Protest OFSW - konsultacje społeczne w sprawie ACTA

Do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pana Bogdana Zdrojewskiego


Szanowny Panie Ministrze,

My, artyści oraz pozostali członkowie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, stanowczo sprzeciwiamy się sposobowi przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących porozumienia ACTA.

W dniu 26 stycznia br., mimo licznych głosów sprzeciwu i aktywnych protestów ze strony społeczeństwa i organizacji pozarządowych, rząd zdecydował się na podpisanie porozumienia ACTA. Jednocześnie Pan Minister poinformował w specjalnym oświadczeniu, że procedury zawierania umowy ACTA, w tym obowiązek konsultacji społecznych, zostały wypełnione. Na stronie mkidn.gov.pl ministerstwo informuje, że „niezwłocznie po ujawnieniu ACTA MKiDN 11 maja 2010 skierowało treść umowy do konsultacji społecznych. Uzgodnienia skierowano do 27 podmiotów, w tym organizacji zbiorowego zarządzania, spółek telewizyjnych jak również izb gospodarczych zrzeszających przedsiębiorców działających na rynku usług elektronicznych, tj. Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji oraz Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej”. Na liście organizacji zaproszonych do udziału w tych tzw. konsultacjach społecznych znajduje się też Związek Polskich Artystów Plastyków.

Jako Obywatelskie Forum Sztuk Wizualnych, reprezentujące artystów wizualnych oraz przedstawicieli środowiska sztuk wizualnych, realnie tworzących obraz polskiej sztuki współczesnej, stanowczo protestujemy przeciwko manipulacji opinią publiczną – opisana forma konsultacji nie spełnia standardów tzw. konsultacji społecznych, takich jak: wcześniejsze upublicznienie dokumentów, poważna debata z nieograniczoną liczbą podmiotów zainteresowanych tematem, uwzględnienie zebranych i przeanalizowanych opinii w procesie przygotowania umowy do podpisu.

Jednocześnie chcemy podkreślić, że skupieni w Obywatelskim Forum Sztuki Współczesnej artyści nie są reprezentowani przez zaproszony do konsultacji Związek Polskich Artystów Plastyków. Związek od lat wielu ma niewiele wspólnego z rzeczywistym środowiskiem sztuk wizualnych i działa na jego marginesie.

Jesteśmy przeciwni podpisaniu przez rząd Polski międzynarodowej umowy dot. własności intelektualnej, w tym szczególnie ważnego dla środowiska internetowego prawa autorskiego, bez poważnej dyskusji na ten temat i uwzględnienia opinii twórców kultury, szczególnie w sytuacji zgłoszenia wątpliwości przez autorytety w dziedzinie zarządzania prawami własności intelektualnej. Swoje poważne zastrzeżenia zgłosili również europejski i polski inspektor ochrony danych osobowych. W naszym przekonaniu ignorowanie opinii publicznej, w tym głosu twórców wizualnych należących do Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, jest szkodliwe zarówno dla twórców, jak i dla użytkowników internetu.

Jako obywatele RP oraz twórcy kultury stanowczo domagamy się uwzględniania naszych opinii przy ustanawianiu praw dotyczących artystów.


Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Spotkanie grupy Instytucje

13 stycznia 2012 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi odbyło się zebranie Grupy OFSW Instytucje, w którym uczestniczyli także członkowie Sekretariatu Forum. Tematem spotkania była sytuacja artystów i postulaty zgłaszane przez Grupę Artyści. W spotkaniu uczestniczyli: Fabio Cavallucci, Sebastian Cichocki, Katarzyna Górna, Jarosław Suchan, Łukasz Gorczyca, Joanna Mytkowska, Karol Sienkiewicz Joanna Szwajcowska, Hanna Wróblewska, Monika Zielińska,.

