Profesor Jacek Leociak przeciwko cenzurze sztuki i apelowi Związku Wyznaniowych Gmin Żydowskich RP o zdjęcie filmu Berek Artura Żmijewskiego z wystawy w MOCAKu

Publikujemy list prof. Jacka Leociaka z Centrum Badań nad Zagładą Żydów w sprawie oświadczenia Związku Wyznaniowych Gmin Żydowskich RP.
ZGWŻ protestuje przeciwko pokazywaniu filmu Berek Artura Żmijewskiego na wystawie "Polska – Izrael – Niemcy. Doświadczenie Auschwitz" w krakowskim MOCAKu i "sprzeciwia się kolejnym projekcjom tego filmu i pokazywaniu go w ramach wystaw sztuki nowoczesnej":

"Niestety, to oświadczenie - oczywiście wbrew szlachetnym intencjom jego Autorów - jest wynikiem nieporozumienia: miesza się tu porządek artystyczny z porządkiem polityczno-memorialnym. Zarówno artysta, jak i podpisani pod oświadczeniem ZGWŻ uważają doświadczenie Zagłady Żydów za absolutnie kluczowe dla współczesnego świata. Jest ono - dla "obu stron" - wyzwaniem fundamentalnym. Zarówno Żmijewski, jak i ZGWŻ próbują na swój sposób temu wyzwaniu sprostać, odpowiedzieć na to wyzwanie. Niech artysta, kierowany takimi intencjami, zajmuje się sztuką. Liderzy społeczności, którą reprezentują, powinni - według mnie - działać w obszarach im przynależnych. Każdy ma prawo do oceny i wyrażenia swojego stanowiska. Jednak czym innych jest ocena, nawet najmocniejsze potępienie praktyk artystycznych, a czym innym nawoływanie do działań administracyjnych, mających na  celu uniemożliwienie zaistnienia dzieła sztuki w przestrzeni publicznej. To są praktyki cenzorskie."

Całość oświadczenia ZGWŻ można przeczytać tu: http://www.jewish.org.pl/index.php/he/opinie-komentarze-mainmenu-62/7315-owiadczenie-zgw.html

Stanowisko OFSW w sprawie konkursu na kuratora wystaw Galerii Promocyjnej w Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej protestuje i domaga się unieważnienia konkursu na stanowisko kuratora wystaw Galerii Promocyjnej w Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie, ze względu na dyskryminacyjny zapis w punkcie 3. warunków uczestnictwa w konkursie, który ogranicza wiek kandydatów do 35 lat.

http://www.sdk.pl/aktualnosci/nowosci/159-staromiejski-dom-kultury-w-warszawie-oglasza-konkurs-na-stanowisko-kuratora-wystaw-w-galerii-promocyjnej

Jest to warunek kuriozalny, który nie został do tej pory wprowadzony w żadnym konkursie obserwowanym  przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej. Jest on sprzeczny z oficjalną polityką państwa oraz całej Unii Europejskiej, którą jest wydłużanie wieku aktywności zawodowej. Dyskryminuje się eliminując z konkursu, dużą część potencjalnych kandydatów na stanowisko, gdzie liczy się doświadczenie zawodowe i potwierdzona osiągnięciami umiejętność pracy z młodymi artystami.

Jednocześnie ze względu na znaczące miejsce Galerii Promocyjnej wśród galerii warszawskich utrzymywanych z środków publicznych, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej domaga się udziału swego przedstawiciela w nowej komisji konkursowej oraz podanie do publicznej wiadomości jej składu.

Sekretariat 

Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej

Czarna Księga Polskich Artystów

Publikacja Czarna Księga Polskich Artystów służy zdefiniowaniu statusu artystów w Polsce oraz warunków ich pracy twórczej.

Czarna księga polskich artystów, przygotowana przez środowisko skupione wokół Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, ukazuje sformułowaną z perspektywy samych artystów wizję tego, jak powinna być wspierana sztuka współczesna. Pokazuje również, jak przebiega walka polskich artystów o poprawę ich statusu i jak ten proces wpisuje się w wieloletnie działania artystów ze wszystkich krajów Unii Europejskiej, Kanady czy USA.

Czarna księga pokazuje różnice między popularnym postrzeganiem artysty i aktu twórczego a rzeczywistością, w której tworzą artyści. Opisuje też związki między polityką kulturalną, a problemami zwykłych robotników sztuki – artystów i innych twórców kultury. Rozlicza się z szeregiem mitów towarzyszących pracy twórczej. To swoisty podręcznik, który definiuje, czym jest status artysty, daje artystom do ręki konkretne argumenty do walki o swoje prawa, a politykom i decydentom wiedzę na temat współczesnej kultury.

Artyści od początku transformacji są postawieni w sytuacji bolesnego zawieszenia. Z jednej strony tworzona przez nich sztuka jest przedmiotem prestiżowych prezentacji przygotowywanych z okazji ważnych wydarzeń międzynarodowych (m.in. Polska Prezydencja w UE), z drugiej natomiast, w przeciwieństwie do muzyków czy aktorów, nie mogą liczyć na wynagrodzenia proporcjonalne do koniecznego wkładu pracy. Publikacja przygotowywana przez to środowisko ukazuje wizję samych artystów, tego jak powinna być wspierana sztuka. Ta wizja jaskrawo kontrastuje z tym, co za niezbędne uważają politycy odpowiedzialni za kulturę.

