяся к свободному и безопасному миру; и вторая Россия, которая хочет господствовать с помощью репрессивного права и военной силы.

Бывают ситуации, когда не стоит любой ценой осуществлять проект, в который - и это можно понять - уже вложено так много организационных усилий. Ситуация, в которой хозяином проекта является государство, терроризирующее своих соседей и присваивающее их территорию, относится именно к таким ситуациям.

Ответственность главного куратора Manifesta 10 - не коррумпировать художников обещанием участия, когда ценой этого является опосредованная или непосредственная поддержка режима Владимира Путина. Призыв к пассивности, который сформулировал Каспер Кениг, не должен иметь места в теперешней ситуации. Опубликованная позиция куратора дискредитирует все ожидаемые протесты, называя их дешевой провокацией. Это несправедливо по отношению к тем, кто придерживается иного мнения, чем куратор Manifesta: "было бы ошибкой ограничить наши возможности всего лишь шансом сделать какие-то политические заявления".

Культура не может быть заложником режима, она должна сохранить настоящую, не ограниченную репрессивными законами свободу. Культура не может быть пассивной. 

---------------------------------------------------------------------------------------------

We, artists, curators, art critics, and cultural workers gathered around the Warsaw-based Civic Forum for Contemporary Art, express our profound objection to the military aggression in the Crimea and the threat of war resulting from Russia's violent policy towards Ukraine.

Given this situation, we declare our resistance to the position taken by the curator of Manifesta 10, Kasper König, which we read as supportive of the aggressive policies of Vladimir Putin, President of the Russian Federation. The statement of the curator, published on the website of Manifesta 10, resembles a declaration of loyalty to the Russian President, government, and parliament, in implicit support of their actions.

We wish to remind the organizers of the exhibition that Russia has annexed Crimea, and is carrying out a large scale military operation, the aim of which is to threaten Ukraine and its neighbors, and potentially prepare for a ground invasion of Ukrainian territory.

Over the last 20 years we have learned to see Russia and the Russians as partners in cultural activities. Today we are reminded that there are at least two Russias: the first one is friendly, striving for a free and safe world, while the second desires domination over others imposed through restrictive laws and military power.

There are situations in which an event should not be carried out at any price, even as we recognize the significant organizational effort that has already been expended. A situation in which the country hosting the event is terrorizing its neighbors and annexing their territory is just such a case.

When participating in an exhibition comes at the price of giving direct or indirect support to Vladimir Putin's regime, it is the responsibility of the curator not to corrupt artists by planning their participation. The call for passivity made by Manifesta 10's Kasper König should never have happened.

The published statement discrediting all protests in advance by calling them mistakes and cheap provocations is unfair to those whose opinions differ from the one presented by the curator of Manifesta, namely that "it would be a mistake to reduce our possibilities down to the level of just making a particular political statement."

Culture cannot let itself be taken hostage by regimes; it needs to retain real freedom, unlimited by restrictive law. Culture cannot be passive.

Porozumienia z instytucjami - cd.

Do instytucji, z którymi OFSW podpisało porozumienia w sprawie minimalnych honorariów wypłacanych artystom dołączyły ostatnio Galeria Arsenał w Białymstoku oraz Galeria Kronika w Bytomiu. Wcześniej OFSW podpisało takie porozumienia z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachętą Narodową Galerią Sztuki w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi i Galerią Miejską Arsenał w Poznaniu.

Na zdjęciach porozumienie podpisują Monika Szewczyk, dyrektorka Galerii Arsenał w Białymstoku, oraz Katarzyna Górna

Minimalne kwoty zadeklarowane przez Galerię Arsenał w Białymstoku to:
- 800 złotych brutto za udział w wystawie zbiorowej; 
- 1500 złotych brutto za udział w wystawie dwóch artystów; 
- 2500 złotych brutto za wystawę indywidualną lub indywidualną-monograficzną; 
- 800 złotych brutto za udział w wystawie dzieł udostępnianych w internecie.

Minimalne kwoty zadeklarowane przez Galerię Kronika w Bytomiu to:
- 600 złotych brutto za udział w wystawie zbiorowej; 
- 1200 złotych brutto za małą wystawę indywidualną lub udział w wystawie dwóch artystów; 
- 2000 złotych brutto za wystawę indywidualną lub indywidualną-monograficzną;

Obecnie OFSW prowadzi rozmowy m.in. z Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Muzeum Współczesnym Wrocław czy CSW Łaźnia w Gdańsku.