Przedyskutowano kwestie podnoszone i omawiane ostatnio na spotkaniach grupy Artyści, w szczególności:
• sprzeciw wobec zmian podatkowych prowadzących do likwidacji 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu w przypadku umów o dzieło (cel krótkoterminowy);
• zmiany w systemie prawnym prowadzące do uwzględnienia specyfiki zawodu artysty wizualnego (cel długoterminowy); Proponowane zmiany w prawie podatkowym wywołały szeroką dyskusję na temat kondycji życiowej artysty. Już pobieżna analiza sytuacji rysuje artystów jako grupę zawodową, która działa na marginesach systemu prawnego. W prawie brakuje rozwiązań, które uwzględniałyby specyfikę zawodu artysty;
• fakt istnienia Związku Polskich Artystów Plastyków, niereprezentowania przez Związek większości artystów decydujących o obrazie sztuki współczesnej i niepodejmowania działań mających na celu poprawę pozycji artysty.

Po raz kolejny stanęliśmy wobec problemu nieznajomości prawa: powszechna jest w środowisku sztuk wizualnych nieznajomość prawa i zawiłości systemu, w którym funkcjonują artyści. Okazuje się, że ani artyści, ani przedstawiciele innych powiązanych zawodów, jak kuratorzy, galerzyści, krytycy, dyrektorzy instytucji (zazwyczaj pracujący na etat), nie orientują się w sytuacji prawnej. By móc poczynić dalsze kroki, potrzebujemy rzetelnej analizy aktualnej sytuacji. Grupa Instytucje zaoferowała pomoc w przeprowadzeniu takich ekspertyz, które posłużą nam za punkt wyjścia:

1. Przebadania systemu prawnego w Polsce pod kątem sytuacji artysty, w szczególności systemu podatkowego, systemu ubezpieczeń społecznych i systemu ubezpieczeń zdrowotnych; Zależy nam w szczególności na odpowiedź na pytania: Które z obecnych możliwości rozliczeń podatkowych, ubezpieczeń zdrowotnych i emerytalnych są dla artystów najkorzystniejsze? Jak artyści mogą płacić podatki? Jak mogą się ubezpieczać? Czy w obecnym systemie są uprzywilejowani, czy przeciwnie – są obywatelami gorszej kategorii? Czy system prawny uwzględnia specyfikę zawodu artysty wizualnego?
2. Analiza porównawcza sytuacji artystów w Polsce i rozwiązań wykorzystywanych w innych, wybranych krajach (np. Niemcy, Francja, Wielka Brytania);
3. Związek Polskich Artystów Plastyków – jak działa, kogo reprezentuje, o czyje dba interesy.

Chcemy, aby ekspertyzy pozwoliły wypracować rozwiązania na przyszłość, zaproponować takie zmiany prawne, które poprawią pozycję socjalną artystów.

Po ostatnich spotkaniach grup Artyści oraz Instytucje, Sekretariat podjął decyzję o uczynieniu problemów, przed którymi stoją artyści, priorytetowym zadaniem Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Tym samym Forum staje się platformą służącą rozwiązywaniu problemów artystów i reprezentującą ich interesy. Wydaliśmy też oświadczenie – stanowisko Forum w sprawie proponowanych przez rząd zmian podatkowych.

Oświadczenie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Środowisko artystów i przedstawicieli wolnych zawodów pracujących w kulturze z niepokojem obserwuje propozycje zmian prawa podatkowego, które zawarte zostały w rządowym expose, wygłoszonym przez premiera RP Donalda Tuska. Zmiany te w pierwszej kolejności uderzą w artystów. Artysta z zasady nie jest przedsiębiorcą. Nie pracuje na etacie (po za szkolnictwem artystycznym). Zdecydowana większość artystów podpisuje umowy o dzieło.

Zakładany w dotychczas obowiązującym prawie 50-procentowy koszt uzyskania przychodu nie jest przywilejem ani ulgą – artysta ponosi rzeczywiste koszty związane z wytwarzaniem dzieła sztuki. Rozwiązanie to nie jest idealne, ale w obecnym systemie nie ma żadnych innych możliwości rozliczeń, uwzględniających specyfikę zawodu artysty.

W ostatnich latach, a w szczególności w ostatnim półroczu – podczas prezydencji Polski w Unii Europejskiej, obserwowaliśmy, jak chętnie rząd wykorzystuje dokonania polskich artystów dla budowania wizerunku nowoczesnego państwa. Jest też druga strona medalu – całkowicie pominięcie artystów w obowiązującym systemie prawnym. Zanim rząd zdecyduje się na czynienie oszczędności kosztem twórców, powinien zaproponować inne rozwiązania, w których artyści nie byliby dyskryminowani.