Czarna Księga Polskich Artystów ukazała się nakładem Wydawnictwa Krytyki Politycznej i jest współfinansowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Pierwsze spotkanie promocyjne z towarzyszącą mu dyskusją odbyło się 25 kwietnia w Galerii Silverado w Poznaniu. Kolejne 11 maja w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku, 15 maja w XS, ul. Narbutta 27A w Warszawie, 16 maja w CSW Kronika w Bytomiu

Czarna Księga Polskich Artystów

Warszawa 2015

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2014

Copyright © for individual texts by the authors:

Seventeen Tendencies of the Modulation od Creativity by Gerald Raunig 

Inner Art World Exploitation of Poor Artists by Hans Abbing 

When Everything Became Fluid by Pascal Gielen

Art Versus Work by Julia Bryan-Wilson 

The Misfortunes of the ‚Artistic Critique’ and of Cultural Employment 
by Maurizio Lazzarato 

Glut, Overproduction, Redundancy! by Greg Sholette

Copyright © for the texts describing foreign groups by the following groups:

Precarious Workers Brigade / WAGE / ArtLeaks / Scottish Artists Union / 
Artists’ Union England / ISTM – Ініціатива самозахисту трудящих мистецтва /

Zgromadzenie na Rzecz Kultury na Ukrainie / Haben un Brauchen / UKK Unge Kunstnere og Kunstformidlere

Opieka redakcyjna: Agata Diduszko-Zyglewska

Redakcja: Krzysztof Zadros

Korekta: Justyna Filipczyk

Projekt graficzny, łamanie i zdjęcie na okładce: Katarzyna Błahuta

Druk i oprawa: www.opolgraf.com.pl

Wydanie I

ISBN 978-83-64682-34-6

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

ul. Foksal 16 II p., 00-372 Warszawa

redakcja@krytykapolityczna.pl 

www.krytykapolityczna.pl

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Stanowisko OFSW w sprawie konkursu na kuratora wystaw Galerii Promocyjnej w Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej protestuje i domaga się unieważnienia konkursu na stanowisko kuratora wystaw Galerii Promocyjnej w Staromiejskim Domu Kultury w Warszawie, ze względu na dyskryminacyjny zapis w punkcie 3. warunków uczestnictwa w konkursie, który ogranicza wiek kandydatów do 35 lat.

http://www.sdk.pl/aktualnosci/nowosci/159-staromiejski-dom-kultury-w-warszawie-oglasza-konkurs-na-stanowisko-kuratora-wystaw-w-galerii-promocyjnej

Jest to warunek kuriozalny, który nie został do tej pory wprowadzony w żadnym konkursie obserwowanym  przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej. Jest on sprzeczny z oficjalną polityką państwa oraz całej Unii Europejskiej, którą jest wydłużanie wieku aktywności zawodowej. Dyskryminuje się eliminując z konkursu, dużą część potencjalnych kandydatów na stanowisko, gdzie liczy się doświadczenie zawodowe i potwierdzona osiągnięciami umiejętność pracy z młodymi artystami.

Jednocześnie ze względu na znaczące miejsce Galerii Promocyjnej wśród galerii warszawskich utrzymywanych z środków publicznych, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej domaga się udziału swego przedstawiciela w nowej komisji konkursowej oraz podanie do publicznej wiadomości jej składu.

Sekretariat OFSW

Protokół ze spotkania przeprowadzonego w dniu 20.02.2015 roku z inicjatywy Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej z przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Zachęty – NGS jako instytucji zarządzającej Priorytetem w ramach Programów Ministra

Spotkanie rozpoczęło się o godzinie 11.00 w siedzibie Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki.

W spotkaniu udział wzięli:

 Ze strony OFSW:

- Katarzyna Górna,

- Mikołaj Iwański,

- Julita Wójcik,

- Artur Żmijewski,

Ze strony MKiDN oraz Zachęty – NGS:

- Zenon Butkiewicz, Dyrektor Departamentu Narodowych Instytucji Kultury,

- Łukasz Gajewski, Naczelnik Departamentu Mecenatu Państwa,

- Urszula Penczek, Naczelnik Departamentu Współpracy z Zagranicą (kwestie dot. priorytetu Promocja Polski za granicą)

- Agnieszka A. Marciniak – Koordynator Zespołu ds. Programów Operacyjnych Ministra w Zachęcie

Oraz

-  Hanna Wróblewska, Dyrektorka Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki – podmiotu pełniącego funkcję instytucji zarządzającej dla programu Wydarzenia artystyczne – priorytet 3 – Sztuki wizualne.

Spotkanie rozpoczęła Dyrektor Zachęty - Hanna Wróblewska, która powitała i przedstawiła zebranych. Po krótkim wstępie oddała głos moderującemu spotkanie Panu Zenonowi Butkiewiczowi, Dyrektorowi Departamentu Narodowych Instytucji Kultury. Przedstawił on główne tematy dzisiejszego spotkania (zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami z OFSW) oraz krotko harmonogram następnych spotkań.

Tematy do omówienia podczas spotkania:

1.     Program Wydarzenia Artystyczne, priorytet Sztuki wizualne (operator ZNGS)

a.     Sprawa załącznika nr 1 wykaz kosztów kwalifikowanych – propozycja rozdzielenie punktu 1. honoraria/wynagrodzenia na wynagrodzenie twórców/artystów i inne)

b.     Wprowadzenie do regulaminu narzędzi pozwalających ocenić budżet pod kątem wysokości wynagrodzeń dla twórców/artystów zarówno w fazie składania wniosku jak i aktualizacji wniosku,

2.     Program Wydarzenia Artystyczne, priorytet Promocja Polski za granicą (operator Departament Współpracy z Zagranica MKIDN)

a.     Sprawa załącznika nr 1 wykaz kosztów kwalifikowanych – propozycja rozdzielenie punktu 1. honoraria/wynagrodzenia na wynagrodzenie twórców/artystów i inne)

b.     Zmiana wysokości sumy maksymalnej kosztów w punkcie 1 honoraria/wynagrodzenia, wg OFSW ograniczenie do 30% jest nieuzasadnione i skutkuje obniżeniem honorariów twórców. 

3.     Program Edukacja, priorytet Edukacja artystyczna (operator MKIDN)

a.      Propozycja rozdzielenia projektów ze sztuk wizualnych od projektów muzycznych, z uwagi na nieproporcjonalnie duże dofinansowanie projektów muzycznych (festiwale, koncerty, etc) w porównaniu do wydarzeń związanych ze sztukami wizualnymi.