Notatka ze spotkania przedstawicieli OFSW z wiceministrem pracy Radosławem Mleczko

W dniu 6 lutego 2014 r. przedstawiciele Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej Katarzyna Górna, Mikołaj Iwański i Artur Żmijewski spotkali się z ministrem Radosławem Mleczko. Celem spotkania było omówienie sytuacji socjalnej artystów i artystek w Polsce.

Obywatelskie Forum jest organizacją, która od lat sygnalizuje dramatyczną sytuację socjalną  twórców. Przedstawiciele OFSW wyrazili potrzebę stworzenia całościowego zbioru regulacji prawnych oraz programów, mających na celu poprawę sytuacji socjalnej i ekonomicznej artystów i artystek w Polsce. Dokument taki, który nazwaliśmy Paktem dla Artystów i Artystek, byłby porozumieniem pomiędzy twórcami a rządem. Celem porozumienia jest wdrożenie, w jak najszybszym czasie, zmian obejmujących:

Zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych uwzględniające specyfikę zawodu twórców (opieka zdrowotna, system emerytalny, rentowy, ubezpieczenie  od bezrobocia, zabezpieczenia rodzicielskie);

Regulacje dotyczące podatku dochodowego i innych;

Uporządkowanie regulacji w zakresie zarządzania prawami autorskimi (ten problem dotyczy szczególnie artystów wizualnych);

Uwzględnienie w ustawie o związkach zawodowych możliwości zrzeszania się niezależnych twórców;

Regulacje dotyczące przyznawania dotacji, gwarantujących artystom i artystkom realne wynagrodzenie za pracę na rzecz kultury i sztuki.

Minister Mleczko wyraził zrozumienie dla potrzeby stworzenia całościowych regulacji. Jednocześnie, wobec toczącej się publicznie debaty dotyczącej „oskładkowania” umów cywilnoprawnych  za priorytetowe uznał  rozmowy mające na celu wypracowanie rozwiązań dotyczących zabezpieczenia społecznego artystów i artystek. Wskazał na potrzebę wykorzystania doświadczeń innych państw UE.

Uczestnicy spotkania uznali, że w dalszych pracach uzasadniona wydaje się współpraca ekspertów ze strony rządowej z przedstawicielami OFSW. W związku z powyższym minister Mleczko zadeklarował nawiązanie w tej sprawie kontaktu i współpracy również z przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Ministerstwa Finansów.

OFSW zobowiązało się sformułować wstępne propozycje zmian w systemie ubezpieczeń społecznych.

Jako przedstawiciele środowiska twórców jesteśmy zadowoleni, że podnoszona od kilku lat przez OFSW kwestia fatalnej kondycji twórców i braku systemowych rozwiązań znalazła oczekiwany odzew ze strony rządowej, oraz że Ministerstwo Pracy zadeklarowało gotowość przystąpienia do prac nad zmianami.

Uzgodniliśmy, że kolejne spotkanie odbędzie się na początku marca i poprzedzone zostanie spotkaniami roboczymi z udziałem ekspertów.

"Porozumienia w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek" podpisane

Uprzejmie informujemy, że dzisiaj, 17 lutego 2014 roku, w warszawskiej Zachęcie nastąpiło podpisanie pierwszych „Porozumień w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek”. Cztery instytucje, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie oraz Galeria Arsenał w Poznaniu, zobowiązały się wypłacać honoraria artystom biorących udział w organizowanych przez nich wystawach.

Jednobrzmiące porozumienie, gwarantujące minimalne wynagrodzenie 800 złotych brutto za udział w wystawie zbiorowej, minimum 1200 złotych za udział w małej wystawie indywidualnej (tzw. project room) oraz minimum 3700 złotych za wystawę indywidualną podpisały Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Hanna Wróblewska, dyrektorka Zachęty, oraz Małgorzata Ludwisiak, wicedyrektorka Muzeum Sztuki. W imieniu Galerii Arsenał w Poznaniu porozumienie, gwarantujące odpowiednio kwoty 1200, 1500 (w przypadku wystawy, w której udział bierze dwóch artystów) i 3500 złotych, podpisała wicedyrektor Karolina Sikorska. W imieniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej porozumienie podpisały artystki Katarzyna Górna i Zuzanna Janin.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej podejmuje starania zmierzające do zawarcia podobnych porozumień, gwarantujących wypłacanie honorariów artystom, z innymi instytucjami. Gotowość do podpisania podobnego porozumienia wyraziły też m.in. Galeria Kronika w Bytomiu, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Galeria Arsenał w Białymstoku, BWA w Tarnowie i Galeria Labirynt w Lublinie.