Sprzeciwiamy się oszczędzaniu kosztem twórców!

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Forum Artystów

13 stycznia 2012 roku w Muzeum Sztuki w Łodzi odbyło się zebranie Grupy OFSW Instytucje, w którym uczestniczyli także członkowie Sekretariatu Forum. Tematem spotkania była sytuacja artystów i postulaty zgłaszane przez Grupę Artyści. W spotkaniu uczestniczyli: Joanna Mytkowska, Sebastian Cichocki, Jarosław Suchan, Łukasz Gorczyca, Hanna Wróblewska, Joanna Szwajcowska, Fabio Cavallucci, Monika Zielińska, Katarzyna Górna, Karol Sienkiewicz.

Przedyskutowaliśmy kwestie podnoszone ostatnio na spotkaniach grupy Artyści, w szczególności:
• sprzeciw wobec zmian podatkowych prowadzących do likwidacji 50-procentowych kosztów uzyskania przychodu w przypadku umów o dzieło (cel krótkoterminowy);
• zmiany w systemie prawnym prowadzące do uwzględnienia specyfiki zawodu artysty wizualnego (cel długoterminowy); Proponowane zmiany w prawie podatkowym wywołały szeroką dyskusję na temat kondycji życiowej artysty. Już pobieżna analiza sytuacji, dokonana m.in. przez Dorotę Jarecką w „Gazecie Wyborczej” (artykuł „Artysta pyta, jak żyć”), rysuje artystów jako grupę zawodową, która działa na marginesach systemu prawnego. W prawie brakuje rozwiązań, które uwzględniałyby specyfikę zawodu artysty;
• fakt istnienia Związku Polskich Artystów Plastyków, niereprezentowania przez Związek większości artystów decydujących o obrazie sztuki współczesnej i niepodejmowania działań mających na celu poprawę pozycji artysty.

Po raz kolejny stanęliśmy wobec problemu nieznajomości prawa: powszechna jest w środowisku sztuk wizualnych nieznajomość prawa i zawiłości systemu, w którym funkcjonują artyści. Okazuje się, że ani artyści, ani przedstawiciele innych powiązanych zawodów, jak kuratorzy, galerzyści, krytycy, dyrektorzy instytucji (zazwyczaj pracujący na etat), nie orientują się w sytuacji prawnej. By móc poczynić dalsze kroki, potrzebujemy rzetelnej analizy aktualnej sytuacji. Grupa Instytucje zaoferowała pomoc w przeprowadzeniu takich ekspertyz, które posłużą nam za punkt wyjścia:

1. Przebadania systemu prawnego w Polsce pod kątem sytuacji artysty, w szczególności systemu podatkowego, systemu ubezpieczeń społecznych i systemu ubezpieczeń zdrowotnych; Zależy nam w szczególności na odpowiedź na pytania: Które z obecnych możliwości rozliczeń podatkowych, ubezpieczeń zdrowotnych i emerytalnych są dla artystów najkorzystniejsze? Jak artyści mogą płacić podatki? Jak mogą się ubezpieczać? Czy w obecnym systemie są uprzywilejowani, czy przeciwnie – są obywatelami gorszej kategorii? Czy system prawny uwzględnia specyfikę zawodu artysty wizualnego?
2. Analiza porównawcza sytuacji artystów w Polsce i rozwiązań wykorzystywanych w innych, wybranych krajach (np. Niemcy, Francja, Wielka Brytania);
3. Związek Polskich Artystów Plastyków – jak działa, kogo reprezentuje, o czyje dba interesy.

Chcemy, aby ekspertyzy pozwoliły wypracować rozwiązania na przyszłość, zaproponować takie zmiany prawne, które poprawią pozycję socjalną artystów.

Po ostatnich spotkaniach grup Artyści oraz Instytucje, Sekretariat podjął decyzję o uczynieniu problemów, przed którymi stoją artyści, priorytetowym zadaniem Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej. Tym samym Forum staje się platformą służącą rozwiązywaniu problemów artystów i reprezentującą ich interesy. Wydaliśmy też oświadczenie – stanowisko Forum w sprawie proponowanych przez rząd zmian podatkowych.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Artysta pyta, jak żyć

Polecamy lekturę tekstu Doroty Jareckiej:
http://wyborcza.pl/1,75248,10869334,Artysta_pyta__jak_zyc.html?as=1&startsz=x

Artystko! Artysto! Spotkanie w Krakowie, 13 grudnia!

Artystko, Artysto!

Czy masz ubezpieczenie zdrowotne? Czy odprowadzasz składki emerytalne? Czy twoja praca jest opłacana? Czy masz z czego żyć? Czy spotykasz się z ironicznym uśmiechem, gdy zabierasz głos?

Wszyscy jesteśmy częścią art-proletariatu. Tworzymy sztukę, kreujemy wartości, nie dostając nic w zamian. Obserwujemy, jak sztuka staje się kapitałem symbolicznym w rękach instytucji i polityków. Funkcjonujemy w systemie, który nie bierze pod uwagę naszych potrzeb. Zawalczmy o system, w którym istnieje artysta!

Spotkajmy się w gronie artystów i sympatyków, 13 grudnia 2011, o godz. 17.00 w MOCAKU w Krakowie. Podzielmy się swoimi problemami! Zawalczmy o swoje postulaty! Stwórzmy własną reprezentację! Nie dajmy się wykorzystywać!

Grupa Artystów Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Wnioski po spotkaniu grupy artystów (i nie tylko) 25 listopada 2011

Potrzeba integracji artystów z różnych środowisk, reprezentujących takie dziedziny jak muzyka, teatr, literatura. Stoją przed nami wspólne wyzwania.
Postulat stworzenie systemu prawnego, uwzględniającego specyfikę zawodu artysty, umożliwiającego artystom pełne uczestnictwo w systemie ubezpieczeń społecznych i emerytalnych, oraz osobnego sposobu naliczania podatku dochodowego dla przedstawicieli wolnych zawodów.
Postulat zmiany organizacji Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej tak, by reprezentowała wyłącznie interesy artystów oraz przedstawicieli wolnych zawodów (zadania Forum w zakresie interesów instytucji przejęli tzw. Obywatele Kultury).
Postulat powołania do życia Państwowego Instytutu Sztuk Wizualnych (na wzór Państwowego Instytutu Sztuki Filmowej), zajmującego się pozyskiwaniem i dystrybuowaniem środków finansowych na cele twórcze.
Zachęcenie Obywateli Kultury do zapoznania się z sytuacją socjalną twórców i warunkami pracy twórczej oraz lobbowania na rzecz ich poprawy.
Sprzeciw wobec proponowanych zmian w prawie podatkowym dotyczącym umów o dzieło, w szczególności likwidacji 50-procentowego kosztu uzyskania przychodu.

Artystko! Artysto!

Artystko, Artysto!

Czy masz ubezpieczenie zdrowotne? Czy odprowadzasz składki emerytalne? Czy twoja praca jest opłacana? Czy masz z czego żyć? Czy spotykasz się z ironicznym uśmiechem, gdy zabierasz głos?

Wszyscy jesteśmy częścią art-proletariatu. Tworzymy sztukę, kreujemy wartości, nie dostając nic w zamian. Obserwujemy, jak sztuka staje się kapitałem symbolicznym w rękach instytucji i polityków. Funkcjonujemy w systemie, który nie bierze pod uwagę naszych potrzeb. Zawalczmy o system, w którym istnieje artysta!

Spotkajmy się w gronie artystów i sympatyków, 25 listopada 2011, o godz. 20.30 w siedzibie Krytyki Politycznej (sala na piętrze). Podzielmy się swoimi problemami! Zawalczmy o swoje postulaty! Stwórzmy własną reprezentację! Nie dajmy się wykorzystywać!

Grupa Artystów Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Zuzanna Janin "o trybie zwolnienia Milady"

O trybie zwolnienia Milady

Szanowne OFSW,
Dopiero dziś pierwsza wolna chwila po powrocie do Warszawy, po maratonie wystaw i projektów, pozwala mi dołączyć do głosów w sprawie trybu zwolnienia Milady Ślizińskiej, który to problem bardzo głęboko mnie poruszył. Cóż, najchętniej, egoistycznie nie podejmowałabym w ogóle tej sprawy, bo jest to głównie problem wewnętrzny instytucji i dla artystów chcących wystawiać w CSW jest to dość... powiedzmy... w tym kontekście „niebezpieczne” – robię to z wielkim oporem, przykrością, ale wydaje mi się, że muszę zająć stanowisko, jako artystka - członkini OFSW, osoba, która w CSW wiele razy pracowała, realizowała i wystawiała prace i pracowała z Miladą, co bardzo dobrze wspominam. Pozwolę sobie nie odnosić do osobistych czy merytorycznych powodów Fabia Cavallucciego. Chodzi nam tu chyba o coś innego – o samą postawę Milady jako reprezentującej instytucję – przywodzi się bowiem jej wyjątkowe, liczne zasługi i długoletni staż na jednym stanowisku, w jednej instytucji, w jednym gabinecie..., a jednak do usunięcia jej z tej instytucji, z tego gabinetu doszło w wyniku, jak nas poinformowano, obustronnego złamania (choć każda strona innych...) standardów.
Jestem zdecydowaną przeciwniczką piętnowania silnych kobiet za to jakimi są, za ich specyficzne podejście do pracy, za nieprzeciętną osobowość, która może być trudna. Nie godzę się na powielanie krzywdzących opinii o nich, na eliminację dla wygody. Dlatego występuję tu z pozycji osoby przeciwnej aktom przemocy w pracy wobec wybitnych osób z powodu ich trudnego charakteru, przejawiającym się wyrzucaniem / nie przyjmowaniem / eliminacją z pracy, ale również z projektów i wystaw. Oczywiście także Milady Ślizińskiej... Liczy się to, co robią te osoby, a nie jakie są. Liczy się efekt, to co najważniejsze: profesjonalnie wykonane zadanie. Faktem jest, że od początku pracy w CSW Milada była ostro krytykowana (stale i jedynie za to samo zresztą); w dyskusjach i krytykach stawałam w jej obronie właśnie z powyższych racji i teraz robię to samo. Jednak nie da się pominąć faktu, że profesjonalizm w naszej dziedzinie to przecież także praca z człowiekiem, ze współpracownikiem, z żyjącym artystą – ideałem byłaby postawa łącząca siłę i profesjonalizm z elegancją i serdecznością, cóż, kiedy nie zawsze się to udaje… a Milada dawała, przy swej sile i niewątpliwej profesjonalności, wzór tak odstraszającego odnoszenia się do innych na terenie instytucji, w tym skierowanego do osób, które z (często niejasnych) powodów jej „podpadły”, że aż - przykro mówić - trudno się dziwić, że opinie o tym są tak podzielone właśnie z tej racji, jak sądzę. Przywołanie tych faktów prowadzi w obliczu i przy okazji prac nad Kodeksem Dobrych Zachowań OFSW, do wyrażenia wątpliwości w tej zaistniałej sytuacji, obrazującej się w dwóch uwagach dodatkowych. Z jednej strony boję się, czy obrona takiej postawy w ramach OFSW nie będzie rozumiana opacznie; wolałabym widzieć refleksję krytyczną, a nie legitymizację postaw ludzi, przez których nie są respektowane takie elementy współpracy, jak szacunek dla drugiego człowieka czy świadomość swojej pozycji (obowiązków i praw) wobec innych. Z drugiej zaś, chciałabym zobaczyć - jeśli mogę się tak wypowiedzieć, wobec grona znacznie bardziej doświadczonych i szacownych osób w naszym środowisku – czy i jak wywołana dyskusja nad tą sytuacją może mieć pozytywne konsekwencje w realiach pracy (również pracy z artystami nie posiadających na ogół możliwości obronnej wobec tych aktów przemocy), instytucji, których pracownicy powyższe elementy naruszają.
Z poważaniem,
Zuzanna Janin
artystka, liderka grupy Artyści OFSW w latach 2009-2010
członkini grupy Standardy i Procedury OFSW

Nowy głos Grzegorza Kowalskiego

14 września ma zostać zamknięta lista podpisów pod apelem sekretariatu OFSW o przywrócenie Milady Ślizińskiej do pracy w CSW. Sekretariat nie zdradził co zrobi z kompletną listą, możliwe że na wniosek jednej ze stron przedłoży ją w Sądzie.
Zapewne dojdzie do rozprawy.
I wyrok, jaki by nie zapadł, nic nie zmieni w patowej sytuacji. Mało kto wierzy, że pod dachem Zamku dojdzie do współpracy Kuratorki i Dyrektora. Kuratorka ma przemyślaną i opracowaną, całościową wizję CSW, którą przedstawiła w konkursie na stanowisko dyrektorskie. Inną, przemyślaną, całościową wizję ma Dyrektor, przedstawił ją w tym samym konkursie. Dyrektor konkurs wygrał i chce realizować to, co zapowiedział. Z przebiegu konfliktu wynika, że Kuratorka nie będzie współrealizowała koncepcji innej niż własna, a także nigdy nie zaakceptuje Cavallucciego jako szefa.
Konflikt będzie trwał aż do rezygnacji jednej ze stron. Przegra instytucja zagrożona chaosem programowym i kompetencyjnym. Razem z instytucją przegrają pracownicy, którzy nastawili się na przeczekanie i bierność.
Sekretariat OFSW nie zachował obiektywizmu gdy zaczął zbierać podpisy. W swoim apelu zajął stanowisko po stronie Kuratorki, przedkładając cechy trudnego charakteru wybitnej osobowości nad korporacyjną regulaminowość. Na retoryczne pytanie: kto ma być twarzą instytucji, czy współtworzące ją indywidualności, czy bezosobowi pracownicy, odpowiadamy chórem: to indywidualności mają być twarzą instytucji! Cieszymy się z naszej jednomyślności, choć każdy co innego ma na myśli. Większość zabierających głos w obronie Kuratorki pomija miejsce i rolę twarzy dyrektora. Przepraszam, mam inne zdanie.
O miejscu i znaczeniu instytucji, zwłaszcza takiej jak CSW, świadczy przede wszystkim twarz dyrektora, a następnie twarze współpracowników. W głosach zatroskanych o zachowanie cywilizowanych standardów nie wspomina się o realnej odpowiedzialności dyrekcji za misję i sposób funkcjonowania instytucji. Nieliczni zauważają, że CSW jest instytucją utrzymywaną z pieniędzy podatników, a rzadko kto, że to nie wybitne indywidualności, lecz dyrektor jest rozliczany z ich wydawania.
Szkoda, że słuszne wezwanie do dyskusji o modelu funkcjonowania instytucji oraz osobowości w nich zatrudnionych pojawiło się razem z wezwaniem do zbiórki podpisów. Postuluje się coś w rodzaju demokracji pracowniczej, zaś promuje sobiepaństwo i obstrukcję zmierzające do ubezwłasnowolnienia kierownictwa. Gdy mówi się o trudnym charakterze wybitnej indywidualności, to nie precyzuje się, że chodzi o agresję słowną i przekroczenie granic konstruktywnej krytyki. Na Forum odbywają się gry wojenne, których uczestnicy występują w maskach. Protesty przeciw zwolnieniu zasłużonej, wybitnej kuratorki zawierają szereg prawd oczywistych, ale nikt nie mówi wprost, że przy okazji warto by było wysadzić dyrektora z fotela. Przyjmuję, że część uczestników debaty nie była tego świadoma, ale w konkretnym konflikcie w CSW żądanie przywrócenia Kuratorki jest równoznaczne z żądaniem rezygnacji Dyrektora.
Fabio Cavallucci postulował przeprowadzenie publicznej dyskusji nad specyfiką trzech dużych instytucji sztuki współczesnej działających w Warszawie, aby ich profile i programy się dopełniały, a nie dublowały. Do takiej dyskusji nie doszło, zamiast niej na Forum odbywa się bitwa o partykularne interesy. Trochę się zdziwiłem, że w obronie standardów, ale po stronie Kuratorki, zaangażowała się dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej, czyli jednej z wymienionych wyżej partnerskich (?), konkurencyjnych (?), wyalienowanych z rzeczywistości(?) instytucji.