Ad 1. – Sztuki wizualne –

Przedstawiciele Zachęty i Ministerstwa wyjaśnili, ze załącznik kosztów kwalifikowanych nie jest tożsamy z preliminarzem we wniosku. Jest on jedynie pomocniczym (dla beneficjentów) spisem, z którego wynika, jakie koszty mogą być pokrywane z dotacji ministerialnej. Ponieważ jest on podzielony wg rodzajów kosztów – stąd w jednym rzędzie wymieniono wszystkie honoraria (autorskie, artystyczne, kuratorskie i inne). Nie odzwierciedla to jednak struktury składanych preliminarzy, w których honoraria są już rozdzielone, tak by uwidocznione zostały honoraria artystów biorących udział w projekcie. Jeśli nie wynika to jasno ze złożonego preliminarza, to na etapie podpisywania umowy i aktualizacji kosztorysu do tej umowy jest to bezwzględnie przestrzegane i egzekwowane przez Zespół ds. Programów Operacyjnych. Wniosek musi być spójny, liczba artystów wymienionych w części merytorycznej musi się zgadzać z preliminarzem i częścią honoraryjną oraz wskaźnikami. Na etapie dalszych aktualizacji i aneksów wymagane są dokładne wyjaśnienia do każdej wprowadzanej zmiany. Na etapie raportu, przez nakazanie wpisywania nazwisk przy numerach umów weryfikowane jest ile i czy wszystkim artystom zapłacono zgodnie z tym, co zostało podane we wniosku. Takie monitorowanie umów jest jednak możliwe tylko pod warunkiem, że honoraria artystów opłacane są ze środków pochodzących z dotacji Ministra.

OFSW stwierdziło, że rozdzielenie kosztów i egzekwowanie uzasadnień zmian w kosztach wynagrodzeń artystów na etapie aktualizacji czy raportu jest niewystarczające. Od początku we wniosku winna być wyodrębniona rubryka „honorarium artysty” wymuszająca w naturalny sposób jej wypełnienie. 

OFSW podniosło problem dotyczący samych honorariów, w których skład zdaniem artystów bardzo często wchodzą koszty produkcji prac, ich transportu etc. Ministerstwu trudno jednak jest ingerować w kształt umów zawieranych z artystami przez Instytucje realizujące zadania.

Artur Żmijewski (OSW) podniósł kwestię nieproporcjonalnych kwot do wkładu artystów. I raz jeszcze podkreślił, że w Regulaminie powinien być dodany bezwzględnie zapis, że wydarzenie z udziałem artysty bądź prezentujące dzieło artysty powinno uwzględniać koszty honorariów dla artysty. Taki zapis regulaminowy powinien być oceniany na poziomie formalnym (zgodności regulaminowej) a nie eksperckim.

Łukasz Gajewski (DMP) zauważył, że nie we wszystkich zadaniach finansowanych z programu artyści biorą czynny udział. Poza tym regulaminy wszystkich priorytetów szczególnie dotyczące jednego Programu winny być w miarę możliwości spójne.

Dyrektor Butkiewicz podsumował propozycje do rozważenia przez Sztuki wizualne w kwestii wprowadzenia dodatkowych zapisów:

1.     Zapis w regulaminie dot. honorariów dla artystów ( i ewentualnie za prezentacje artystyczne licencje itd.) (np. p.12 regulaminu).

2.     Dodatkowe oświadczenie wnioskodawców odnoszące się do osobistych praw majątkowych (respektowania praw artystów).

3.     Ewentualne dodatkowe zapisy w kryterium oceny eksperckiej (w kryterium zawrzeć ocenę relacji wkładu artysty/ów w cały projekt).

Ad.2 – Program Promocja Polski za granicą; 

b) OFSW (Katarzyna Górna) poprosiło Urszulę Penczek (DWZ) reprezentującą priorytet Promocja Polski za granicą o odniesienie się do proponowanej przez OFSW zmiany wysokości sumy maksymalnej kosztów w punkcie 1 honoraria/wynagrodzenia, ograniczanej regulaminem do 30% wnioskowanej sumy dotacji. Według OFSW jest nieuzasadnione i skutkuje obniżeniem honorariów twórców (casus wniosku Stowarzyszenia im. Stanisława Brzozowskiego na projekt ukraiński, pn: „Przemiany pracy” wystawa w Kijowie). 

Urszula Penczek przypomniała, ze celem programu jest promocja kultury polskiej za granicą. Jednym ze środków efektywnego wypełnienia celu jest pozyskanie zagranicznego partnera, również zaangażowanego finansowo w realizację projektu. Z tego też względu w Program nabiera charakteru promesy – i zmienia się w 2 etapowe – 2 letnie projekty, aby wnioskodawca miał czas na znalezienie partnera. Program ten skierowany jest nie tylko do sztuk wizualnych, ale również wydarzeń muzycznych i teatralnych, w których cześć honorariów przerzucana jest na instytucje goszczące te przedsięwzięcia (sprzedające bilety).

Ograniczenie kosztów związanych z honorariami miało, więc dawać swobodę w wykorzystaniu środków finansowych Ministra na tą część kosztów, które nie mogą być pokryte przez partnera zagranicznego. Podwyższenie pułapu honoraryjnego mogłoby skutkować wyłącznie podwyższeniem części i tak największych honorariów (muzycznych i teatralnych) kosztem liczby projektów. Najprawdopodobniej artyści wizualni i tak nie staliby się beneficjentami tej zmiany. OFSW obiecało zanalizować raz jeszcze tą sytuację.

Ad.3. - Edukacja artystyczna

Nie został omówiony z powodu nieobecności przedstawiciela priorytetu Edukacja artystyczna.

Dyrektor Butkiewicz zaproponował tylko przeanalizowanie czy taka dysproporcja ma już miejsce na etapie składania wniosków (i efekt tego widoczny jest w dofinansowanych projektach), czy też ma miejsce w trakcie oceny wniosków przez ekspertów.

W związku z powyższym Dyrektor Butkiewicz zgodnie z zapowiedzią z początku spotkania odczytał harmonogram dotyczący cyklu rozmów z OFSW zaplanowanych na pierwsze półrocze br.

W dalszej część spotkania poruszane były kwestie dodatkowe (Ad.4.) związane min. z ubezpieczeniami dla artystów, stałymi wynagrodzeniami, nieuczciwymi procederami włączania w umowy artystów innych kosztów, jak produkcja prac, materiały etc.. Większość kwestii wymaga uczestnictwa przedstawiciela Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Finansów. Zasygnalizowano też (Mikołaj Iwański OFSW) problem przejmowania samorządowych instytucji kultury (z inicjatywy organizatora - samorządu) na drodze przetargów przez podmioty niemające do tego odpowiednich umiejętności (Trafo Stacja w Szczecinie, próba przetargu na Arsenał w Poznaniu, zagrożenie CSW Znaki Czasu w Toruniu). Dyrektor Butkiewicz krótko odniósł się do Ustawy o organizacji kultury przytaczając paragrafy mówiące o głównych celach i obowiązkach Instytucji Kultury, zaznaczając niezależność instytucji samorządowych od Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Podsumowując spotkanie Dyrektor Butkiewicz poprosił przedstawicieli OFSW o przesłanie propozycji zmian w regulaminie programu Wydarzenia artystyczne do doprecyzowania z Zachętą, DMP i biurem prawnym MKiDN oraz o pisemne przedstawienie tematu dodatkowego spotkania wnioskowanego przez OFSW.

Notatka ze spotkania w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej 12.02.2015, godz. 13.00

Warszawa, dnia 13 lutego 2015 r.

W dniu 12 lutego 2015 r. w siedzibie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej odbyło się spotkanie z przedstawicielami środowisk twórczych, którego celem była kontynuacja rozmów zainicjowanych przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej dotyczących poszukiwania rozwiązań związanych z zabezpieczeniem społecznym artystów.

Uczestnicy spotkania:

Przedstawiciele strony społecznej::

Halina BEDNARZ, Związek Artystów Scen Polskich

Beata CHMIEL, Obywatele Kultury

Katarzyna GÓRNA, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Mikołaj IWAŃSKI, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Jan KAPELA, Pracownicy Sztuki (pisarze niezależni)

Marcin KĘDZIORA, Koło Młodych Związek Artystów Scen Polskich
Rafał LISOWSKI, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury

Sylwia NAJAH, Koło Młodych Związek Artystów Scen Polskich

Maciej PACUŁA, Komisja Sektorowa Dialogu Społecznego w sektorze Żywego Spektaklu i w sektorze Audiowizualnym

Krzysztof TRZCIONKOWSKI, ZZ Polskich Artystów Muzyków Orkiestrowych
Wojciech WALCZAK, Nowe Stowarzyszenie Jeunesse Musicales Poland,  Polska Rada Muzyczna

Łukasz WITCZAK, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury

Julita WÓJCIK, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Rafał ZAWIERUCHA, Koło Młodych Związek Artystów Scen Polskich,

Wojciech ZRAŁEK-KOSSAKOWSKI, Pracownicy Sztuki (muzycy niezależni)

Artur ŻMIJEWSKI, Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej:
Radosław MLECZKO, Podsekretarz Stanu

Magdalena CHMARA, Departament Ubezpieczeń Społecznych

Judyta KALICKA, Departament Prawa Pracy
Magdalena TRUBALSKA-MARTYNIUK, Biuro Promocji i Mediów

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego:

Małgorzata SZELĄG-ZALEWSKA – Departament Narodowych Instytucji Kultury

Na wstępie spotkania Minister Radosław Mleczko krótko scharakteryzował zróżnicowaną sytuację artystów w Polsce w kontekście ich zabezpieczenia społecznego. Wielu z nich zatrudnionych jest na podstawie umów o pracę, prowadzi działalność gospodarczą, świadczy umowy zlecenia. W powyższych przypadkach, również w sytuacji różnych podstaw wynagrodzenia, dostęp do zabezpieczenia społecznego jest uregulowany. Zaznaczył ponadto, że osoby utrzymujące się wyłącznie z umów o dzieło również w obecnym stanie prawnym mogą odprowadzać składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Szczegóły tej możliwości przedstawiła pani Magdalena Chmara z Departamentu Ubezpieczeń Społecznych MPiPS: minimalna miesięczna składka na dobrowolne ubezpieczenia emerytalno-rentowe wynosi obecnie 481,60 zł. Składka na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe może być wyższa niż minimalna - ustalana od podstawy, którą stanowi minimalne wynagrodzenie za pracę (1750 zł.).

Zdaniem reprezentantów Koła Młodych ZASP obecna stawka obowiązująca w systemie ubezpieczeń jest zbyt wysoka, zwłaszcza dla grupy twórców najmniej zarabiających, których miesięczne zarobki nie przekraczają 1200 zł. miesięcznie. Wobec podnoszonego przez reprezentantów środowisk twórczych problemu nieregularności dochodów i związanej z tym często trudności comiesięcznego odprowadzania składek, Pani Chmara podkreśliła możliwość uregulowania składek na ubezpieczenia społeczne z góry za kilka miesięcy a nawet za cały rok.

Następnie przedstawiciele OFSW: Pan Mikołaj Iwański oraz Pani Katarzyna Górna zaprezentowali założenia utworzenia „Kasy Artystów”, która byłaby istotnym uzupełnieniem składek wpłacanych przez osoby utrzymujące się z umów o dzieło, a także propozycje źródeł finansowania projektowanego systemu ubezpieczeń dla twórców: wpływy z tzw. retencji Organizacji Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi oraz wykorzystanie opłaty reprograficznej. Odnośnie pierwszej propozycji podkreślili szczególnie fakt, że w przypadku nieodnalezienia osoby lub niemożności sfinalizowania formalności po 10 latach środki na tantiemy dla artysty przechodzą na rzecz wspomnianych organizacji, co – ich zdaniem - prowadzi do nieskutecznego procesowania takich spraw. W nawiązaniu do drugiej propozycji wskazali na brak nowelizacji rozporządzenia MKiDN z 2004 r. zawierającego wykaz urządzeń objętych opłatą reprograficzną i potrzebę uwzględnienia w niej najnowszej elektroniki użytkowej. Dodatkowo przedstawiciele Koła Młodych ZASP zgłosili również potrzebę określenia wysokości wpływów z tytułu opłaty reprograficznej.