Zachęcamy galerie i muzea do zgłaszania swojej gotowości do zawarcia porozumienia.

Podpisane porozumienia dotyczą roku 2014 i w wypadku ich przedłużenia w kolejnych latach będą podlegały renegocjacjom.

Strony wyraziły nadzieję, że „Porozumienie” będzie wstępem do sformułowania przyszłego „Paktu dla Artystów i Artystek”, który będzie nowym kontraktem społecznym zawartym między państwem a środowiskiem twórców. „Pakt” ma na celu zapoczątkowanie i rozwinięcie prac nad systemowym uregulowaniem sytuacji społeczno-socjalnej artystów i artystek. Regulacje te muszą obejmować wprowadzenie wypłacana wynagrodzeń za różnego rodzaju prace wykonywane przez artystów - w i na rzecz instytucji kultury - a przede wszystkim regulacji i zmian w systemie powszechnych ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego oraz uregulowanie przepisów dotyczących respektowania praw autorskich.

Poniżej zamieszczamy skany podpisanych porozumień.

Porozumienie podpisane przez Joannę Mytkowską - Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Hannę Wróblewską - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki i Małgorzatę Ludwisiak - Muzeum Sztuki w Łodzi:

Porozumienie podpisane przez Karolinę Sikorską - Galeria Arsenał w Poznaniu:

Podpisanie pierwszych Porozumień w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek

Szanowni Państwo,

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej [OFSW] zawarło "Porozumienie w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" z kilkoma pierwszymi instytucjami kultury w Polsce: Zachętą Narodową Galerią Sztuki, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Muzeum Sztuki w Łodzi, Galerią Arsenał w Poznaniu i Galerią Kronika w Bytomiu, które zobowiązały się do podpisania porozumienia o przestrzeganiu i kontynuowaniu dobrych praktyk, polegających na wypłacaniu artystom i artystkom honorariów za udział w wystawach zbiorowych oraz za przygotowanie wystaw indywidualnych. Porozumienie ma formę zindywidualizowaną ze względu na wysokość wynagrodzeń jak i rodzaje projektów.

Strony wyraziły nadzieję, że "Porozumienie"  będzie wstępem do sformułowania przyszłego "Paktu dla Artystów i Artystek", który będzie nowym kontraktem społecznym, zawartym pomiędzy państwem, a środowiskiem twórców.

"Pakt dla Artystów i Artystek" ma na celu zapoczątkowanie i rozwinięcie prac nad systemowym uregulowaniem sytuacji społeczno-socjalnej artystów i artystek [pracujących nie tylko w polu sztuk wizualnych]. Regulacje te muszą obejmować wprowadzenie zasady wypłacania wynagrodzeń za różnego rodzaju prace wykonywane przez artystów - w i na rzecz instytucji kultury – a przede wszystkim regulacji i zmian w systemie powszechnych ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego oraz uregulowanie przepisów dotyczących respektowania praw autorskich.
 

Nie godzimy się, by usprawiedliwieniem dla niewypłacania należnych wynagrodzeń był kapryśny rynek sztuki. Uważamy, że każda wykonywana przez artystów i artystki praca - w i na rzecz instytucji kultury - wymaga właściwego wynagrodzenia, od którego nie można odstąpić motywując to współpracą z galeriami komercyjnymi, wykonywaniem innych prac w celach zarobkowych, czy kapitałem symbolicznym pomnażanym przez udział w danej wystawie. Od wypłaty wynagrodzenia nie można odstąpić motywując to płcią, pochodzeniem czy narodowością twórcy.

"Porozumienie w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" ma formułę otwartą i jest zaproszeniem dla innych instytucji kultury do jego podpisania.

OFSW cieszy się, że dyrektorzy i dyrektorki instytucji zdecydowali się na ten krok - postawiony wbrew niedobremu, milczącemu konsensusowi o pomijaniu wynagrodzeń dla artystów.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Zapraszamy na oficjalne podpisanie „Porozumienia w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" przez Hannę Wróblewską - Dyrektorkę Zachęty Narodowej Galerii Sztuki, Joannę Mytkowską - Dyrektorkę Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Małgorzatę Ludwisiak - Wicedyrektorkę Muzeum Sztuki w Łodzi, Karolinę Sikorską - Zastępczynię Dyrektora Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu, z udziałem artystów - członków sekretariatu OFSW.

W dniu 17 Luty, 2014 o godz. 13.00 w sali kinowej Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, pl. Małachowskiego 3, (wejście od ul. Burschego)

Negocjacje w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów.

Obywatelskie Forum rozpoczęło negocjacje z instytucjami i galeriami sztuki w sprawie uregulowaniem zasad wzajemnej współpracy pomiędzy instytucjami a artystami, częścią regulacji jest wypłacanie wynagrodzeń artystom i artystkom. Jesteśmy przekonani, że niezbędne jest porozumienie w tej kwestii i że wpłynie ono pozytywnie na uznanie wartości pracy twórców i podkreślą rolę instytucji we wspieraniu ich pracy.

Treść porozumienia określa wysokość minimalnych kwot wypłacanych artystom za udział w wystawach zbiorowych oraz indywidualnych, wysokość tych kwot jest ustalana w procesie obustronnych negocjacji OFSW z poszczególnymi instytucjami.

W wyniku indywidualnych negocjacji z artystką lub artystą, powyższe kwoty wynagrodzeń mogą wzrosnąć, jednakże celem takiego porozumienia jest zagwarantowanie wypłacania artystom stawek minimalnych.

Powyższe porozumienie nie dotyczy wystawiania dzieł, wypożyczanych z kolekcji, które nabyły prawa autorskie do tych dzieł.

Mamy nadzieję, że porozumienie w kwestii wynagrodzeń będzie wstępem do zawarcia nowego kontraktu społecznego pomiędzy instytucjami kultury, a artystycznym prekariatem. Nowy kontrakt społeczny nazwany przez nas "Paktem dla Artystów i Artystek", będzie rozwinięciem regulacji w sztuce i kulturze, zapoczątkowanych przez "Pakt dla Kultury".

Zapraszamy instytucje kultury do włączenia się w proces zmian w tworzeniu nowych bardziej sprawiedliwych zasad współpracy, które mają na celu doprowadzenie do polepszenia sytuacji artystów.

Zainteresowane podpisaniem porozumienia w tej kwestii instytucje zapraszamy do kontaktu na adres:

forumsztukiwspolczesnej@gmail.com

Apel przeciw likwidowaniu lub zmniejszaniu wynagrodzeń artystów we wnioskach grantowych

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej zwróciło uwagę na niepokojące praktyki instytucji, fundacji i stowarzyszeń wnioskujących o publiczne dotacje z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Okazuje się, że umieszczane w budżetach honoraria dla twórców są często nieadekwatne do nakładu pracy i czasu poświęconego na realizację projektu, a – co jeszcze bardziej niepokojące -  przy aktualizacji wniosków (które otrzymały zmniejszone wobec wnioskowanego dofinansowanie) wynagrodzenia dla artystów, twórców i wykonawców są zmniejszane nieproporcjonalnie do obniżonej kwoty dotacji lub całkowicie usuwane z budżetu wniosku. W rezultacie praca artystów albo nie jest opłacana, albo wynagrodzenia nie odzwierciedlają wkładu pracy w przygotowanie dzieła czy projektu.

Do 30 listopada 2013 roku trwa przyjmowanie wniosków na programy operacyjne MKiDN, w związku z tym OFSW zwraca się do wnioskodawców o zwrócenie szczególnej uwagi na powyższy problem i wpisywanie do aplikacji grantowych rzeczywistych wynagrodzeń dla artystów, twórców i wykonawców, o utrzymanie tych wynagrodzeń w aktualizowanych wnioskach oraz o zaprzestanie ich nieproporcjonalnego zmniejszania.

Opisaną powyżej tendencję do zaniżania wynagrodzeń potwierdza pismo Narodowej Galerii Sztuki Zachęta do MKiDN. Zachęta jako operator programów MKiDN oraz instytucja kwalifikująca wnioski grantowe zauważa następującą praktykę:

  

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Zespół ds. Programów Operacyjnych

L.dz.697/13

Adresat: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

Departament Mecenatu Państwa

[pismo wpłynęło do MKiDN 22.05.2013]

[...] Zwracamy uwagę na fakt, że honoraria dla artystów sztuk wizualnych niepokojąco często ulegają nieproporcjonalnemu (choćby w stosunku do honorariów organizatorów) zmniejszeniu lub całkowitemu zlikwidowaniu w trakcie składania aktualizacji wniosku do otrzymanej dotacji. Sugeruje to, że punkt "honoraria dla artystów" często wstawiany jest jako wypełniacz a nie realny koszt przewidywany przez organizatora. Istotne wydaje się stworzenie zapisu regulaminowego wykluczającego tego rodzaju praktykę (honoraria dla artystów wykonawców - w przypadku zmniejszonej dotacji nie powinny ulegać nieproporcjonalnym zmianom).

Hanna Wróblewska

Dyrektorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki

Powyższy fragment, publikujemy za zgodą dyrekcji Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie.

Oświadczenie Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski w sprawie pracy J.Markiewicza pt. „Adoracja Chrystusa”

Przekazujemy treść oświadczenia Kolegium Kuratorów CSW ZU.

Oświadczenie Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski w sprawie pracy Jacka Markiewicza pt. „Adoracja Chrystusa” (1993)

Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski stanowczo sprzeciwia się wszelkim formom dyskryminowania, zastraszania artystów i grożenia im sankcjami karnymi, a także ograniczania ich wolności do eksponowania swoich dzieł. Takich działań nie usprawiedliwia argumentacja osób, w mniemaniu których artysta dopuścił się w swojej pracy obrazy czyichkolwiek uczuć religijnych. Symbole religijne przynależą do wspólnego nam wszystkim obszaru kultury wizualnej i każdy twórca ma prawo odwoływania się do nich w swoich dziełach.

Film Jacka Markiewicza, pokazywany aktualnie w CSW Zamek Ujazdowski, wchodzi w skład wystawy "British British Polish Polish. Sztuka krańców Europy: długie lata 90. i dziś". Jest jednym z wielu dzieł, jakie na tej wystawie reprezentują polską sztukę krytyczną z lat 90. XX wieku.  „Adoracja Chrystusa” jest pracą dyplomową Markiewicza, przygotowaną pod opieką artystyczna prof. Grzegorza Kowalskiego i obronioną w 1993 roku na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Praca „Adoracja Chrystusa” została włączona do wystawy "British British Polish Polish. Sztuka krańców Europy: długie lata 90. i dziś" z przyczyn merytorycznie oczywistych. Jest świadectwem sztuki polskiej tamtego okresu, a także jednym z najbardziej charakterystycznych  i ważnych dzieł jej nurtu krytycznego.

Dyplom Jacka Markiewicza, jak również niektóre prace innych artystów z tej wystawy, tworzących w latach 90. i zaliczanych do przedstawicieli sztuki krytycznej, nie są łatwe w odbiorze i mogą być uznawane za dyskusyjne lub kontrowersyjne. Nie znaczy to jednak, że nie powinny być upubliczniane. Wręcz przeciwnie, dyskusję wokół nich uważamy za ważny element społecznego funkcjonowania sztuki. Mając jednak na względzie szeroką publiczność CSW umieściło przed wejściem na wystawę informację, że niektóre prezentowane na niej dzieła mogą zostać odebrane jako naruszające czyjeś systemy wartości. Jest to ogólnie przyjęta formuła, stosowana w instytucjach kultury na całym świecie, która z jednej strony umożliwia widzom galerii czy muzeów podejmowanie na własną rękę odpowiedzialnych decyzji i unikanie konfrontacji z nieakceptowanymi przez nich formami wypowiedzi artystycznej, a z drugiej pozwala organizatorom wystaw respektować statut sztuki jako obszaru wolności ekspresji twórczej.

Mamy wrażenie, że praca artystyczna Jacka Markiewicza stała się w tym wypadku jedynie pretekstem do wystąpień medialnych i próby narzucenia represyjnego modelu relacji publicznych stojącego w sprzeczności z wartościami demokratycznymi.

Dokonuje się to kosztem dobrego imienia instytucji publicznej oraz indywidualnego artysty.

Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski