Notatka ze spotkania przedstawicieli OFSW z wiceministrem pracy Radosławem Mleczko

W dniu 6 lutego 2014 r. przedstawiciele Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej Katarzyna Górna, Mikołaj Iwański i Artur Żmijewski spotkali się z ministrem Radosławem Mleczko. Celem spotkania było omówienie sytuacji socjalnej artystów i artystek w Polsce.

Obywatelskie Forum jest organizacją, która od lat sygnalizuje dramatyczną sytuację socjalną  twórców. Przedstawiciele OFSW wyrazili potrzebę stworzenia całościowego zbioru regulacji prawnych oraz programów, mających na celu poprawę sytuacji socjalnej i ekonomicznej artystów i artystek w Polsce. Dokument taki, który nazwaliśmy Paktem dla Artystów i Artystek, byłby porozumieniem pomiędzy twórcami a rządem. Celem porozumienia jest wdrożenie, w jak najszybszym czasie, zmian obejmujących:

Zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych uwzględniające specyfikę zawodu twórców (opieka zdrowotna, system emerytalny, rentowy, ubezpieczenie  od bezrobocia, zabezpieczenia rodzicielskie);

Regulacje dotyczące podatku dochodowego i innych;

Uporządkowanie regulacji w zakresie zarządzania prawami autorskimi (ten problem dotyczy szczególnie artystów wizualnych);

Uwzględnienie w ustawie o związkach zawodowych możliwości zrzeszania się niezależnych twórców;

Regulacje dotyczące przyznawania dotacji, gwarantujących artystom i artystkom realne wynagrodzenie za pracę na rzecz kultury i sztuki.

Minister Mleczko wyraził zrozumienie dla potrzeby stworzenia całościowych regulacji. Jednocześnie, wobec toczącej się publicznie debaty dotyczącej „oskładkowania” umów cywilnoprawnych  za priorytetowe uznał  rozmowy mające na celu wypracowanie rozwiązań dotyczących zabezpieczenia społecznego artystów i artystek. Wskazał na potrzebę wykorzystania doświadczeń innych państw UE.

Uczestnicy spotkania uznali, że w dalszych pracach uzasadniona wydaje się współpraca ekspertów ze strony rządowej z przedstawicielami OFSW. W związku z powyższym minister Mleczko zadeklarował nawiązanie w tej sprawie kontaktu i współpracy również z przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Ministerstwa Finansów.

OFSW zobowiązało się sformułować wstępne propozycje zmian w systemie ubezpieczeń społecznych.

Jako przedstawiciele środowiska twórców jesteśmy zadowoleni, że podnoszona od kilku lat przez OFSW kwestia fatalnej kondycji twórców i braku systemowych rozwiązań znalazła oczekiwany odzew ze strony rządowej, oraz że Ministerstwo Pracy zadeklarowało gotowość przystąpienia do prac nad zmianami.

Uzgodniliśmy, że kolejne spotkanie odbędzie się na początku marca i poprzedzone zostanie spotkaniami roboczymi z udziałem ekspertów.

"Porozumienia w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek" podpisane

Uprzejmie informujemy, że dzisiaj, 17 lutego 2014 roku, w warszawskiej Zachęcie nastąpiło podpisanie pierwszych „Porozumień w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek”. Cztery instytucje, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie oraz Galeria Arsenał w Poznaniu, zobowiązały się wypłacać honoraria artystom biorących udział w organizowanych przez nich wystawach.

Jednobrzmiące porozumienie, gwarantujące minimalne wynagrodzenie 800 złotych brutto za udział w wystawie zbiorowej, minimum 1200 złotych za udział w małej wystawie indywidualnej (tzw. project room) oraz minimum 3700 złotych za wystawę indywidualną podpisały Joanna Mytkowska, dyrektorka Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Hanna Wróblewska, dyrektorka Zachęty, oraz Małgorzata Ludwisiak, wicedyrektorka Muzeum Sztuki. W imieniu Galerii Arsenał w Poznaniu porozumienie, gwarantujące odpowiednio kwoty 1200, 1500 (w przypadku wystawy, w której udział bierze dwóch artystów) i 3500 złotych, podpisała wicedyrektor Karolina Sikorska. W imieniu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej porozumienie podpisały artystki Katarzyna Górna i Zuzanna Janin.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej podejmuje starania zmierzające do zawarcia podobnych porozumień, gwarantujących wypłacanie honorariów artystom, z innymi instytucjami. Gotowość do podpisania podobnego porozumienia wyraziły też m.in. Galeria Kronika w Bytomiu, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, Galeria Arsenał w Białymstoku, BWA w Tarnowie i Galeria Labirynt w Lublinie.

Zachęcamy galerie i muzea do zgłaszania swojej gotowości do zawarcia porozumienia.

Podpisane porozumienia dotyczą roku 2014 i w wypadku ich przedłużenia w kolejnych latach będą podlegały renegocjacjom.

Strony wyraziły nadzieję, że „Porozumienie” będzie wstępem do sformułowania przyszłego „Paktu dla Artystów i Artystek”, który będzie nowym kontraktem społecznym zawartym między państwem a środowiskiem twórców. „Pakt” ma na celu zapoczątkowanie i rozwinięcie prac nad systemowym uregulowaniem sytuacji społeczno-socjalnej artystów i artystek. Regulacje te muszą obejmować wprowadzenie wypłacana wynagrodzeń za różnego rodzaju prace wykonywane przez artystów - w i na rzecz instytucji kultury - a przede wszystkim regulacji i zmian w systemie powszechnych ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego oraz uregulowanie przepisów dotyczących respektowania praw autorskich.

Poniżej zamieszczamy skany podpisanych porozumień.

Porozumienie podpisane przez Joannę Mytkowską - Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Hannę Wróblewską - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki i Małgorzatę Ludwisiak - Muzeum Sztuki w Łodzi:

Porozumienie podpisane przez Karolinę Sikorską - Galeria Arsenał w Poznaniu:

Podpisanie pierwszych Porozumień w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek

Szanowni Państwo,

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej [OFSW] zawarło "Porozumienie w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" z kilkoma pierwszymi instytucjami kultury w Polsce: Zachętą Narodową Galerią Sztuki, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Muzeum Sztuki w Łodzi, Galerią Arsenał w Poznaniu i Galerią Kronika w Bytomiu, które zobowiązały się do podpisania porozumienia o przestrzeganiu i kontynuowaniu dobrych praktyk, polegających na wypłacaniu artystom i artystkom honorariów za udział w wystawach zbiorowych oraz za przygotowanie wystaw indywidualnych. Porozumienie ma formę zindywidualizowaną ze względu na wysokość wynagrodzeń jak i rodzaje projektów.

Strony wyraziły nadzieję, że "Porozumienie"  będzie wstępem do sformułowania przyszłego "Paktu dla Artystów i Artystek", który będzie nowym kontraktem społecznym, zawartym pomiędzy państwem, a środowiskiem twórców.

"Pakt dla Artystów i Artystek" ma na celu zapoczątkowanie i rozwinięcie prac nad systemowym uregulowaniem sytuacji społeczno-socjalnej artystów i artystek [pracujących nie tylko w polu sztuk wizualnych]. Regulacje te muszą obejmować wprowadzenie zasady wypłacania wynagrodzeń za różnego rodzaju prace wykonywane przez artystów - w i na rzecz instytucji kultury – a przede wszystkim regulacji i zmian w systemie powszechnych ubezpieczeń społecznych i prawa podatkowego oraz uregulowanie przepisów dotyczących respektowania praw autorskich.
 

Nie godzimy się, by usprawiedliwieniem dla niewypłacania należnych wynagrodzeń był kapryśny rynek sztuki. Uważamy, że każda wykonywana przez artystów i artystki praca - w i na rzecz instytucji kultury - wymaga właściwego wynagrodzenia, od którego nie można odstąpić motywując to współpracą z galeriami komercyjnymi, wykonywaniem innych prac w celach zarobkowych, czy kapitałem symbolicznym pomnażanym przez udział w danej wystawie. Od wypłaty wynagrodzenia nie można odstąpić motywując to płcią, pochodzeniem czy narodowością twórcy.

"Porozumienie w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" ma formułę otwartą i jest zaproszeniem dla innych instytucji kultury do jego podpisania.

OFSW cieszy się, że dyrektorzy i dyrektorki instytucji zdecydowali się na ten krok - postawiony wbrew niedobremu, milczącemu konsensusowi o pomijaniu wynagrodzeń dla artystów.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Zapraszamy na oficjalne podpisanie „Porozumienia w Sprawie Minimalnych Wynagrodzeń Dla Artystów i Artystek" przez Hannę Wróblewską - Dyrektorkę Zachęty Narodowej Galerii Sztuki, Joannę Mytkowską - Dyrektorkę Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Małgorzatę Ludwisiak - Wicedyrektorkę Muzeum Sztuki w Łodzi, Karolinę Sikorską - Zastępczynię Dyrektora Galerii Miejskiej Arsenał w Poznaniu, z udziałem artystów - członków sekretariatu OFSW.

W dniu 17 Luty, 2014 o godz. 13.00 w sali kinowej Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, pl. Małachowskiego 3, (wejście od ul. Burschego)

Negocjacje w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów.

Obywatelskie Forum rozpoczęło negocjacje z instytucjami i galeriami sztuki w sprawie uregulowaniem zasad wzajemnej współpracy pomiędzy instytucjami a artystami, częścią regulacji jest wypłacanie wynagrodzeń artystom i artystkom. Jesteśmy przekonani, że niezbędne jest porozumienie w tej kwestii i że wpłynie ono pozytywnie na uznanie wartości pracy twórców i podkreślą rolę instytucji we wspieraniu ich pracy.

Treść porozumienia określa wysokość minimalnych kwot wypłacanych artystom za udział w wystawach zbiorowych oraz indywidualnych, wysokość tych kwot jest ustalana w procesie obustronnych negocjacji OFSW z poszczególnymi instytucjami.

W wyniku indywidualnych negocjacji z artystką lub artystą, powyższe kwoty wynagrodzeń mogą wzrosnąć, jednakże celem takiego porozumienia jest zagwarantowanie wypłacania artystom stawek minimalnych.

Powyższe porozumienie nie dotyczy wystawiania dzieł, wypożyczanych z kolekcji, które nabyły prawa autorskie do tych dzieł.

Mamy nadzieję, że porozumienie w kwestii wynagrodzeń będzie wstępem do zawarcia nowego kontraktu społecznego pomiędzy instytucjami kultury, a artystycznym prekariatem. Nowy kontrakt społeczny nazwany przez nas "Paktem dla Artystów i Artystek", będzie rozwinięciem regulacji w sztuce i kulturze, zapoczątkowanych przez "Pakt dla Kultury".

Zapraszamy instytucje kultury do włączenia się w proces zmian w tworzeniu nowych bardziej sprawiedliwych zasad współpracy, które mają na celu doprowadzenie do polepszenia sytuacji artystów.

Zainteresowane podpisaniem porozumienia w tej kwestii instytucje zapraszamy do kontaktu na adres:

forumsztukiwspolczesnej@gmail.com

Apel przeciw likwidowaniu lub zmniejszaniu wynagrodzeń artystów we wnioskach grantowych

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej zwróciło uwagę na niepokojące praktyki instytucji, fundacji i stowarzyszeń wnioskujących o publiczne dotacje z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Okazuje się, że umieszczane w budżetach honoraria dla twórców są często nieadekwatne do nakładu pracy i czasu poświęconego na realizację projektu, a – co jeszcze bardziej niepokojące -  przy aktualizacji wniosków (które otrzymały zmniejszone wobec wnioskowanego dofinansowanie) wynagrodzenia dla artystów, twórców i wykonawców są zmniejszane nieproporcjonalnie do obniżonej kwoty dotacji lub całkowicie usuwane z budżetu wniosku. W rezultacie praca artystów albo nie jest opłacana, albo wynagrodzenia nie odzwierciedlają wkładu pracy w przygotowanie dzieła czy projektu.

Do 30 listopada 2013 roku trwa przyjmowanie wniosków na programy operacyjne MKiDN, w związku z tym OFSW zwraca się do wnioskodawców o zwrócenie szczególnej uwagi na powyższy problem i wpisywanie do aplikacji grantowych rzeczywistych wynagrodzeń dla artystów, twórców i wykonawców, o utrzymanie tych wynagrodzeń w aktualizowanych wnioskach oraz o zaprzestanie ich nieproporcjonalnego zmniejszania.

Opisaną powyżej tendencję do zaniżania wynagrodzeń potwierdza pismo Narodowej Galerii Sztuki Zachęta do MKiDN. Zachęta jako operator programów MKiDN oraz instytucja kwalifikująca wnioski grantowe zauważa następującą praktykę:

  

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Zespół ds. Programów Operacyjnych

L.dz.697/13

Adresat: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

Departament Mecenatu Państwa

[pismo wpłynęło do MKiDN 22.05.2013]

[...] Zwracamy uwagę na fakt, że honoraria dla artystów sztuk wizualnych niepokojąco często ulegają nieproporcjonalnemu (choćby w stosunku do honorariów organizatorów) zmniejszeniu lub całkowitemu zlikwidowaniu w trakcie składania aktualizacji wniosku do otrzymanej dotacji. Sugeruje to, że punkt "honoraria dla artystów" często wstawiany jest jako wypełniacz a nie realny koszt przewidywany przez organizatora. Istotne wydaje się stworzenie zapisu regulaminowego wykluczającego tego rodzaju praktykę (honoraria dla artystów wykonawców - w przypadku zmniejszonej dotacji nie powinny ulegać nieproporcjonalnym zmianom).

Hanna Wróblewska

Dyrektorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki

Powyższy fragment, publikujemy za zgodą dyrekcji Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie.

Oświadczenie Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski w sprawie pracy J.Markiewicza pt. „Adoracja Chrystusa”

Przekazujemy treść oświadczenia Kolegium Kuratorów CSW ZU.

Oświadczenie Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski w sprawie pracy Jacka Markiewicza pt. „Adoracja Chrystusa” (1993)

Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski stanowczo sprzeciwia się wszelkim formom dyskryminowania, zastraszania artystów i grożenia im sankcjami karnymi, a także ograniczania ich wolności do eksponowania swoich dzieł. Takich działań nie usprawiedliwia argumentacja osób, w mniemaniu których artysta dopuścił się w swojej pracy obrazy czyichkolwiek uczuć religijnych. Symbole religijne przynależą do wspólnego nam wszystkim obszaru kultury wizualnej i każdy twórca ma prawo odwoływania się do nich w swoich dziełach.

Film Jacka Markiewicza, pokazywany aktualnie w CSW Zamek Ujazdowski, wchodzi w skład wystawy "British British Polish Polish. Sztuka krańców Europy: długie lata 90. i dziś". Jest jednym z wielu dzieł, jakie na tej wystawie reprezentują polską sztukę krytyczną z lat 90. XX wieku.  „Adoracja Chrystusa” jest pracą dyplomową Markiewicza, przygotowaną pod opieką artystyczna prof. Grzegorza Kowalskiego i obronioną w 1993 roku na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Praca „Adoracja Chrystusa” została włączona do wystawy "British British Polish Polish. Sztuka krańców Europy: długie lata 90. i dziś" z przyczyn merytorycznie oczywistych. Jest świadectwem sztuki polskiej tamtego okresu, a także jednym z najbardziej charakterystycznych  i ważnych dzieł jej nurtu krytycznego.

Dyplom Jacka Markiewicza, jak również niektóre prace innych artystów z tej wystawy, tworzących w latach 90. i zaliczanych do przedstawicieli sztuki krytycznej, nie są łatwe w odbiorze i mogą być uznawane za dyskusyjne lub kontrowersyjne. Nie znaczy to jednak, że nie powinny być upubliczniane. Wręcz przeciwnie, dyskusję wokół nich uważamy za ważny element społecznego funkcjonowania sztuki. Mając jednak na względzie szeroką publiczność CSW umieściło przed wejściem na wystawę informację, że niektóre prezentowane na niej dzieła mogą zostać odebrane jako naruszające czyjeś systemy wartości. Jest to ogólnie przyjęta formuła, stosowana w instytucjach kultury na całym świecie, która z jednej strony umożliwia widzom galerii czy muzeów podejmowanie na własną rękę odpowiedzialnych decyzji i unikanie konfrontacji z nieakceptowanymi przez nich formami wypowiedzi artystycznej, a z drugiej pozwala organizatorom wystaw respektować statut sztuki jako obszaru wolności ekspresji twórczej.

Mamy wrażenie, że praca artystyczna Jacka Markiewicza stała się w tym wypadku jedynie pretekstem do wystąpień medialnych i próby narzucenia represyjnego modelu relacji publicznych stojącego w sprzeczności z wartościami demokratycznymi.

Dokonuje się to kosztem dobrego imienia instytucji publicznej oraz indywidualnego artysty.

Kolegium Kuratorów CSW Zamek Ujazdowski

Komunikat o zasadach działania OFSW

Od 2011 roku działania Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej koncentrują się na problemach artystów. Strajk Artystyczny z maja 2012 roku ujawnił ogrom zaniechań w ostatnich dwóch dekadach, które zredukowały artystów do roli klientów instytucji wystawienniczych.

W wyborach na walnym zgromadzeniu OFSW w marcu 2013 roku wybrano Sekretariat w składzie: Katarzyna Górna (przewodnicząca), Mikołaj Iwański, Zuzanna Janin, Jacek Niegoda, Julita Wójcik. Obecnie blisko z Sekretariatem współpracuje grupa aktywnych członków OFSW (m.in. Rafał Jakubowicz, Karol Sienkiewicz, Artur Żmijewski), którzy uczestniczą w pracach Forum. Wspólnie wypracowywane są strategie działania i zapadają decyzje o krokach podejmowanych przez Forum. Zachęcamy też innych członków OFSW do aktywnego włączania się w prace.

Obecne działania Forum skupiają się na:

1.   staraniach o wypłacanie wynagrodzeń dla artystów przez instytucje sztuki;

2.    uwzględnieniu wynagrodzeń dla artystów w regulaminach programów grantowych MKiDN;

3.    sformułowaniu praw pracowniczych artystów;

4.    spowodowaniu objęcia artystów systemem ubezpieczeń emerytalnych i zdrowotnych;

5.    opracowaniu publikacji „Czarna Księga Artystów w Polsce”, służącej zdefiniowaniu statusu artystów w Polsce oraz warunków pracy twórczej.

Jednocześnie - jak pokazuje ostatnie kilka tygodni - sposoby działania OFSW zmierzają w kierunku demokratyzacji forum, które jest otwarte na swobodne włączanie się do prac problemowych przez członków i sympatyków OFSW.

Proponowane zasady:

1. do pracy nad poszczególnymi wątkami tworzą się samorzutnie grupy robocze - zainteresowani tematami dołączają do tych grup w sposób całkowicie wolny; wnioski, konkluzje i propozycje są dyskutowane w większym gronie, ale tak, by nie blokować działania grup roboczych;

2. jeśli rozmawiamy/negocjujemy z instytucjami i składamy im propozycje, to robimy to w imieniu OFSW, nawet jeśli działamy indywidualnie;

3. przebieg działań grup roboczych i działań indywidualnych jest transparentny - osoby pracujące nad poszczególnymi wątkami przedstawiają relacje o przebiegu prac.

Sekretariat OFSW

Votum nieufności załogi CSW wobec dyrektora Cavallucciego

OFSW publikuje dokumenty związane z przekazanym dyrektorowi CSW, panu Fabio Cavallucci, votum nieufności ze strony całego zespołu CSW Zamek Ujazdowski. Votum nieufności zostało przekazane dyrektorowi CSW 30 października 2013 roku.

Dokumenty : 

Votum nieufności

Uzasadnienie   

Drodzy członkowie Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Dyrektor Fabio Cavalluci skierował do wszystkich pracowników Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski zaproszenie na spotkanie w najbliższy poniedziałek 21 października o godzinie 14.00 do Sali Widowiskowej Laboratorium.

Spotkanie będzie poświęcone aktualnej sytuacji finansowej Zamku oraz planom na program CSW.

W związku z tym, iż problemy CSW dotyczą nie tylko pracowników etatowych ale również szerokiej grupy współpracowników zewnętrznych między innymi realizujących różne projekty artystów i kuratorów, pracownicy CSW Zamek Ujazdowski proszą o uczestnictwo w spotkaniu wszystkie osoby, dla których istotne są informacje dotyczące sytuacji Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski.

Czy artyści mogą skutecznie walczyć o swoje prawa socjalne?

W imieniu sekretariatu Forum zapraszamy na spotkanie z Jarosławem Urbańskim z Inicjatywy Pracowniczej:

Czy artyści mogą skutecznie walczyć o swoje prawa socjalne?

Artyści odkryli, że w większości są spychani na samo dno relacji ekonomiczno-społecznych. Stali się prekariuszami. Świadomość elastycznych i niestabilnych form zatrudnienia, braku zabezpieczeń socjalnych, ułomności i nieefektywności mechanizmów wolnorynkowych, staje się coraz bardziej powszechna. Powstaje pytanie: jak skutecznie bronić swoich praw pracowniczych, socjalnych i ekonomicznych? Jak się skutecznie zorganizować?

Zapraszamy na spotkanie z Jarosławem Urbańskim, wieloletnim działaczem Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza, przy którym powstało szereg ogniw związku grupujących pracowników sztuki i kultury (Teatr Polski we Wrocławiu, Teatr Dramatyczny w Wałbrzychu, Teatr 8 Dnia w Poznaniu, Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu itd.), a także pracowników  usług publicznych (szpitale, ośrodki zdrowia, pogotowia ratunkowe, żłobki).

Czy związki zawodowe kojarzą ci się tylko z wielkimi, biurokratycznymi centralami i „etatowymi działaczami”, którzy wchodzą w układy z pracodawcami oraz elitami politycznymi? Nie musi tak być! OZZ Inicjatywa Pracownicza jest związkiem zawodowym, który powstał, aby stworzyć inny model działalności związkowej. Inicjatywa Pracownicza uczestniczyła w niejednym konflikcie z pracodawcą, organizowała niejeden spór zbiorowy oraz podejmowała niewygodne tematy (m.in. warunki pracy w Specjalnych Strefach Ekonomicznych), wyrażała sprzeciw wobec prywatyzacji służby zdrowia i sektora opieki, wspierała pracowników nigdy wcześniej niezrzeszonych np. zatrudnionych na śmieciowych umowach).

Jak czytamy na stron IP: „Systematycznie rozwijamy struktury oraz podejmujemy działania na rzecz budowy silnego, niezależnego ruchu pracowniczego. Naszym celem jest przezwyciężenie dominacji szefów i właścicieli nad pracownikami oraz kształtowanie równego i sprawiedliwego społeczeństwa.”

24 października godz. 18.00.

Bar Studio PKiN, Pl. Defilad 1