W komentarzu do prezentacji OFSW Minister Mleczko podkreślił, że przedmiotem spotkania nie powinno być analizowanie hipotetycznych źródeł finansowania lub wskazywanie na hipotetyczne możliwości tego finansowania choćby ze względu na nieobecność zainteresowanych stron i zaapelował o skoncentrowanie się na jasnym zdefiniowaniu czym miałaby być projektowana Kasa Artystyczna, kto mógłby do niej należeć i na jakich warunkach. W ocenie Ministra Mleczki na obecnym etapie rozmów kluczowe jest jasne sprecyzowanie z jakich powodów, dla kogo i na jakich zasadach miałaby funkcjonować Kasa Artystyczna. W tym kontekście zwrócił uwagę na potrzebę analizy danych statystycznych, a także ocenę projektowanego rozwiązania w odniesieniu do istniejącej Kasy Zabezpieczenia Społecznego Twórców.

W kolejnej części spotkania głos zabierali przedstawiciele poszczególnych środowisk artystycznych odnosząc się do przedstawionych propozycji i postulatów. Najważniejsze podnoszone przez nich kwestie to: potrzeba stworzenia katalogu zawodów artystycznych, postulat poszukiwania rozwiązań ułatwiających życie artystów w ramach istniejącego systemu, w tym rozwiązań osłonowych, porozumienie z Organizacjami Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi, przeprowadzenie badań wskazujących procentowy udział artystów w dochodzie narodowym i dopiero na ich podstawie tworzenie rozwiązań, które znalazłyby społeczne uzasadnienie, problem podniesienia wieku emerytalnego (na przykładzie tancerzy) i znaczenia tworzenia programów przekwalifikowania zawodowego oraz potrzeba weryfikacji zasad korzystania z umów o dzieło.

Twórcy zaapelowali również o powołanie zespołu międzyresortowego złożonego z przedstawicieli resortu pracy, kultury, zdrowia i finansów, wystąpili też z prośbą pod adresem MKiDN o wsparcie ich inicjatywy i pytaniem w jaki sposób resort kultury może to zrobić. 

Minister Mleczko zobowiązał się do przekazania postulatów artystów do MKiDN.

Podsumowując spotkanie Minister Mleczko zaproponował stworzenie „grupy operacyjnej”, która skoncentrowałaby się na możliwości uzupełnienia systemu zabezpieczenia społecznego w kontekście propozycji OFSW.

Ponadto zaproponował zawężenie horyzontu czasowego i ustalenie terminu kolejnego spotkania grupy operacyjnej w ciągu dwóch tygodni. Zadeklarował również wypracowanie oceny dotychczasowych propozycji i w tym kontekście wniosków, które zostaną przedstawione na następnym spotkaniu.

Zapraszamy do podpisywania Porozumień w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek na 2015 rok

Szanowni Państwo,

W 2014 roku Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej zawarło pierwsze "Porozumienia w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla Artystów i Artystek" z instytucjami kultury w całej Polsce. Był to dla nas niezwykle ważny gest solidarności środowiskowej, będący krokiem do ogólnej poprawy sytuacji artystów wizualnych, zarówno w sferze ekonomicznej jak i socjalnej. 

W imieniu artystów i artystek chcielibyśmy ogromnie podziękować za współpracę w 2014 roku. Wyrażamy także nadzieję, iż mogą Państwo oficjalnie zadeklarować kontynuację podpisywania „Porozumień” w roku 2015. 

OFSW zaprasza stronę instytucjonalną do kontynuacji praktyki wypłacania honorariów za udział w wystawie, która w wpływa nie tylko na podwyższenie bardzo niskich zarobków twórców, ale przede wszystkim zmienia sposób myślenia o pracy artysty, za którą jak za każdą pracę należy się wynagrodzenie.

Zachęcamy instytucje, aby w miarę możliwości budżetowych podnosiły dotychczas deklarowane stawki. Zeszłoroczne „Porozumienia” zawarte były w trakcie trwania roku budżetowego 2014. Mamy nadzieję, że tegoroczne budżety w większym stopniu przewidują konieczność kontynuowania dobrych praktyk polegających na wypłacaniu artystom i artystkom wynagrodzenia za udział w wystawach. Kontynuowanie tego procesu w kolejnych latach, ma na celu urealnienie budżetów instytucji tak, aby uwzględniały one rzeczywistą wartość pracy artystów i artystek biorących udział w wystawach czy projektach. W roku 2015 rekomendujemy minimalne podniesienie stawek do 1000 pln (wystawa zbiorowa), 1600 pln (tzw mała wystawa indywidualna "project room") i 4000 pln (wystawa indywidualna).

Korespondencję prosimy przesyłać na nasz adres forumsztukiwspolczesnej@gmail.com
Podpisane "Porozumienia" na 2015 rok w postaci skanów dokumentów drogą e-mailową jak i na nasz adres, tak byśmy mogli umieścić to na stronie OFSW:

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie

z dopiskiem: Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, Porozumienia 2015

Pl. Małachowskiego 3

00-916 Warszawa

Podpisanie „Porozumienia” z OFSW przez instytucje, jest wskazaniem włączenia regulacji wypłacania artystom i artystkom honorariów za udział w wystawach do stałych praktyk w instytucjach kultury i sztuki.

Z wyrazami szacunku 

Członkowie sekretariatu,

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

TREŚĆ POROZUMIENIA 2015

plik do pobrania https://www.dropbox.com/s/wftu6f7xy2jnxbz/OFSW%20Porozumienie%202015.doc?dl=0

INSTRUKCJA: Każda instytucja indywidualnie określa i wpisuje kwoty minimalnych wynagrodzeń, jak i ma możliwość zmiany i poszerzenia pól wypłacania wynagrodzeń, np.: dopisując projekty w przestrzeni publicznej zamiast wystaw, jeśli ich nie organizuje. Negocjacje stawek pomiędzy OFSW, a placówkami kultury odbywają się indywidualnie drogą e-mailową. Nie negocjujemy zmian zapisu "Porozumienia". Po uzyskaniu zgody obydwu stron, podpisany dokument prosimy wysłać na adres:

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie
z dopiskiem: 
Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, Porozumienia 2015
Pl. Małachowskiego 3
00-916 Warszawa

POROZUMIENIE W SPRAWIE MINIMALNYCH WYNAGRODZEŃ

DLA ARTYSTÓW I ARTYSTEK NA ROK 2015

PREAMBUŁA

Instytucje kultury, artyści i artystki są zainteresowani uregulowaniem zasad wzajemnej współpracy - częścią tej regulacji jest wypłacanie wynagrodzeń artystom i artystkom przez instytucje kultury. Obie strony: Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, reprezentujące środowisko artystów i dyrektorzy instytucji kultury, reprezentujący stronę instytucjonalną, działając we wspólnej sprawie na rzecz dobra kultury i jej twórców, zgadzają się, że regulacje wpłyną pozytywnie na uznanie wartości pracy twórców i podkreślą rolę instytucji we wspieraniu ich pracy. Strony ustaliły treść poniższej deklaracji, mając nadzieję, że jest ona wstępem do zawarcia nowego kontraktu społecznego pomiędzy Państwem a artystami. Nowy kontrakt społeczny nazywamy "Paktem dla Artystów i Artystek", będzie rozwinięciem regulacji w sztuce i kulturze, zapoczątkowanych przez "Pakt dla Kultury".

TREŚĆ POROZUMIENIA

Instytucje deklarują wypłacanie wynagrodzeń artystkom i artystom, w związku z ich udziałem zarówno w wystawach indywidualnych, jak i zbiorowych oraz projektach artystycznych w roku 2015.

Minimalne wynagrodzenie za udział w wystawie zbiorowej w roku kalendarzowym 2015, nie będzie niższe niż ..00,00 PLN brutto. Dotyczy to wystawiania dzieł wypożyczanych bezpośrednio od twórców i artystów. Powyższe deklarowane wynagrodzenie, nie będzie zawierać innych kosztów, jak np. kosztów produkcji pracy, kosztów transportu, zakwaterowania, kosztów przejazdu, itd.

Minimalne wynagrodzenie za udział w małej wystawie indywidualnej  np.  jednej pracy lub zbiorowej złożonej z prac dwojga artystów w roku kalendarzowym 2015, nie będzie  niższe niż ..00,00 PLN brutto. Powyższe deklarowane wynagrodzenie, nie będzie zawierać innych kosztów, jak np. kosztów produkcji pracy, kosztów transportu, zakwaterowania, kosztów przejazdu, itd.

Minimalne wynagrodzenie za udział w wystawie indywidualnej nie będzie niższe niż ..00,00 PLN brutto. Powyższe deklarowane wynagrodzenie, nie będzie zawierać innych kosztów, jak np. kosztów produkcji pracy, kosztów transportu, zakwaterowania, kosztów przejazdu, itd.

Minimalne wynagrodzenie za udział w wystawie dzieł udostępnianych w przestrzeni internetowej [np. udostępnienie filmu w internecie, cyfrowej filmotece, itp.], na zasadzie wypożyczenia lub udzielenia niewyłącznej licencji, nie może być niższe niż ..00,00 PLN brutto.

Jeśli deklaracja zostanie przedłużona na rok 2016 i lata następne, wymienione kwoty minimalnych wynagrodzeń dla artystek i artystów wzrosną do wynegocjowanej na nowo wartości uzależnionej również od możliwości budżetowych instytucji.

Wszystkie koszty realizacji i udostępnienia wystawy/ projektu artystycznego tj. honoraria, koszty przejazdów, noclegu, koszty produkcji prac i częściowe zwroty kosztów produkcji prac uzależnione są od posiadanego przez instytucje budżetu gwarantowanego im przez organizatora.

Nazwa instytucji

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej

Apel OFSW do Artystów i Artystek

Artyści i Artystki !

W 2014 podpisaliśmy porozumienia z instytucjami w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla artystów i artystek. Upominajcie się o nie, to leży w interesie nas wszystkich. Bądźmy solidarni.

Jeśli w waszej praktyce wystawienniczej spotykacie się z brakiem wynagrodzenia usprawiedliwianym cięciami budżetów, które w pierwszej kolejności uwzględniają likwidację honorariów dla artystów, lub z "zapominaniem" zaproponowania wam wynagrodzenia - kierujecie te sprawy do OFSW !

Warto stworzyć listę instytucji stosujących się do "Kodeksu dobrych praktyk", która pomoże nam w monitorowaniu kwestii wynagrodzeń. Piszcie do OFSW jak przebiega ten proces: forumsztukiwspolczesnej@gmail.com

BEZ PŁACY NIE WYSTAWIAM PRACY !!!

Porozumienia w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla Artystów i Artystek zawarte przez OFSW w 2014 roku.

17 lutego "Porozumienia" podpisały:
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/02/podpisanie-pierwszych-porozumien-w.html

Zachęta - Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Muzeum Sztuki w Łodzi
Galeria Arsenał w Poznaniu
Galeria Kronika w Bytomiu

28 lutego Galeria Arsenał w Białymstoku
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/03/porozumienia-z-instytucjami-cd.html

23 marca Miejsko-Gminne Centrum Kultury w Słomnikach 
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/03/porozumienie-w-sprawie-minimalnych_24.html

3 kwietnia Bunkier Sztuki w Krakowie
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/04/osme-porozumienie-w-sprawie-minimalnych.html

11 kwietnia BWA w Tarnowie
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/05/porozumienie-ws-minimalnych-wynagrodzen.html

19 maja Galeria Labirynt w Lublinie
http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/2014/06/10-porozumienie-w-sprawie-minimalnych.html

KOMUNIKAT z II Konferencji Programowej Komisji Środowiskowej „Pracownicy Sztuki” Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza, Poznań, 19.10.2014.

19 października 2014 r. w siedzibie Teatru 8 Dnia w Poznaniu odbyła się II Konferencja Programowa Komisji Środowiskowej „Pracownicy Sztuki” OZZ Inicjatywa Pracownicza. 

Twórcy obradowali w ramach Festiwalu Okupacyjnego placówki zorganizowanego w proteście przeciw odwołaniu Ewy Wójciak ze stanowiska dyrektor Teatru oraz politycznym interwencjom w obszar sztuki, mającym ostatnio miejsce w Poznaniu i w innych ośrodkach. Spotkanie „Pracowników Sztuki” w Teatrze 8 Dnia było aktem solidarności z placówką i jej odwołaną dyrektorką, którą prezydium Komisji wyraziło w liście do prezydenta Poznania Ryszarda Grobelnego, domagającym się przywrócenia Ewy Wójciak na stanowisko szefowej Teatru. W Konferencji udział wzięli twórcy ze środowisk sztuk wizualnych, teatru, literatury, filmu. Gośćmi obrad byli studenci WSNHiD uczestniczący w warsztatach dziennikarskich prowadzonych przez Wandę Wasilewską.

Konferencji towarzyszyło sprawozdanie z działań Komisji, jakie miały miejsce od I Konferencji Programowej, która odbyła się w dn. 25-26 stycznia 2014 r. Mówiono m.in. o postępach rozmów w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej na rzecz objęcia artystów powszechnym systemem osłon socjalnych, zdrowotnych i emerytalnych; o rozmowach przedstawicieli Komisji prowadzonych w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnośnie bieżących problemów świata sztuki; o interwencjach Komisji w sprawach pracowniczych m.in. w Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki w Krakowie oraz Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku. Zapowiedziano również działania na rzecz podpisania porozumień z publicznymi teatrami w kwestii ustabilizowania warunków zatrudniania artystów na umowy o dzieło w instytucjach publicznych. 

Informacje na temat omawianych działań znaleźć można w notatkach i komunikatach na stronie internetowej OZZ Inicjatywa Pracownicza (http://ozzip.pl/), blogu Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej (http://forumsztukiwspolczesnej.blogspot.com/) oraz na profilu Facebook Komisji (https://pl-pl.facebook.com/pracownicysztuki).

W dalszej części dyskutowano zagadnienia bieżące oraz plany wspólnych działań Komisji. Wśród najważniejszych tematów znalazły się:

1. przygotowanie do końca lutego 2015 r., a następnie ogłoszenie drukiem broszury, będącej przewodnikiem po umowach o dzieło, zawierającym korzystne z punktu widzenia twórców zapisy chroniące ich przed nadużyciami w obszarze pracy i praw autorskich (pomoc zadeklarowali dr Jakub Dąbrowski oraz mec. Anna Demenko);
2. działania na rzecz stworzenia sieci kancelarii lub indywidualnych prawników, mogących być wsparciem w przypadkach interwencji pracowniczych podejmowanych przez Komisję;
3. opracowanie kampanii zwracającej uwagę na kwestię płac w obszarze czasopism i podjęcie prób oddziaływania na ten obszar w celu wprowadzenia obowiązku wypłacania wynagrodzeń za publikowanie tekstów literackich, naukowych, eseistycznych, krytycznych itp.;
4. zorganizowanie międzybranżowej demonstracji przeciw niestabilnym warunkom pracy w maju 2015 r. w Warszawie oraz pikiet w innych miastach. Komisja „Pracownicy Sztuki” zaproponowała, by dniem akcji był 24 maja w trzecią rocznicę strajku artystów. W tygodniach poprzedzających protest miałyby odbyć się akcje i pikiety informacyjne.

Ponadto postanowiono, że wszyscy członkowie Komisji będą otrzymywać związkowy Newsletter i że do końca 2014 r. grupa robocza odpowiedzialna za powstanie strony internetowej Komisji zbierze wszystkie materiały dotyczące prac Komisji tak, by w styczniu 2015 r. można było doprowadzić do powstania strony internetowej. Komisja również ma plany zorganizowania, w ramach Wszechnicy Pracowniczej IP, cyklu spotkań dotyczących tematyki sprawiedliwości podatkowej.

Oprac. Komisja Środowiskowa „Pracownicy Sztuki” OZZ Inicjatywa Pracownicza

Zmiana regulaminowa dotycząca programu grantowego MKiDN w sprawie nieusuwalności i niezaniżania wynagrodzeń dla artystów

Jedenaście miesięcy temu OFSW zaczęło opracowywać zmiany regulaminowe dotyczące wynagrodzeń dla artystów w programie grantowym MKiDN. W styczniu b.r. złożyliśmy w ministerstwie swój apel dotyczący sprawy likwidowania lub zmniejszania wynagrodzeń artystów we wnioskach grantowych, wnioskując w nim powstanie nieusuwalnej rubryki wynagrodzeń dla artystów. Nasz apel został złożony w dniu 31.01.2014 w MKiDN Departament Mecenatu Państwa do Pani Ziny Jarmoszuk.

Publikujemy go teraz:

Apel przeciw likwidowaniu lub zmniejszaniu wynagrodzeń artystów we wnioskach grantowych

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej zwróciło uwagę na niepokojące praktyki instytucji, fundacji i stowarzyszeń wnioskujących o publiczne dotacje z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Okazuje się, że umieszczane w budżetach honoraria dla twórców są często nieadekwatne do nakładu pracy i czasu poświęconego na realizację projektu, a – co jeszcze bardziej niepokojące -  przy aktualizacji wniosków (które otrzymały zmniejszone wobec wnioskowanego dofinansowanie) wynagrodzenia dla artystów, twórców i wykonawców są zmniejszane nieproporcjonalnie do obniżonej kwoty dotacji lub całkowicie usuwane z budżetu wniosku. W rezultacie praca artystów albo nie jest opłacana, albo wynagrodzenia nie odzwierciedlają wkładu pracy w przygotowanie dzieła czy projektu.

Do 30 listopada 2014 roku trwa przyjmowanie wniosków na programy operacyjne MKiDN, w związku z tym OFSW zwraca się do wnioskodawców o zwrócenie szczególnej uwagi na powyższy problem i wpisywanie do aplikacji grantowych rzeczywistych wynagrodzeń dla artystów, twórców i wykonawców, o utrzymanie tych wynagrodzeń w aktualizowanych wnioskach oraz o zaprzestanie ich nieproporcjonalnego zmniejszania.

Opisaną powyżej tendencję do zaniżania wynagrodzeń potwierdza pismo Narodowej Galerii Sztuki Zachęta do MKiDN. Zachęta jako operator programów MKiDN oraz instytucja kwalifikująca wnioski grantowe zauważa następującą praktykę:

 

Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

Zespół ds. Programów Operacyjnych

L.dz.697/13

Adresat: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego;

Departament Mecenatu Państwa

[pismo wpłynęło do MKiDN 22.05.2013]

[...] Zwracamy uwagę na fakt, że honoraria dla artystów sztuk wizualnych niepokojąco często ulegają nieproporcjonalnemu (choćby w stosunku do honorariów organizatorów) zmniejszeniu lub całkowitemu zlikwidowaniu w trakcie składania aktualizacji wniosku do otrzymanej dotacji. Sugeruje to, że punkt "honoraria dla artystów" często wstawiany jest jako wypełniacz a nie realny koszt przewidywany przez organizatora. Istotne wydaje się stworzenie zapisu regulaminowego wykluczającego tego rodzaju praktykę (honoraria dla artystów wykonawców - w przypadku zmniejszonej dotacji nie powinny ulegać nieproporcjonalnym zmianom).

Hanna Wróblewska

Dyrektorka Zachęty Narodowej Galerii Sztuki

(Powyższy fragment, publikujemy za zgodą dyrekcji Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie.)

Nasz wniosek złożony w MKiDN spotkał się z pozytywną weryfikacją. W dniu 7 października 2014 roku OFSW otrzymało ważną informację z Departamentu Narodowych Instytucji Kultury od Naczelnik Wydziału Pani Donaty Jaworskiej. W wyniku naszego pisma nastąpiła zmiana regulaminowa w Programie Wydarzenia Artystyczne – priorytet 3 - Sztuki wizualne,  mająca na celu ograniczenie na poziomie wymogów formalnych zaniżania lub likwidowania wynagrodzeń artystów tworzących prace i biorących udział w wystawach/projektach, a więc będących kluczowymi postaciami danego wydarzenia, będącego przedmiotem dofinansowania w ramach priorytetu Sztuki Wizualne. Została ona wypracowana wspólnie przez Ministerstwo i instytucję zarządzającą Programem, czyli Zachętę – Narodową Galerię Sztuki i przedłożona do akceptacji Ministra KiDN. Przedmiotowa zmiana została wprowadzona do edycji 2015 wymienionego Programu, który został ogłoszony poprzez publikację regulaminu na stronach MKiDN.

Realizacja naszych i Zachęty postulatów została oparta na wprowadzeniu adekwatnych do problemu zapisów w regulaminie. Ostatecznie w projekcie regulaminu znalazł się następujący zapis (dokonane zmiany zostały zaznaczone na czerwono):

§25           

1. W trakcie składania aktualizacji wniosku beneficjent zobowiązany jest do niezwiększania procentowego udziału dofinansowania ministra w stosunku do całkowitego budżetu zadania określonego we wniosku, będącym przedmiotem oceny.

2. Po obustronnym podpisaniu umowy kwestię procentowego udziału dofinansowania ministra w stosunku do całkowitego budżetu zadania określają zapisy w niej zawarte.

3. Niespełnienie warunków, określonych w ust. 1 i 2, może być podstawą do obniżenia, anulowania lub zwrotu całości bądź części dofinansowania.

4. W trakcie składania aktualizacji wniosku beneficjent zobowiązany jest do niezmniejszania procentowego udziału kosztów prezentacji artystycznych w całościowym budżecie zadania – w szczególności kosztów honorariów autorskich dla artystów biorących udział w zadaniu oraz twórców dzieł prezentowanych w ramach zadania.

5. W uzasadnionych przypadkach beneficjent może ubiegać się o zgodę dyrektora instytucji zarządzającej na zmniejszenie w całościowym budżecie zadania procentowego udziału kosztów, o których mowa w ust. 4.

6. Niespełnienie warunków, określonych w ust. 4 lub brak zgody dyrektora instytucji zarządzającej, o której mowa w ust. 5, może być podstawą do obniżenia lub anulowania dofinansowania.

W ocenie MKiDN dotychczasowe zapisy dawały Zachęcie możliwość reakcji w sytuacji nieuzasadnionej i nieproporcjonalnej redukcji środków dla artystów. Jednak powyższy zapis wzmacnia te możliwości i dodatkowo wskazuje wnioskodawcom jaki rodzaj zmian w kosztorysie na etapie aktualizacji jest szczególnie wrażliwy.

Regulamin został ogłoszony na stronie Ministerstwa w dniu 27 października 2014
http://mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/finanse/programy-ministra/programy-mkidn-2015/wydarzenia-artystyczne/sztuki-wizualne.php 

Dalsze prace nad zmianami w zapisach regulaminu, będą kontynuowane przez OFSW w przyszłym roku. W tym zakresie będziemy współpracować zarówno z operatorem - Zachętą Narodową Galerią Sztuki w Warszawie jak i MKiDN.

Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej